Asset 14

Wegwerpliefde

Wegwerpliefde

‘Ons samenzijn is een aanval op het neoliberale systeem,’ zei iemand ooit tegen mij. In George Orwells 1984 denken geliefden Winston en Julia samen het totalitaire systeem omver te werpen. Ze ontmoeten elkaar in het geheim, spreken van revolutie, en elke daad van liefde is ‘a political act.’ Laten we Winston econoom/adviseur D. noemen. Ontmoet op een datingapp, waar liefde in zijn woorden een “lege consumptie-ervaring” is. Een relatiemarkt, met oneindige schappen vol mogelijkheden, waar je toch altijd bekaaid van afkomt. Maar wie had dat gedacht? Je kunt zelfs op datingapps matchen op de interesses ‘hekel aan datingapps’ en ‘graag radicale systeemverandering’.

Over hoe we het kapitalistisch systeem omver gaan werpen, verschillen we van idee. Ik zeg: “Verzet en blokkeer.” D. vindt: “Zoek de macht en infiltreer.” Dat infiltreren lijkt me aardig gelukt, als ik naar zijn profiel kijk. D. consulteert een bank en citeert Marx. Is geen vrienden met zijn collega’s, zegt hij desgevraagd, hij borrelt wel met ze. Doet aan boksen, strooit met meerlettergrepige woorden als ‘ingecapsuleerd’ en ‘enthymeem’. Het maakt me razend, ik vraag hem mee uit.

Niet veel later fluister ik alle landen waar ik het kapitalisme ga onttronen in zijn oor. Hij deelt zijn politieke aspiratie, een partij oprichten die burgers meer coöperatieve inspraak geeft. Ben ik geïnteresseerd om first lady te worden? Hij bedoelt het lief, maar ik ben geen asset. ‘Als ik de politiek in ga,’ zeg ik, ‘denk ik erover na of ik je op m’n kandidatenlijst zet, oké?’

Hij vraagt me mee naar zijn vrienden, want dan ‘kun je zien dat ik met anderen erbij ook wel mee val’. De jongens in jasje-dasje, de meisjes bieden me vriendelijk iets te drinken aan: een esma. ‘Kennen jullie elkaar van werk?’ vraagt er één in alle onschuld. D. wil achteraf heel graag weten of ik het wel leuk heb gehad. ‘Nou, je hebt me wel voor de leeuwen geworpen,’ antwoord ik. Liegen heeft ook geen zin. D.’s wereld is er een van banken, witte overhemden, vlees ‘voor de eiwitten’, Cineville, VvE’s, spa-retreats, en iPhones. Mijn wereld, zoals jullie weten, bevindt zich tussen huisartspraktijken, klusoveralls, hummus, poëzie, kraakfeesten, havenmeesters en burner phones. Noem het naïef, maar dat lijkt niet onoverbrugbaar. Het heeft geen enkele zin me anders voor te doen dan ik ben: het is al overduidelijk dat we verschillen. En nu ben ik met iemand die dat grappig vindt en waardeert. Ik voel me mezelf. En ik voel me een monster. Een interessant specimen, een durfinvestering. De ene dag neemt hij me mee naar Parijs en voel ik me bijzonder. De andere dag blijft hij heel lang borrelen op zijn werk terwijl we hebben afgesproken. Ik ben niet het enige in D.’s wereld dat vecht om het grootste aandeel.

D. heeft geen fiets. Dat is pas écht een probleem. Hij verplaatst zich per Uber of komt zijn buurt niet uit. Die witte Uber, dat is een onzichtbare grens, een gentrificatie: onze levensstijlen maken het onmogelijk elkaar fysiek tegen te komen in dezelfde stad. Het wordt lopen met mijn fiets in de hand, dan weer achterop: je probeert een weg te vinden. Elkaar blijven zien is het klassenverschil overwinnen. Het is een politieke daad. En vooruit, ik neem hem mee naar mijn vrienden. Ik krijg hem zo ver dat hij zich voor die gelegenheid omkleedt van pak naar spijkerbroek.

Het is een gevaarlijk spel, om voor twee verschillende teams te spelen. Hij vertelt hoe het er vanbinnen aan toe gaat bij de bank. Ik help hem een speech voorbereiden, geef tips hoe hij psychologische technieken kan inzetten om de CEO meer vatbaar te maken voor feedback. Over een protest waar ik aan mee doe, zegt hij: ‘Ik ben trots op je. Ik zou het zelf niet gauw doen.’ Hij daagt mij uit om slimmer te demonstreren, stuurt me een filmpje van een aandeelhoudersvergadering waar mensen protest hebben gemaakt – van binnenuit. Uitstekend idee, ik koop aandelen in zijn bank. Hij wil een andere baan, raakt steeds minder geïnvesteerd in alles. Ik heb eindelijk het gevoel dat ik iets zinvols doe, ik neem steeds meer risico.

Als mijn vader ziek wordt, wil ik geen kansspelletjes meer. Ik wil gewoon weten of en wanneer we gaan afspreken, zodat ik dat af kan stemmen. Ik verlang naar een bepaalde vastigheid, en misschien ook wel liefde. Had ik Orwell maar beter gelezen. Winston en Julia uit 1984 vergaten één ding: het systeem wint altijd. Ze worden gemarteld en verraadden elkaar. ‘And afterwards, you don’t feel the same about that person anymore.’ Dat gebeurt mij toch niet, denk ik. D. komt terug van vakantie met vrienden en voelt zich ‘verveeld’. Wil naar het buitenland verhuizen, appt mij weinig en kort. Tussen de bedrijven door word ik ingepast, tot ik niet meer pas. Ik heb het doorgeslagen kapitalisme niet omver kunnen werpen, de bank is niet failliet, maar nog erger: ik heb het systeem nooit uit ons kunnen krijgen. Het is allang in D.’s hoofd geslopen. Alles moet nieuw, spannend, of het verliest interesse. Hij is de consument die niet begrijpt waarom hij zich leeg voelt, en ik ben het wegwerpartikel. En het duurt lang, heel lang voordat ik mezelf opraap.

 

Medusa

 

Medusa ik roep je aan

stop het draaien stop het draaien

zo lang twee mensen op een grasveld liggen

in de schaduw van een boom.

Laat hem langzaam lengen, alleen dat, tot de dag kort

Ja, er is

een botanicus die vaststelt: absoluut

boktor, houtworm, bruinrot, van jaarring tot nerven

de kranen staan klaar, de bandensporen spellen

het woord kappen, het zal vallen

onvermijdelijk.

Maar laat twee mensen op een grasveld liggen

in de schaduw van een boom

laat de slangen die zich in een hoofd eten een appel nemen

of langzaam verlengen, alleen wachten,

één nacht nog.

Mail

Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.

Jasmijn ter Stege (zij/haar) is illustrator werkend vanuit Den Haag. In haar werk laat ze graag kleurrijke metaforen, zachte vormen en stevige verhaallijnen het woord voor haar overnemen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer