Asset 14

Breek het brutalisme

Breek het brutalisme

hard//hoofd · Marthe van Bronkhorst - Breek het Brutalisme

Ik fiets na jaren weer langs de VU en de vernieuwde Zuidas en ik weet niet wat ik zie. Er staan gebouwen die opengereten lijken door natuurrampen (dit is integraal onderdeel van het design), panopticums van 100% raam met exoskeletten en natuurlijk het Sovjetblok dat de VU zelf is. Geen van deze ‘nieuwe’ gebouwen is af: onaf, gebrokkeld en ongeverfd lijkt het nieuwe af. “Bruut” noemen ze dat dan, deze bouwstijl, gekenmerkt door “grote blokachtige structuren” van “ruw onafgewerkt gewapend beton” of “metselwerk”. Of voluit ‘brutalisme’, hip and happening, aldus het NRC. En dan lees ik ook nog dat éénkleurige zwerfkeien als het Eye, Stedelijk en Sloterdijk officieel niet eens tot het brutalisme behoren, want die zijn wél afgewerkt. Of zoals Dolly Parton het zou verwoorden: “It costs a whole lotta money to look this cheap.” Fans van het brutalisme roemen vaak het gebouw zelf, niet de architect. Het gebouw wordt een “walvis” genoemd, als een dier dat er ook niets aan kan doen dat hij zo obees is. Zo zegt brutalismefan Martjan Kuit in hetzelfde NRC-stuk: ‘De aula van de TU Delft, is een grote walvis, hij dwingt alle gebouwen eromheen tot bescheidenheid. Onmogelijk om over dit gebouw geen mening te hebben.’

Fout. Ik heb geen mening over dit gebouw, mijn mening is dat de geestesgesteldheid van de architect grondig moet worden onderzocht. Welk zinnig denkend mens modelleert naar de Sovjetstijl? De Sovjetstijl was niet eens een stijl, maar een besparingsmethode: als Chroesjtsjov alle huizen maakte van geprefabriceerde onafgewerkte betonplaten, was dat goedkoper. Het achterliggende idee was dat mensen maar 9 m2 per persoon nodig hadden. Zijn we uit oorlog en ellende verrezen om onze zestien wakende uren toch weer door te brengen in bunkers (waardoor je het liefst de overige acht uur aan de wodka gaat)? Ja dus! Brutalisme is niet alleen hip, het wordt aangemoedigd, gestimuleerd, bekroond! In november wordt de Betonprijs uitgereikt, voor het beste betonproject. Méér beton in het straatbeeld. Daar kan stichting Jantje Beton niet tegen op.

Wat wil een stad nog meer dan zo’n grijs plateau van apenrotsen (Leeuwenburg), verhuisdooskleurige monoliet (VU) of een betonnen ventilatierooster op pootjes (Wibautstraat)? Wie is niet dol op het ziekenhuiswitte legoblok van de Ravel Residence, de corpulente botervloot van het Stedelijk of het Leonardo Hotel, dat nog het meest wegheeft van rijen bruine kunstgebitten?

Ik heb hier het volgende op te zeggen:

Breek het brutalisme

Prutswerk
Praters maken praatjes
Stratenmakers straatjes
waar ze zelf niet wonen
Daarom wordt het
flutwerk
Lekker architect zijn,
kleien, beetje gek zijn
’t is geen echte baan maar
ik noem het mijn
kunstwerk
Moeilijke constructies
met ruimtelijke functies
’t was echt een bevalling
inderdaad een
kutwerk
Ugly ass gebouwen
Onze harten rouwen
Liever in zes planken
dan leven in die
Grafzerk

Shit mijn ogen bloeden van de woede op de Boelelaan
Ik voel het aan mijn binnenste ik wil daar niet naar binnengaan
Binnenstebuiten keert mijn maag van Buitenveldertse brokken
Beton als gezwellen in een stad vol pokken
Is Sloterdijk echt zo lelijk of zit er een verhaal in
’t is de Sovjetmindset – daar moet Stalin
Wat is de deal met al die bouw freaking putten,
nog minder fundament voor kunst dan vier keer Rutte
(gepruts) Nieuw aan Nieuw-West zijn huizen zonder ramen,
voor mensen zonder namen, als de aliens hier kwamen
stond het Stedelijke moederschip al klaar maar waren ze
omgekeerdgedraaid want het beton is gewapend,
zeiden ze beam me up Scotty, dit is hel, waar is de aarde
Beige en ravage zijn de grootste inspiratie
van nazi’s die geen legoblok op blok kunnen plaatsen
Leonardo Hotel? Da Vinci draait zich in zijn graf om
Mona Lisa huilt, die monoliet doet haar de das om
Ik eyeball aan het IJ een doorn in mijn oog
als een slechtgevouwen vliegtuig op de kant ligt ie droog
En kijk ik verder dan zie ik die magnetische boog
de pontsteiger moest lelijk, de pontsteiger moest hoog
Het IBM-kantoor van witte duploblokken
lijkt op vierhonderd gestapelde kampeerkoelboxen
maar in architectonisch Babylonisch
gelul kun je niet werken, in gelul kun je niet wonen

Vroeger hadden huizen rode daken
en ik weet dat smaken
ook verschillen net als modegrillen
Ik kon de zon de wolken nog zien raken en er staken
tegels uit de gevels het was klein en scheef o je weet het
want hoogbouw komt voor de val
en roofbouw is overal
Enough now ‘t is boordevol beton ik maak het allemaal undone
want hoogbouw komt voor de val
en roofbouw is overal
genoeg grauw ‘t is boordevol beton ik maak het allemaal undone

Waarom maken mensen met complexen die complexen
Kan een dokter even kijken naar die architecten
“Kijk mam, ik heb een bouwtekening gemaakt”
“Nee schatje, is niet af, er ontbreekt nog wat smaak”
Geef me gevels geef me leven geef een beetje je beste beentje
Ramen en versiering, laagbouw en een vliering,
beetje kieren beetje schwierigheid en je ne sais quoi
een fingerspitzengefuhl een parterretrap
Is het teveel gevraagd, moet het minimalistisch
geef toe dat je lui bent, iedereen weet dat het kitch is
met een communistisch twistje
design is big business
Maar wel verneukeratief dat die leuke bouwtypes die zo lucratief al die meuk daar tiefen
er zelf niet komen
zelf niet wonen
zelf niet over dromen

Ze zijn de kauwgomkwat op het gezicht van de stad
Weg met nihilisme
Breek het brutalisme

Prutswerk
Praters maken praatjes
Stratenmakers straatjes
waar ze zelf niet wonen
Daarom wordt het
flutwerk
Lekker architect zijn
kleien, beetje gek zijn
’t is geen echte baan maar
ik noem het mijn
kunstwerk
Moeilijke constructies
met ruimtelijke functies
’t was echt een bevalling
inderdaad een
kutwerk
Ugly ass gebouwen
Onze harten rouwen
Liever in zes planken
dan leven in die
Grafzerk

Audio is gemaakt in samenwerking met Fausto van Bronkhorst.

Mail

Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.

Hanneke Rozemuller (1998) is beeldredacteur bij Hard//hoofd en een illustrator die zich bezighoudt met de mysteries van het leven: psychologie, religie, liefde, nostalgie, filosofie. Absurdisme, disconnectie en het terugvinden van jezelf zijn grote interesses. Hier en daar gewapend met een randje humor om volledig opstijgen en wegzweven te voorkomen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Levensweg

Levensweg

Als Aisha een trouwerij op een Limburgse boerderij bezoekt, mijmert ze ineens over haar eigen bruiloft. Ach, trouwen is niks voor haar. Toch? Lees meer

Marktplaatsgekkies

Marktplaatsgekkies

Marthe van Bronkhorst besluit de relatiemarkt opnieuw te betreden en vraagt zich af: ben ik een koopje, of een langetermijn-investering? Lees meer

:Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Marthe van Bronkhorst bekijkt Europa als een treinreis en stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen als het zijn van de conducteur op die rammelende trein. Lees meer

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

"Ofwel we noemen mij voortaan een tokkie, en ik zal de titel met trots dragen. Of we stoppen met het gebruik van het woord tokkie en laten het weer alleen een familienaam zijn." In deze gastcolumn geeft Anne Schepers een ijzersterk pleidooi tegen het negatieve gebruik van het woord 'tokkie'. Lees meer

Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Hard//hoofd zoekt vóór 28 juli 2.000 trouwe lezers!

Hard//hoofd verschijnt weer op papier! In ‘Lief kutland’ klinken de begintonen van waaruit vrije utopieën werkelijkheid worden, of waarmee we ongelimiteerd verdriet en woede botvieren op alles wat er misgaat. Fantaseer je met ons mee? Schrijf je vóór 28 juli in voor slechts €2,50 per maand en ontvang ‘Lief kutland’ in september in de brievenbus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer