‘Econoom? Ik zie mezelf liever als adviseur,’ zegt de econoom, pardon, adviseur, ‘in het klimaatbeleid van bedrijven en banken.’ Hij komt niet over als een econoom/adviseur. Hij vecht vijf keer per week in een ring, met zijn kaaklijn en brede schouders heeft hij iets weg van een superheld. We zitten in de Utrechtsestraat voor wat een date had moeten zijn, maar geëscaleerd is naar een Kamerdebat.
‘Maar wie betaalt jou dan?’ vraag ik. Vrij ongepast voor een date, voor een debat dan weer heel normaal.
‘De bank,’ bekent de e./a. (econoom/adviseur).
Ik zit hier gewoon een biertje te drinken met iemand die Vertegenwoordiger Is Van Het Systeem. Een bad guy.
De e./a.: ‘Ik laat banken die jarenlang in milieuvervuilende projecten investeren, nadenken over hoe ze het anders kunnen doen. Ik spreek iedereen, van de directeurs tot de schoonmaker, ik ben maandenlang intern. Zo bekijk ik het echt vanbinnen.’
Oké, dat klinkt eigenlijk best sympathiek. Ik zit hier gewoon een biertje te drinken met iemand die Undercover Is Gegaan Bij Het Systeem. Een anti-hero. Maar hij denkt zeker dat ik geen series kijk en dit soort plottwists niet ken? Eerst peilen aan welke kant hij echt staat. Ik bestel nog een biertje voor hem.
Ik zit hier gewoon een biertje te drinken met iemand die Vertegenwoordiger Is Van Het Systeem. Een bad guy
‘Zoals in die film met die FBI-agent?’ zeg ik. ‘Hij gaat undercover bij de maffia, maar dat blijken sympathiekere gasten met veel meer visie dan bij de FBI. Oké, het zijn wel moordenaars. Maar die agent krijgt respect voor ze, hij kan ze niet meer verraden. Je gaat je uiteindelijk toch aan mensen hechten, niet dan?’
‘Niet helemaal,’ zegt de e./a., die rustig een slokje neemt, ‘ik spreek ze nooit buiten werk om. Ik ben geen vrienden met de mensen die ik adviseer, maar ook geen vijanden. Ik zet ze aan het denken. Zo krijg ik veel meer gedaan in het klimaatbeleid dan politici, demonstranten, of mensen die alleen af en toe een boos stukje schrijven vanaf de zijlijn.’
Shots fired. Zijn sneer komt hard aan. Nu moet ik me niet gaan bewijzen. Wat ik ook doe, ik moet niet zeggen dat ik geloof in harde actie en mezelf dit weekend misschien aan een privéjet ga vastketenen.
‘Ik geloof in harde actie en ga mezelf dit weekend misschien aan een privéjet vastketenen,’ flap ik eruit.
Hij denkt dat ik een grapje maakt en schatert: ‘CEO’s en directeuren lachen daarom. Maar ik kan álles tegen die directeuren zeggen, zonder dat ik na een half woord in de cel word gegooid. Als een hofnar, een soort...’
‘Tyrion Lannister,’ zeg ik. ‘Adviseur van de koning.’
‘Luis in de pels,’ zegt de ander. ‘Wat doe jij eigenlijk?’
Dit is het maximaal haalbare: luis in de pels zijn, nooit eens een echte opponent van de zittende macht. Denk je nou echt dat ze ons serieus nemen?
Ja, wat doe ík eigenlijk voor een betere wereld? Mijn politieke carrière duurde één jaar: in de studentenraad van de universiteit. Een typisch politiek systeem: ondoordringbaar, bureaucratisch, vol inspraakloze regelingen. Mijn jongere ik maakte vol goede moed flyers in Paint, verzon een slogan (Vote Smart!), een logo (broddelwerk met het Smarties-logo) en printte lijstjes speerpunten. De speerpunten: Werkende computers in het transitorium-gebouw! Een vacaturebank voor stages en werkervaring! Studenteninstemmings- en vetorecht! Veto op de fusie met de andere faculteit! En, mijn huzarenstukje van democratie, als die fusie er dan toch kwam: meer studenten, dus ook meer studentenzetels in het bestuur!
Spoiler-alert over dit politieke jaar: de vacaturebank mocht ik niet oprichten, dat wilde de faculteit zelf regelen (hij kwam er nooit). Dan de fusie: via een bureaucratisch goocheltrucje werd onze veto-stem (‘NEE, mits’) door het universiteitsbestuur teruggetoverd tot een instemmingsrecht (‘JA, tenzij’): de fusie ging dus hoe dan ook door. En die extra studentenzetels? Die kwamen er. Ze werden in het bestuursjaar na mij ook direct weer afgeschaft.
‘… en daarom,’ ratel ik na dit hele verhaal, ‘vind ik het zo jammer dat dit het maximaal haalbare is: luis in de pels zijn, nooit eens een echte opponent van de zittende macht. Denk je nou echt dat ze ons serieus nemen? Denk je niet dat zo’n machthebber naar je advies luistert, knikt en toch besluit King’s Landing plat te branden met haar massavernietigingsdraken?’
‘Ik bedoelde: wat doe jij als beroep?’ zegt de e./a.
‘O. Ik eh, psycholoog, en ik schrijf af en toe boze stukjes vanaf de zijlijn,’ zeg ik.
‘Ben je daarom zo kwaad de hele tijd?’ zegt de e./a.
‘Het spijt me,’ zeg ik en ik voel me zo machteloos dat de tranen in mijn ogen springen.
‘Zullen we naar buiten gaan?’ zegt de e./a.
Ik ben te ver gegaan. “Let’s take it outside” betekent in tv-series dat er gevochten gaat worden. We staan op van de barkrukken, staan even, in een moment van verwarring, tegenover elkaar. Niemand zet een stap.
‘Ik wil je beter kunnen verstaan,’ zegt hij. ‘Je doet me denken aan mezelf: normaal gesproken heb ik juist dit soort kanttekeningen. Een rustiger café misschien?’
We verplaatsen naar het rustigere café, waar de kloof die tussen ons in valt net zo diep wordt als de stiltes. Buiten houdt de econoom/adviseur zijn paraplu boven mij tegen de regen en loopt mee naar mijn fiets, daar zoenen we.
We weten allebei dat we elkaar niet gaan bellen.
Een paar jaar geleden had dit misschien gewerkt. Nu zijn we al te ver uiteengedreven. Er is iets tussen ons waar we op fundamenteel andere wijze tegen vechten.
Ik fiets alleen door de regen.
Kind van de rekening
Lief kind, mama hoorde bij de goeden. Vergeet dat niet.
Wat ze ook later van me zeggen, weet dat ik alles gedaan heb voor de ████████████████ en dat ik ██████████████████
onvoorwaardelijk ██████
Toen je klein was █████████████████████████████
████████████████ dat was in die tijd ███████.
Gelukkig lees je dit pas als je groot bent, begrijp je me nu?
Echte moed vereist ████████████████████████████
soms zwijgen.
En dit systeem: ██████████████████████████████
is soms simpelweg het beste.
Met de hand op mijn hart: ik heb █iets verkeerd gedaan.
Toch is er een reden dat we niet altijd in elkaars leven zullen zijn:
████████████.
Ja, ik ben slordig geweest, onwillekeurig, ik heb
███████████████████ daarna werd jij ████████ en
ze wilden van me weten of ik niet ██████████ doorzochten
██████████ en ██████ en ████ en ████████████-
████ en zelfs ████████ totdat ██████ en ██████ en █-
███████ tot er niets, werkelijk niets meer ██████████.
Totdat alles ████████ voor mijn ogen.
Het systeem wint altijd. Maar dit is een onuitwisbaar feit:
Ik hou van jou.
Je moeder,
████████████████
Kom je me nog eens opzoeken?
████████ ██████ ██ ,
██████ ████ ██
██████dam
Beeld: Ron Lach via Pexels
