Asset 14

De liefde tegen het systeem

Column Marthe

‘Econoom? Ik zie mezelf liever als adviseur,’ zegt de econoom, pardon, adviseur, ‘in het klimaatbeleid van bedrijven en banken.’ Hij komt niet over als een econoom/adviseur. Hij vecht vijf keer per week in een ring, met zijn kaaklijn en brede schouders heeft hij iets weg van een superheld. We zitten in de Utrechtsestraat voor wat een date had moeten zijn, maar geëscaleerd is naar een Kamerdebat.
‘Maar wie betaalt jou dan?’ vraag ik. Vrij ongepast voor een date, voor een debat dan weer heel normaal.
‘De bank,’ bekent de e./a. (econoom/adviseur).
Ik zit hier gewoon een biertje te drinken met iemand die Vertegenwoordiger Is Van Het Systeem. Een bad guy.
De e./a.: ‘Ik laat banken die jarenlang in milieuvervuilende projecten investeren, nadenken over hoe ze het anders kunnen doen. Ik spreek iedereen, van de directeurs tot de schoonmaker, ik ben maandenlang intern. Zo bekijk ik het echt vanbinnen.’
Oké, dat klinkt eigenlijk best sympathiek. Ik zit hier gewoon een biertje te drinken met iemand die Undercover Is Gegaan Bij Het Systeem. Een anti-hero. Maar hij denkt zeker dat ik geen series kijk en dit soort plottwists niet ken? Eerst peilen aan welke kant hij echt staat. Ik bestel nog een biertje voor hem.

Ik zit hier gewoon een biertje te drinken met iemand die Vertegenwoordiger Is Van Het Systeem. Een bad guy

‘Zoals in die film met die FBI-agent?’ zeg ik. ‘Hij gaat undercover bij de maffia, maar dat blijken sympathiekere gasten met veel meer visie dan bij de FBI. Oké, het zijn wel moordenaars. Maar die agent krijgt respect voor ze, hij kan ze niet meer verraden. Je gaat je uiteindelijk toch aan mensen hechten, niet dan?’
‘Niet helemaal,’ zegt de e./a., die rustig een slokje neemt, ‘ik spreek ze nooit buiten werk om. Ik ben geen vrienden met de mensen die ik adviseer, maar ook geen vijanden. Ik zet ze aan het denken. Zo krijg ik veel meer gedaan in het klimaatbeleid dan politici, demonstranten, of mensen die alleen af en toe een boos stukje schrijven vanaf de zijlijn.’
Shots fired. Zijn sneer komt hard aan. Nu moet ik me niet gaan bewijzen. Wat ik ook doe, ik moet niet zeggen dat ik geloof in harde actie en mezelf dit weekend misschien aan een privéjet ga vastketenen.
‘Ik geloof in harde actie en ga mezelf dit weekend misschien aan een privéjet vastketenen,’ flap ik eruit.
Hij denkt dat ik een grapje maakt en schatert: ‘CEO’s en directeuren lachen daarom. Maar ik kan álles tegen die directeuren zeggen, zonder dat ik na een half woord in de cel word gegooid. Als een hofnar, een soort...’
‘Tyrion Lannister,’ zeg ik. ‘Adviseur van de koning.’
‘Luis in de pels,’ zegt de ander. ‘Wat doe jij eigenlijk?’

Dit is het maximaal haalbare: luis in de pels zijn, nooit eens een echte opponent van de zittende macht. Denk je nou echt dat ze ons serieus nemen?

Ja, wat doe ík eigenlijk voor een betere wereld? Mijn politieke carrière duurde één jaar: in de studentenraad van de universiteit. Een typisch politiek systeem: ondoordringbaar, bureaucratisch, vol inspraakloze regelingen. Mijn jongere ik maakte vol goede moed flyers in Paint, verzon een slogan (Vote Smart!), een logo (broddelwerk met het Smarties-logo) en printte lijstjes speerpunten. De speerpunten: Werkende computers in het transitorium-gebouw! Een vacaturebank voor stages en werkervaring! Studenteninstemmings- en vetorecht! Veto op de fusie met de andere faculteit! En, mijn huzarenstukje van democratie, als die fusie er dan toch kwam: meer studenten, dus ook meer studentenzetels in het bestuur!
Spoiler-alert over dit politieke jaar: de vacaturebank mocht ik niet oprichten, dat wilde de faculteit zelf regelen (hij kwam er nooit). Dan de fusie: via een bureaucratisch goocheltrucje werd onze veto-stem (‘NEE, mits’) door het universiteitsbestuur teruggetoverd tot een instemmingsrecht (‘JA, tenzij’): de fusie ging dus hoe dan ook door. En die extra studentenzetels? Die kwamen er. Ze werden in het bestuursjaar na mij ook direct weer afgeschaft.

‘… en daarom,’ ratel ik na dit hele verhaal, ‘vind ik het zo jammer dat dit het maximaal haalbare is: luis in de pels zijn, nooit eens een echte opponent van de zittende macht. Denk je nou echt dat ze ons serieus nemen? Denk je niet dat zo’n machthebber naar je advies luistert, knikt en toch besluit King’s Landing plat te branden met haar massavernietigingsdraken?’
‘Ik bedoelde: wat doe jij als beroep?’ zegt de e./a.
‘O. Ik eh, psycholoog, en ik schrijf af en toe boze stukjes vanaf de zijlijn,’ zeg ik.
‘Ben je daarom zo kwaad de hele tijd?’ zegt de e./a.
‘Het spijt me,’ zeg ik en ik voel me zo machteloos dat de tranen in mijn ogen springen.
‘Zullen we naar buiten gaan?’ zegt de e./a.
Ik ben te ver gegaan. “Let’s take it outside” betekent in tv-series dat er gevochten gaat worden. We staan op van de barkrukken, staan even, in een moment van verwarring, tegenover elkaar. Niemand zet een stap.
‘Ik wil je beter kunnen verstaan,’ zegt hij. ‘Je doet me denken aan mezelf: normaal gesproken heb ik juist dit soort kanttekeningen. Een rustiger café misschien?’
We verplaatsen naar het rustigere café, waar de kloof die tussen ons in valt net zo diep wordt als de stiltes. Buiten houdt de econoom/adviseur zijn paraplu boven mij tegen de regen en loopt mee naar mijn fiets, daar zoenen we.
We weten allebei dat we elkaar niet gaan bellen.
Een paar jaar geleden had dit misschien gewerkt. Nu zijn we al te ver uiteengedreven. Er is iets tussen ons waar we op fundamenteel andere wijze tegen vechten.
Ik fiets alleen door de regen.

 

Kind van de rekening

 

Lief kind, mama hoorde bij de goeden. Vergeet dat niet.

Wat ze ook later van me zeggen, weet dat ik alles gedaan heb voor de ████████████████ en dat ik ██████████████████

onvoorwaardelijk ██████

Toen je klein was █████████████████████████████

████████████████ dat was in die tijd ███████.

Gelukkig lees je dit pas als je groot bent, begrijp je me nu?

 

Echte moed vereist ████████████████████████████

soms zwijgen.

En dit systeem: ██████████████████████████████

is soms simpelweg het beste.

Met de hand op mijn hart: ik heb █iets verkeerd gedaan.

Toch is er een reden dat we niet altijd in elkaars leven zullen zijn:

████████████.

 

Ja, ik ben slordig geweest, onwillekeurig, ik heb

███████████████████ daarna werd jij ████████ en

ze wilden van me weten of ik niet ██████████ doorzochten

██████████ en ██████ en ████ en ████████████-

████ en zelfs ████████ totdat ██████ en ██████ en █-

███████ tot er niets, werkelijk niets meer ██████████.

Totdat alles ████████ voor mijn ogen.

 

Het systeem wint altijd. Maar dit is een onuitwisbaar feit:

Ik hou van jou.

 

Je moeder,

████████████████

Kom je me nog eens opzoeken?

████████ ██████ ██ ,

██████ ████ ██

██████dam

 

Beeld: Ron Lach via Pexels

Mail

Marthe van Bronkhorst schrijft, acteert en werkt als psycholoog. Ze woonde een tijd in Amerika, sloot zich aan bij een kungfuschool, een poëziegroep, ontsnapte aan een rijdend circus en schrijft nu verhalen voor Red Pers, Digressions en El Hizjra. // marthe.van.bronkhorst@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomChef Papier
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Mensen uit een ander leven

Mensen uit een ander leven

Tijdens een schrijfretraite op het Noord-Franse platteland ontmoet Eva van den Boogaard twee mensen met wie het meteen klikt. Maar zo snel het contact was gelegd, zo snel is het weer verbroken bij het afscheid. Of ziet ze ze nog terug? Lees meer

Monddood

Schrijven is eigenlijk monddood maken

Je kan altijd over de rug van de ander schrijven, toch? Marthe van Bronkhorst raakt hierover in discussie op een literaire avond die steeds absurdistischer wordt. Lees meer

Een docent met een lichaam

Een docent met een lichaam

Ook wanneer Eva voor de klas staat is ze in de eerste plaats een mens met een lichaam dat behoeftes kent. Maar dat blijkt minder vanzelfsprekend dan het lijkt in het onderwijs. Lees meer

Stadsmens (v, jong, cynisch) zoekt boer

Stadsmens (v, jong, cynisch) zoekt boer

Marthe van Bronkhorst wordt in een sprookjesachtig eilanddorp geconfronteerd met haar cynisme. Lees meer

Een mens zoals alle anderen

Een mens zoals alle anderen

Eva probeert zich in de metro te gedragen op een manier die voor normaal moet doorgaan, maar dat valt nog niet mee. Lees meer

Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Marthe van Bronkhorst hoort bij de huisartsenpraktijk verhalen van vluchtelingen. Ze raakt gefrustreerd, omdat de politiek niet ziet 'dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden'. Lees meer

Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Als cavia's in de val

Als cavia's in de val

Marthe van Bronkhorst wil niet meer vliegen maar loopt tegen allerlei problemen aan als ze een duurzame vakantie probeert te boeken. Lees meer

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Worden wie ik eigenlijk ben voor 150 euro

Wat zegt het huis waarin je woont, en de meubels erin, over jou? En ben je in een ander huis, tussen andere spullen, nog wel precies dezelfde persoon? Eva past deze zomer op wat woningen van bekenden en onderzoekt wat ze beleeft. Lees meer

Woordenboek der Obscure Melancholieën

Woordenboek der Obscure Melancholieën

De schaamte en toch het gemis wanneer je in je oude dagboek je zorgen terugleest - waarom is er geen woord voor dat gevoel? Marthe van Bronkhorst bedenkt daarom een woordenboek voor melancholische emoties. Lees meer

De onwerkbare

De onwerkbare

Dit is het derde en tevens laatste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Voor niemand vindbaar

Voor niemand vindbaar

Het kan fijn zijn als je familie aan je denkt wanneer je er niet bent. Maar voor af en toe onvindbaar zijn is ook iets te zeggen, vermoedt Eva tijdens een werkbezoek aan de Estse hoofdstad Tallinn. Lees meer

Je plaats op de weg 

Je plaats op de weg 

Dit is het tweede deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Motten en vlammen

Je hebt motten en vlammen

Marthe van Bronkhorst verwerkt een tegenslag in de liefde en observeert dat de wereld bestaat uit twee soorten mensen: de motten en de vlammen. Lees meer

Strengen

Strengen

Dit is het eerste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Krabbels in de kantlijn

Krabbels in de kantlijn

Eva stuit op aantekeningen in de kantlijn van oud boek, gemaakt door haar jongere ik. Maar wie is dat eigenlijk? Lees meer

Slachtoffers van zinloos gekwel

Slachtoffers van zinloos gekwel

Marthe van Bronkhorst buigt zich met verbazing over wat mensen bereiken in een sportschool: "Duizend uur spieren trainen en ze nooit inzetten in het gevecht. Honderd keer gooien en nooit iets raken: lang leve de nutteloosheid." Lees meer

Koningen van de dansvloer 2

We zijn allemaal koningen en lakeien

Marthe van Bronkhorst vraagt zich af waarom zoveel mensen dol zijn op het koningshuis: "Ik heb de Oranjes nog nooit op één originele gedachte of uitzonderlijk talent kunnen betrappen. Waarom willen we dan toch zo graag klappen, juichen, buigen?" Lees meer

drie figuren zitten voor een groot raam aan een tafeltje iets te drinken, twee van de figuren zitten op een stoel, een van de figuren zit in een rolstoel

Het café

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week het laatste deel: over het belang van fysieke toegankelijkheid. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Sluit je vóór 1 januari aan en ontvang jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel