Zonder deze drank was de mensheid nergens." /> Zonder deze drank was de mensheid nergens." />
Asset 14

Koffie

Vanmorgen heb ik weer eens geprobeerd de vicieuze cirkel van steeds later gaan slapen en steeds later opstaan te doorbreken. Na krap vijf uur slaap heb ik mezelf gedwongen uit bed te rollen. Toegegeven, dat deed ik wel nadat ik wakker was gebeld – een mens kan niet alles zelf. Inmiddels heeft het einde van de dag zich alweer aangediend en kan ik concluderen dat het een succes mag heten. Mijn dank gaat uit naar koffie. Wat zouden we zonder dat kenmerkend geurende zwartgouden godendrankje moeten? Geen kantoormiep zou de postzegels op de goede kant van de enveloppe kunnen plakken zonder dat gezegende warme bakkie leut in de ochtend. Geen studie zou afgemaakt worden zonder de oplosmeuk die studenten de tentamenweken doorhelpt. Bovendien hebben we er een hoop meesterwerken aan te danken – denk maar niet dat Multatuli in een koffieloze wereld zijn boontjes had kunnen doppen.

Koffie is wereldwijd de meest gebruikte psychoactieve drug en komt oorspronkelijk uit het vijftiende-eeuwse Ethiopië. De werkzame stof in koffie is cafeïne – ja, echt – en chemische neefjes daarvan zitten in thee, cola en chocola.

Een kop oploskoffie of een sterke kop thee bevat ongeveer 50-70 mg cafeïne, en filterkoffie zelfs twee keer zo veel. In landen waar thee en koffie geregeld gedronken worden is de gemiddelde cafeïne-inname per volwassene zo’n 200 mg per dag. Scandinaviërs drinken gemiddeld het meeste koffie, zo’n 5,4 koppen per dag. Het moet ook wel erg lastig zijn wakker te worden en blijven als het zelfs overdag nog constant donker is.

Je lichaam haalt zijn energie, voor welk proces dan ook, uit één bepaalde stof, adenosinetriphosphaat (ATP). Nadat deze energiestof verbruikt is, blijven er afbraakproducten over, zoals ‘adenosine’. Deze stof zorgt voor het aanwakkeren van slaperigheid - het laat je hart langzamer kloppen en je bloeddruk en motorcoördinatie afnemen. Naarmate je lichaam meer energie verbruikt, dus naarmate de dag vordert, neemt de hoeveelheid adenosine toe. Als er na een dag hard werken genoeg adenosine bij elkaar gespaard is, krijgt het lichaam het ‘ik ben moe en wil naar bedje toe’-teken. Samen met wat andere processen zorgt deze stof zo voor een natuurlijk dag- en nachtritme.

Maar helaas, dan komt je hoofd, dat denkt ‘Het is goed met je/me, maar ik moet voor morgen nog een essay schrijven, een beursaanvraag doen en een brief aan mijn ex opstellen, dus ik tik gewoon vijf espressi achterover en werk lekker de hele nacht door’. Et voila, laat cafeïne nou net de krachtpatser zijn die dat betuttelende slaapstofje adenosine de kop indrukt. Door de cafeïne kan de adenosine z’n Klaas Vaak-achtige bezweringen niet meer uitvoeren, en wordt de algemene staat van opwinding verhoogd. Je centrale zenuwstelsel wordt ge(her)activeerd en alle motoren zetten weer een tandje bij.

Een wakkerder en alerter brein is het gevolg: je reactie- en concentratievermogen verbeteren, het uitvoeren van motorische taken als typen en simulatie-autorijden gaat beter, en zelfs het leren van woordjes gaat sneller. Na zo’n drie koppen koffie heeft het echter niet veel zin meer om door te blijven drinken, aangezien grotere doses deze processen juist weer schaden. Bovendien is het ook stervensirritant wakker gehouden te worden door je opgewekte hoofd als je eindelijk je vermoeide lichaam te ruste kan leggen.

Een ander effect van koffie, dat niet zelden onwelkom is als je jezelf net wakker genoeg hebt weten te krijgen vlak voor die belangrijke bespreking, is dat er meteen weer iets naar buiten moet. De cafeïne veroorzaakt een verwijding van de bloedvaten in je nieren, wat het plasfilterproces stimuleert. Daarnaast heeft het een positieve werking op de darmperistaltiek, wat de poepfabricage aanzwengelt. Alhoewel, dat laatste kan natuurlijk ook gefaciliteerd worden door het zalige ‘koekje erbij’.

Ondanks de haast algemeen geaccepteerde fabel dat koffie slecht voor je is, zijn er nog geen duidelijke negatieve effecten gebleken uit wetenschappelijk onderzoek. Integendeel, mensen die veel (niet téveel uiteraard) koffie drinken hebben bijvoorbeeld een kleinere kans om Parkinson en Alzheimer te ontwikkelen. Dat is maar goed ook, want een bibberende hand, een plastic bekertje koffie en een hoofd dat vergeet dat die hand überhaupt een bekertje vasthoudt lijkt me een onhoudbare combinatie.

Cafeïne wordt zelfs actief in de medische wereld ingezet; het wordt soms toegevoegd aan paracetamol, voor een ‘verkwikkende’ pijnstillende werking. En omdat het de bloedvaten in de hersens doet samentrekken is het een goede kandidaat tegen migraine, waarbij er juist teveel bloed in de hersens wordt rondpompt. Kortom, een bakkie troost doet zijn naam meer dan eer aan. Ik kan met een gerust hart gaan slapen en me verheugen op het dampende aroma van het vocht dat mij morgen weer overeind moet houden.

Mail

Brankele Frank

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
'Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’ 1

‘Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’

Na het overlijden van zijn grootouders vinden Stephan Splinter en zijn vader op zolder een schat aan informatie. Aan de hand van de documenten en de spaarzame verhalen van opa, beginnen ze hun veelbewogen familiegeschiedenis in Nederlands-Indië te reconstrueren. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 47

Ontspan, Vladimir is hier

Deze week worden onze redacteurs blij van de zooi van iemand anders, de PlayStation en een Putin-stickerpakket. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer