Ik dacht dat het met conservatieve haat en machocultuur wel meeviel in Nederland. Dit is niet Afghanistan, of Italië. Nu, na anderhalve maand online haat en doodverwensingen, weet ik beter. Machocultuur bestaat hier helemaal niet - zolang vrouwen en/of kwetsbaren gewoon hun bek houden.
Voorbeeld: al jaren vallen mannelijke vloggers vreedzame demonstranten lastig. Ik sprak er laatst twee aan. Normaal praten heeft geen zin: deze jongens spreken alleen de taal van voor schut zetten en voor schut gezet worden. Dus ik provoceerde eens terug en deed alsof ik ze ook een héél klein beetje voor schut zou zetten (niet daadwerkelijk gedaan natuurlijk). Ik legde erbij uit waarom ik die manier van ‘journalistiek’ bedrijven schadelijk vind. En dat ik het fascistisch en gemakszuchtig vind om, vanuit een positie van geld (deze mensen zijn op papier miljonair) een tegengeluid tegen de staat verdacht te maken. We hadden ook nog een kort gesprek over het doel van de demonstratie. Not gonna lie, ik zag eruit als een zenuwachtige invaldocent, maar wel eentje waarvan je later denkt, ‘die had gelijk.’ Ditalles viel, je raadt het nooit, slecht. De makers zetten een bewerkt filmpje van ons op ieder medium denkbaar. Elk filmpje plaatsten ze met een tussenpoos van een week: een soort wekenlange campange. Drie miljoen views, duizenden haatreacties. ‘Dat wijf moet echt normaal doen!’ brulden accounts die in een volgende comment een verkrachtingsfantasie over me schreven.
Men vond vooral mijn verwijt ‘fascist’ schromelijk overdreven. Dat wás ook provocerend en overdreven van mij. Hoewel... De top comment onder het filmpje, meest geliket dus, is ‘Team fascist!’ Deze mensen maken het wel erg makkelijk. Het is alsof je op een marktplein gaat staan met een megafoon en roept ‘ZIJN ER HIER NOG NAZI'S?’ en er overal mensen tevoorschijn komen: ‘Ja, bitte, tot uw dienst, Kommandant!’ De rest van de opmerkingen onder de video variëren van uitgebreid beschreven suggesties over hoe ik bij mijn haar gepakt en misbruikt zou moeten worden, met een stuk hout gepenetreerd of simpelweg overreden.
Je leest het en denkt: wat een veelzijdig mens
Dan de fanfiction die mensen over me verzinnen. Ik ben een armoedzaaier én een elitair wijf. Afgestudeerd aan de Woke Universiteit én heb het IQ van een aardbei. Ik ben ‘vast zo’n gescheiden moeder van twee’ en ook ‘een regenboogje’. Ik ontsnapte aan het Pieter Baan Centrum en kwam op de openbare weg terecht. Ik werk niet, maar doe wel sekswerk. Je leest het en denkt: wat een veelzijdig mens. Wat een plotwendingen. De doorsnee Twilight-fanfiction is er niets bij.
De reacties hadden in ieder geval één ding gemeen: het waren vrijwel alleen mannen. Dit legt natuurlijk een onderliggend probleem bloot. Online contentmakers (Peterson, Tate, Jan Roos, Baudet, Joe Rogan) werken de hele dag keihard om hun mannelijke volgers te mansplainen en te entertainen. Podcasts, shows en artikelen vol herkenbaarheid, humor en hulp voor de man (voor de vrouwen onder ons: jullie kennen dit concept misschien als ‘een gesprek voeren met vriendinnen’, maar dan dus pre-recorded, zonder praten, en met een strengchristelijke rolpatronen-sausje eroverheen). Ziehier het probleem: buiten de echoput van de online wereld blijken heel veel andersdenkenden en vrouwen dit Tate-gedachtegoed niet te waarderen. Zegt een vrouw iets kritisch, dan volgt online kritiek in drie categorieën: je bent infantiel/dom (‘grietje’, ‘wichtje’), seksobject (‘hoer’, ‘slet’), of geen seksobject (‘heks’, ‘lesbo’). Ook elke man, queer en persoon die er anders uitziet dan de norm is ‘knettergek’ of ‘psychiatrisch’. Zo wordt alles wat afwijkt van de tirannie van het normale, verdachtgemaakt.
Ze kijkt stiekem op zijn telefoon en ziet dat hij op internet suggereert om een wildvreemde ‘vuile h**r’, na toedienen van een ‘nekschot’, ‘aan de honden te voeren’
Je zou maar de vriendin van één van deze commenters zijn. Je partner zit de hele dag op zijn telefoon. ‘Zou hij vreemd gaan?’ denkt ze. Ze kijkt stiekem op zijn telefoon waar hij al die likes op heeft gehad.. en ziet dat hij op internet suggereert om een wildvreemde ‘vuile h**r’, na toedienen van een ‘nekschot’, ‘aan de honden te voeren’. Een ander meisje dat ook in mijn filmpje zat kreeg reacties als ‘teef’ en ‘begin er geen gezin mee.’ Of zij wel een gezin met jou wil stichten, of überhaupt een gezin wil, doet er niet toe. Dit meisje bestaat namelijk alleen maar als potentieel seks- en huwelijksmateriaal.
Er was ook een man die me niet wilde verkrachten of vermoorden. Hij schreef ‘als ik haar vader was, haalde ik haar direct van de straat af.’ Ik hoop, persoonlijk, per privéjet. Dat zou nog eens een statement zijn. Dat hij landt, woedend uitstapt en brult: ‘Nou is het afgelopen met die klimaatwaanzin, meekomen, we eten biefstuk vanavond!’
Of ik me hier niet voor schaamde? (Hi, Jordy)
Minder grappig was de angst. Er was de jongen op wiens affecties ik nooit ben ingegaan, die me met het filmpje emotioneel probeerde te chanteren op verschillende social media. Of ik me hier niet voor schaamde, hij was teleurgesteld, had me beter ingeschat, hallo, gaf ik nog antwoord? (Hi, Jordy). Er was een man die me een tijdje heeft gestalkt – de angst dat hij me door dit filmpje weer zou kunnen vinden. De angst dat iemand me zou doxen, mijn adresgegevens online zetten. Er waren weken lang van achterom kijken, of ik niet gefilmd werd. Er was Amsterdam Dance Event: de angst dat doorgesnoven types in de straat zouden staan. Er waren mijn mannelijke vrienden die dingen schreven als ‘ik sla ze in elkaar’ – precies wat ik nodig had: nog meer problemen.
Er was nóg een versie van het filmpje in omloop waarin de maker mijn stem heeft veranderd. De editor van ‘mijn’ filmpje moet uren met mij bezig zijn geweest. Het idee dat mensen je zo actief kwaad kunnen wensen en daar zo veel tijd insteken, was nieuw voor me. Gelukkig waren gênante geluidseffectjes toevoegen het ergste wat er in hem opkwam. Hij had me namelijk ook iets compleet anders kunnen laten doen of zeggen dan ik deed. Van politica Sandra Beckerman (SP) is deepfake porno gemaakt met simpelweg wat bewegend beeld van haar. Als mannen op internet je kwaad willen doen, dan doen ze dat.
Machismo zit in de talkshows, analyseert op internet, heeft overal het hoogste woord
Machocultuur domineert het internet, en daarbuiten. Machocultuur wint verkiezingen. Latinomannen stemden nog liever op de veroordeelde crimineel die hen ‘afval’ noemde dan op een vrouw. Macho-agressie maakt mijn stad onveilig, elkaar ‘antisemitisch’ en ‘islamofoob’ noemend. Machojongens filmen het, in plaats van hulpdiensten te informeren dat er een gewapende groep mannen aankomt, want zo begaan zijn ze nou ook weer niet met de veiligheid van Amsterdammers. Het had ook geen zin gehad, want macho politiemannen zullen zeggen dat in elkaar getrapte mannen daar niet hadden moeten staan. Machismo zit in de talkshows, analyseert op internet, heeft overal het hoogste woord.
Want machocultuur scoort, en bedachtzame analyse niet. Dit stukje knipten de vloggers eruit: Toen ik er één vroeg: ‘Wat vind jij van fossiele subsidies?’ zei hij: ‘Ik denk dat het de aarde kapotmaakt.’ Toch wil hij liever Shell en co subsidiëren dan toegeven dat er misschien wat in zit, zo'n protest. Dat vind ik erg raar, maar ik heb dan ook het IQ van een aardbei. Is er misschien een man op internet die mij dit kan uitleggen, liefst lang en met veel vernederende woorden? Dm staat open.
Heb ik nog iets anders geleerd van mijn 15 minutes of fame? Jazeker: dat deze mensen helemaal gelijk hebben. De natuur liefhebben en graag willen behouden? Is abnormaal. Mensen die daarvoor opkomen om 7 uur ’s ochtends ‘k****rh**r’ noemen, inclusief overrijdingsfetisj en rape lore in een comment? Dát is normaal. Dat is gezond. Bedankt, manosphere, voor dit inzicht!
Sorry, ik beter mijn leven. Mij hoor je niet zeggen: ‘we hebben een mannenprobleem.’ Ik wil niet nog twee maanden bedreigd worden. En ik zal ook nooit meer vloggers en hun fanbase (die protest tegen de overheid verdacht maken, donaties ontvangen op een extreemrechts platform, en kicken op geweld) fascisten noemen. Dat doen jullie toch al helemaal zelf?
Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.
Jasmijn ter Stege (zij/haar) is illustrator werkend vanuit Den Haag. In haar werk laat ze graag kleurrijke metaforen, zachte vormen en stevige verhaallijnen het woord voor haar overnemen.
