Asset 14

Woordenboek der Obscure Melancholieën

Woordenboek der Obscure Melancholieën

De plotselinge val in je bed die je kan maken als je wakker wordt uit een droom. Het nazinderen van de plekjes op je huid als je er bent aangeraakt. Het rukje aan je navel als een auto over een hobbel gaat. Gevoelens zonder naam zijn het. Dat zomer-in-de-startblokken, schooltassen-aan-de-vlaggenstokken, geur-van-warm-papier-voor-raketjes-inruilen-gevoel. Zovan: we moeten naar buiten, herinneringen smeken erom gemaakt te worden met de haast van smeltende ijsjes, verdringen bijna het stille, lome nu. Het overvalt me vandaag, nu ik voor het laatst met mijn studenten creatief schrijven hun ‘woord van de dag’ ga bespreken. Maar wat ís dat woord van de dag? Zomertristesse, loommoedigheid en zonwennigheid dekken de lading niet.

In de Van Dale ontbreken belangrijke woorden. Het Nederlands heeft allerlei woorden zoals ‘kamerplant’, ‘postbus’, ‘leidinggevende’, ‘kortetermijnplanning’, die van mij zo ingeruild mogen worden zodat er meer ruimte komt voor een vocabulaire van Obscure Melancholieën. Hiaten in de taal zijn het. En iets voelen, zonder het te kunnen benoemen, geeft hiaten in de ziel. Een van mijn creatief schrijven-studenten schreef een verhaal over zo’n obscure melancholie: de definitie is ‘het plotselinge besef dat elke voorbijganger een leven leidt dat even dynamisch en complex is als het jouwe.’ Hoe die term heet, ga ik niet verklappen. Dit begrip komt uit het Dictionary of Obscure Sorrows, een woordenboek opgesteld door kunstenaar John Koenig om emoties die nog geen woord hebben daarvan te voorzien. Het project begon op Tumblr en is inmiddels een New York Times-beststeller. Er staan woorden in als:

Exulansis: Het maar opgeven om over een bepaalde ervaring te vertellen omdat niemand het zich kan voorstellen

Vellichor: Het bevreemdende verlangen dat je in een winkel voor tweedehandsboeken overvalt

Kenopsia: De akelige, desolate sfeer van een plek waar het gewoonlijk een drukte van belang is, maar nu stil en verlaten is

Lachesism: Het verlangen om door een ramp getroffen te worden; een vliegtuigongeluk te overleven of alles in een brand te verliezen

Wat een goed idee is dit woordenboek, dacht ik, behalve dat veel emoties er nog niet in staan. Daarom wil ik, open source, schrijven aan een Nederlandse variant. Dit is geen definitieve versie, maar een poging om de exulansis van onbenoemde gevoelens te overwinnen. Wellicht wordt dit woordenboek net als het Engelse origineel ooit een hardcover. Eentje die je in een boekwinkeltje tegenkomt en onbedwingbare vellichor oproept. Ik hoop dat iedereen er zonder veel loommoed, kenopsia of lachesism de zomer mee in kan gaan.

 

Het Woordenboek der Obscure Melancholieën (een gedicht)

Analeugen – het gevoel dat er in een gesprek een verborgen boodschap zit, niet de hele waarheid verteld wordt, en je op twee verschillende golflengtes zit. Synoniem: anachroom

Barimpel – het oude gevoel in je handen als je uit een bad stapt

Droompel – 1. het lege gevoel in je blote voet wanneer je plotseling vanuit zand op een vlakke ondergrond stapt 2. het lege gevoel in je benen als je denkt dat er nog een traptrede komt maar dat niet zo is. Zie ook: Elephantoom - het enge gevoel in je benen als je denkt dat er geen traptrede meer komt maar dat wel zo is

Fernweh – heimwee naar een plek waar je nooit bent geweest. Zie ook: Hinausweh - de tegenzin om na een vakantie terug te keren naar huis

Ionesco – het langzaam doordringende besef dat je in een toneelscène zit waarbij niemand naar elkaar luistert

Jamais-vu-pas – het gesprek dat ontstaat wanneer een ander, blijkbaar een kennis, je uitgebreid begroet of herinneringen ophaalt en jij geen idee hebt wie het is

Kindesinde – de schaamte en toch het gemis wanneer je in je oude dagboek je zorgen en problemen van toen terugleest

Marthenen – het jezelf onnodig moeilijk maken

Negocentrisme – zielig zijn maar daar stiekem ook een beetje van genieten

Pro-skam – bij het verkopen van je eigen product of je elevator pitch ontdekken dat je een totale bedrieger bent zonder principes en je verontschuldigen voor het verdoen van iemands tijd

¿Querty? – niet zeker meer weten of je een robot bent of niet. Alternatief: QRty?

SLOMO - de angst dat je dingen mist of niet meekrijgt omdat je niet helemaal meer nuchter bent

Typifestatie - het idee dat je, door iemand met regelmaat online na te trekken, nog steeds actief een onderdeel van diens leven blijft (ook voor overleden personen) en de ontgoocheling als blijkt dat de ander gewoon zonder jou doorleeft

X – [ruimte voor aanvullingen en woordsuggesties]

Umweltschmertz – algehele malaise om de staat van het klimaat

Zolend – het besef dat verdriet zich alleen omvormt, maar nooit weg is geweest

 

Mail

Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.

Jill Heesbeen is een illustrator die graag werk maakt over de relaties tussen personen op maatschappelijk en op persoonlijk niveau. Zo laat ze je nadenken over de omgang met je medemens. Ook de relatie met jezelf (en de mentale problematiek die daarmee gepaard kan gaan) is een onderwerp dat ze graag verbeeldt.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

(Ont)hechting

(Ont)hechting

Als Aisha op proef intrekt bij haar geliefde en haar eigen gekoesterde plek achterlaat, is het net het alsof ze een onvaste vorm aanneemt. Lees meer

Hypnose

Op een dag breng ik alle wereldleiders onder hypnose

Een betere wereld begint bij een andere gedachte en daarom besluit Marthe van Bronkhorst hypnotiseur te worden. Lees meer

Column 1

Je opnemen in mijn testament

Een lugubere ontdekking tijdens een boswandeling doet Eva nadenken over wat we achterlaten voor onze nabestaanden als we overlijden. Lees meer

Automatische concepten 71

We hebben een probleem met de derde helft

Een voetbalwedstrijd stopt officieel misschien op het veld, maar Marthe van Bronkhorst merkt in de trein dat het slinkse spel doorgaat. Lees meer

Zeker weten dat hij een super goede vader wordt

Zeker weten dat hij een supergoede vader wordt

Eva wil blij zijn voor haar vriend, die na een halfjaar weer van zich liet horen, maar merkt dat het haar moeite kost. Lees meer

Ondraaglijk gewicht

Ondraaglijk gewicht

Een opmerking van een kennis activeert bij Aisha een stroom van onzekere gedachten. Waarom wordt ons zelfbeeld zo beïnvloed door externe standaarden? Lees meer

Wegwerpliefde

Wegwerpliefde

Liefde overwint niet alles, en zeker niet het kapitalisme, merkt Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen 7

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel vier. Lees meer

Une Belle Histoire

Une Belle Histoire

Als Aisha haar moeder vertelt over haar vakantieplannen in Bretagne reageert ze nuchter. ‘Dan kun je gelijk wel tante Ans uitstrooien’. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen 6

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel drie. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen 3

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel twee. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel een. Lees meer

Zeggen dat ik schrijver ben

Zeggen dat ik schrijver ben

Voorafgaand aan een netwerkevenement besluit Eva dat het maar eens afgelopen moet zijn met haar heimelijke schrijverschap. Lees meer

Geesten uit mijn datingverleden

Geesten uit mijn datingverleden

In de digitale wereld komt Aisha haar ex-dates nog regelmatig tegen. Ze posten sportschoolselfies, krijgen een puppy, of een baby. Hoe zou het zijn als ze met hen samen was gebleven? Lees meer

‘Sexy, dat beenhaar’

‘Sexy, dat beenhaar’

Ongeschoren vrouwenbenen zijn voor sommige mannen 'een dingetje'. Maar Eva is wel klaar met al dat gedoe, en in het café waar ze zit blijkt ze daarin niet de enige. Lees meer

Mijn roodbewangde gezicht 2

Mijn roodbewangde gezicht

Het bekijken van jeugdfoto's dwingt Eva te reflecteren op één van haar onbewuste mechanismen: blozen. Lees meer

:De on//smakelijke week: De smakelijke aarde

De on//smakelijke week: De smakelijke aarde

Sinds vorig jaar voelt Aisha soms de behoefte om zand te eten. Ze gaat op zoek naar waar dit vandaan komt en hoe cultureel bepaald is wat we eetbaar vinden. ‘Is mijn zandbegeerte niet gewoon een hunkering naar verbinding naar iets dat ik ergens ben kwijtgeraakt?’ Lees meer

Mannen die over zichzelf praten

Mannen die over zichzelf praten

Na een aantal dates met een op zich interessante man twijfelt Eva of ze nog wel een keer met hem moet afspreken. Het probleem: hij praat te veel over zichzelf. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier! 

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €2,50 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer