Asset 14

Breek het brutalisme

Breek het brutalisme

hard//hoofd · Marthe van Bronkhorst - Breek het Brutalisme

Ik fiets na jaren weer langs de VU en de vernieuwde Zuidas en ik weet niet wat ik zie. Er staan gebouwen die opengereten lijken door natuurrampen (dit is integraal onderdeel van het design), panopticums van 100% raam met exoskeletten en natuurlijk het Sovjetblok dat de VU zelf is. Geen van deze ‘nieuwe’ gebouwen is af: onaf, gebrokkeld en ongeverfd lijkt het nieuwe af. “Bruut” noemen ze dat dan, deze bouwstijl, gekenmerkt door “grote blokachtige structuren” van “ruw onafgewerkt gewapend beton” of “metselwerk”. Of voluit ‘brutalisme’, hip and happening, aldus het NRC. En dan lees ik ook nog dat éénkleurige zwerfkeien als het Eye, Stedelijk en Sloterdijk officieel niet eens tot het brutalisme behoren, want die zijn wél afgewerkt. Of zoals Dolly Parton het zou verwoorden: “It costs a whole lotta money to look this cheap.” Fans van het brutalisme roemen vaak het gebouw zelf, niet de architect. Het gebouw wordt een “walvis” genoemd, als een dier dat er ook niets aan kan doen dat hij zo obees is. Zo zegt brutalismefan Martjan Kuit in hetzelfde NRC-stuk: ‘De aula van de TU Delft, is een grote walvis, hij dwingt alle gebouwen eromheen tot bescheidenheid. Onmogelijk om over dit gebouw geen mening te hebben.’

Fout. Ik heb geen mening over dit gebouw, mijn mening is dat de geestesgesteldheid van de architect grondig moet worden onderzocht. Welk zinnig denkend mens modelleert naar de Sovjetstijl? De Sovjetstijl was niet eens een stijl, maar een besparingsmethode: als Chroesjtsjov alle huizen maakte van geprefabriceerde onafgewerkte betonplaten, was dat goedkoper. Het achterliggende idee was dat mensen maar 9 m2 per persoon nodig hadden. Zijn we uit oorlog en ellende verrezen om onze zestien wakende uren toch weer door te brengen in bunkers (waardoor je het liefst de overige acht uur aan de wodka gaat)? Ja dus! Brutalisme is niet alleen hip, het wordt aangemoedigd, gestimuleerd, bekroond! In november wordt de Betonprijs uitgereikt, voor het beste betonproject. Méér beton in het straatbeeld. Daar kan stichting Jantje Beton niet tegen op.

Wat wil een stad nog meer dan zo’n grijs plateau van apenrotsen (Leeuwenburg), verhuisdooskleurige monoliet (VU) of een betonnen ventilatierooster op pootjes (Wibautstraat)? Wie is niet dol op het ziekenhuiswitte legoblok van de Ravel Residence, de corpulente botervloot van het Stedelijk of het Leonardo Hotel, dat nog het meest wegheeft van rijen bruine kunstgebitten?

Ik heb hier het volgende op te zeggen:

Breek het brutalisme

Prutswerk
Praters maken praatjes
Stratenmakers straatjes
waar ze zelf niet wonen
Daarom wordt het
flutwerk
Lekker architect zijn,
kleien, beetje gek zijn
’t is geen echte baan maar
ik noem het mijn
kunstwerk
Moeilijke constructies
met ruimtelijke functies
’t was echt een bevalling
inderdaad een
kutwerk
Ugly ass gebouwen
Onze harten rouwen
Liever in zes planken
dan leven in die
Grafzerk

Shit mijn ogen bloeden van de woede op de Boelelaan
Ik voel het aan mijn binnenste ik wil daar niet naar binnengaan
Binnenstebuiten keert mijn maag van Buitenveldertse brokken
Beton als gezwellen in een stad vol pokken
Is Sloterdijk echt zo lelijk of zit er een verhaal in
’t is de Sovjetmindset – daar moet Stalin
Wat is de deal met al die bouw freaking putten,
nog minder fundament voor kunst dan vier keer Rutte
(gepruts) Nieuw aan Nieuw-West zijn huizen zonder ramen,
voor mensen zonder namen, als de aliens hier kwamen
stond het Stedelijke moederschip al klaar maar waren ze
omgekeerdgedraaid want het beton is gewapend,
zeiden ze beam me up Scotty, dit is hel, waar is de aarde
Beige en ravage zijn de grootste inspiratie
van nazi’s die geen legoblok op blok kunnen plaatsen
Leonardo Hotel? Da Vinci draait zich in zijn graf om
Mona Lisa huilt, die monoliet doet haar de das om
Ik eyeball aan het IJ een doorn in mijn oog
als een slechtgevouwen vliegtuig op de kant ligt ie droog
En kijk ik verder dan zie ik die magnetische boog
de pontsteiger moest lelijk, de pontsteiger moest hoog
Het IBM-kantoor van witte duploblokken
lijkt op vierhonderd gestapelde kampeerkoelboxen
maar in architectonisch Babylonisch
gelul kun je niet werken, in gelul kun je niet wonen

Vroeger hadden huizen rode daken
en ik weet dat smaken
ook verschillen net als modegrillen
Ik kon de zon de wolken nog zien raken en er staken
tegels uit de gevels het was klein en scheef o je weet het
want hoogbouw komt voor de val
en roofbouw is overal
Enough now ‘t is boordevol beton ik maak het allemaal undone
want hoogbouw komt voor de val
en roofbouw is overal
genoeg grauw ‘t is boordevol beton ik maak het allemaal undone

Waarom maken mensen met complexen die complexen
Kan een dokter even kijken naar die architecten
“Kijk mam, ik heb een bouwtekening gemaakt”
“Nee schatje, is niet af, er ontbreekt nog wat smaak”
Geef me gevels geef me leven geef een beetje je beste beentje
Ramen en versiering, laagbouw en een vliering,
beetje kieren beetje schwierigheid en je ne sais quoi
een fingerspitzengefuhl een parterretrap
Is het teveel gevraagd, moet het minimalistisch
geef toe dat je lui bent, iedereen weet dat het kitch is
met een communistisch twistje
design is big business
Maar wel verneukeratief dat die leuke bouwtypes die zo lucratief al die meuk daar tiefen
er zelf niet komen
zelf niet wonen
zelf niet over dromen

Ze zijn de kauwgomkwat op het gezicht van de stad
Weg met nihilisme
Breek het brutalisme

Prutswerk
Praters maken praatjes
Stratenmakers straatjes
waar ze zelf niet wonen
Daarom wordt het
flutwerk
Lekker architect zijn
kleien, beetje gek zijn
’t is geen echte baan maar
ik noem het mijn
kunstwerk
Moeilijke constructies
met ruimtelijke functies
’t was echt een bevalling
inderdaad een
kutwerk
Ugly ass gebouwen
Onze harten rouwen
Liever in zes planken
dan leven in die
Grafzerk

Audio is gemaakt in samenwerking met Fausto van Bronkhorst.

Mail

Marthe van Bronkhorst schrijft, acteert en werkt als psycholoog. Ze woonde een tijd in Amerika, sloot zich aan bij een kungfuschool, een poëziegroep, ontsnapte aan een rijdend circus en schrijft nu verhalen voor Red Pers, Digressions en El Hizjra. // marthe.van.bronkhorst@hardhoofd.com

Hanneke Rozemuller (1998) is een illustrator die zich bezighoudt met de mysteries van het leven: psychologie, religie, liefde, nostalgie, filosofie. Absurdisme, disconnectie en het terugvinden van jezelf zijn grote interesses. Hier en daar gewapend met een randje humor om volledig opstijgen en wegzweven te voorkomen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Slachtoffers van zinloos gekwel

Slachtoffers van zinloos gekwel

Marthe van Bronkhorst buigt zich met verbazing over wat mensen bereiken in een sportschool: "Duizend uur spieren trainen en ze nooit inzetten in het gevecht. Honderd keer gooien en nooit iets raken: lang leve de nutteloosheid." Lees meer

Koningen van de dansvloer 2

We zijn allemaal koningen en lakeien

Marthe van Bronkhorst vraagt zich af waarom zoveel mensen dol zijn op het koningshuis: "Ik heb de Oranjes nog nooit op één originele gedachte of uitzonderlijk talent kunnen betrappen. Waarom willen we dan toch zo graag klappen, juichen, buigen?" Lees meer

drie figuren zitten voor een groot raam aan een tafeltje iets te drinken, twee van de figuren zitten op een stoel, een van de figuren zit in een rolstoel

Het café

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week het laatste deel: over het belang van fysieke toegankelijkheid. Lees meer

een persoon duwt een rotsblok een berg op terwijl die ingehaald wordt door iemand op een fiets

Hoop

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel IV: over Sisyphus als raadgever. Lees meer

Column: Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar ze niemand kent vergen enige moed van Eva om naartoe te gaan, maar hebben tegelijkertijd hun voordelen. Lees meer

Zweten tegen beter weten in

Zweten tegen beter weten in

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel III: over sporten met een beperking. Lees meer

De handicapwalk

De handicapwalk

Tiare van Paridon neemt ons vijf weken lang mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel II: over het identificeren met je eigen ziektebeeld. Lees meer

Allemaal normies

Allemaal normies

Marthe van Bronkhorst probeert tijdens een voorstelrondje te achterhalen waarom ze zich zo onwennig voelt bij bepaalde mensen. Lees meer

Vraag het niet: De Revalidanten

Vraag het niet

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Lees meer

Een machine om te repareren

Een machine om te repareren

Eva heeft last van haar oor en komt tot de ontdekking dat iets niet-menselijks onderdeel van haar lichaam was, of probeerde te worden. Lees meer

De avonturen van Kip en Vos bij het Prikkeldraadhek

De avonturen van Kip en Vos bij het Prikkeldraadhek

Marthe van Bronkhorst vat het nieuws over Oekraïne samen in een dierenfabel: ‘Wat doe je bij dat hek, Vos?’ vroeg Kip. ‘Bewaken,’ zei Vos. ‘Tegen wie?’ vroeg Kip. ‘Tegen jullie,’ zei Vos, ‘we denken dat jullie een gevaar zijn voor de vos-veiligheid.’ Lees meer

Bruiloften die nooit zullen plaatsvinden

Bruiloften die nooit zullen plaatsvinden

Tijdens een weerzien in Berlijn, dringt de waarde van Eva's jarenlange band met drie vrienden dringt goed tot haar door. Lees meer

Iedereen heeft bad guys nodig

Iedereen heeft bad guys nodig

Waarom zijn complotten zo aantrekkelijk? Marthe van Bronkhorst geeft eerlijk toe: 'Was het leven maar een complottheorie. En kon ik er maar in geloven.' Lees meer

Iets willen willen

Iets willen willen

Tijdens een autorit stelt Eva's zwangere zus haar een lastige vraag. Lees meer

Gewoon aan de bel trekken

Trek gewoon aan de bel

Het nieuws over The Voice maakte bij Marthe van Bronkhorst frustraties los: waarom wordt schuld nog altijd in de schoenen van slachtoffers geschoven?! Lees meer

Column: Ik wens je alle goeds

Ik wens je alle goeds

Een afwijzing komt Eva koud op haar dak vallen. ‘Ik vond hem leuk, hij vond mij ook leuk, hij vond mij dus niet leuk, ik ben gewoon niet leuk genoeg.’ Lees meer

Koop de roze bril

Koop de roze bril

Lang geloofde Shulamit Löwensteyn dat een ingebouwd stapelbed de oplossing zou zijn voor al haar moeilijkheden. Had ze daar gelijk in? Een tip over tulpen, taart en het kopen van troost. Lees meer

Column: Het enige woord dat het omschrijft

Het enige woord dat het omschrijft

Het voorlopig laatste uitstapje naar de bios met haar vader krijgt voor Eva een duistere lading. Lees meer

Kon je maar aanbeden worden

Kon je maar aanbeden worden

Hologrammen, goud licht en een religieus lam laten Marthe van Bronkhorst zich klein voelen tijdens een kerkbezoek. Lees meer

Wees talentloos

Wees talentloos

Tijdens een date raakt Wolter de Boer verwikkeld in een socratisch vraaggesprek rond talent. Een tip over het afschaffen van aanleg. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Meld je vóór 1 juni aan en ontvang deze zomer al je eerste kunstwerk én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel