nieuwsbrief
Asset 14

'Deze tijd leert me om dicht bij de zwakken te zijn'

Hoe ziet het leven eruit voor mensen zonder legale verblijfsstatus in Nederland? Een student uit Congo (27) blijft op afstand vechten voor vrijheid en democratie in zijn land. ‘Geef mij liever geen naam, dan kan ik staan voor iedereen zonder naam.’

Mail

‘Ik kook graag. Smaak is een goede ingang voor een gesprek. Als mensen iets proeven worden ze nieuwsgierig. 'Heb ik Congolees gegeten? Wat is dat voor een land?' Of: ‘Hoe is de situatie van vrouwen en kinderen daar eigenlijk?’ We hebben in Congo niet alleen maar oorlog. Ook cuisine.
Soms vinden mensen me irritant. Als ik begin van: 'Vrijheid in Congo!', zegt iedereen: 'Jajaja…' Maar als je eet: je zweet een beetje, het is een beetje scherp, en daar komt het gesprek.

In Congo probeerden we jongeren meer politiek bewust te maken

Kijk, dit is mijn tas. Mijn laptop zit erin, mijn studieboeken. Mijn waardevolle spullen draag ik altijd bij me. Je weet nooit wat er gebeurt. Tot maart vorig jaar zat ik in vreemdelingendetentie. In september ben ik opnieuw met mijn studie begonnen. Maar afgelopen donderdag werd ik weer aangehouden, zomaar. Maandag moet ik me melden bij de vreemdelingenpolitie, en wie weet wat er dan gebeurt. Misschien weer detentie, weer een tijd niet kunnen studeren.’

‘Ik heb gekeken naar hoe de politie zich gedraagt. Het zijn gewone mensen, maar hun gedrag wordt bepaald door de regels van de machtigen.
Het breken van die regels is wat we probeerden te doen in Kinshasha.
In Congo zat ik bij de FDJ, de 'Kracht der vooruitgang van jongeren'. Wij wilden een mentaliteitsverandering onder intellectuele jongeren teweeg brengen. We organiseerden demonstraties. We zeiden hen: dit is jullie land, jullie hebben recht op álles. Verkoop je stem niet voor wat rijst, twee vissen of een t-shirt. Neem de vis, eet de rijst, draag het t-shirt. Maar als je daarna het stemhokje ingaat, stem dan hoe je wilt.'
hh-r-v-raffe-chefkok-3'Sinds 2011 ben ik in Nederland. Ik studeer aan de universiteit en doe daarnaast vrijwilligerswerk. Mijn inkomen haal ik uit koken, Frans en wiskunde doceren, en huizen schilderen. Op dit moment ga ik mijn vierde asielprocedure in. Ik zou graag willen dat mijn recht erkend wordt en dat ik erkend word. Samen met een nieuwe advocaat ben ik aan het kijken: wat kan er nog? We hebben medisch onderzoek van mijn littekens aangevraagd. Intussen probeer ik mijn tentamens te halen.
Ik zit in Nederland omdat Nederland een tussen haakjes ‘democratisch' land is. Democratie is relatief: het is een kleine utopie, en veel van hoe 'democratie' er op een bepaalde plek uitziet, hangt af van door wie het land democratisch is verklaard. Maar ik kan hier radio maken en zeggen wat ik wil. Ik blijf doen wat ik deed in Kinshasha: me inzetten voor de Congolezen. Ik zou graag zien dat elke Congolees vrijuit kan praten en dat het land zich kan ontwikkelen. Het is een rijk en mooi land, bomvol grondstoffen, toch is het één van de armste landen ter wereld.'

‘Deze tijd leert me om dicht bij de zwakken te zijn. Ik begrijp de mensen die niet naar het ziekenhuis durven omdat ze bang zijn dat ze worden opgepakt.

Ik weet nu hoe het is om een vies boek te zijn

Laten we eerlijk zijn: mijn familie is geen arme familie. Ik kon vroeger zelf mijn syllabus kopen, kleren kopen, chillen met vrienden. Als mijn familie arm was geweest had ik nog in de gevangenis gezeten. Of ik was gewoon doodgegaan. Ik had nooit verwacht op straat terecht te komen, nooit verwacht dat ik ergens illegaal zou zijn.
Als jij een vies boek krijgt, ga je het dan lezen? Mensen hebben geen zin om een vies boek te openen. En een illegaal is een vies boek. Mensen kijken niet naar wat er in staat: ze gooien het ongelezen weg. Ze zien niet dat de verhalen die er in staan misschien bijzonder zijn, of dat er misschien nog heel wat lege pagina's zijn.
Ik weet nu hoe het is om een vies boek te zijn.’

‘Ik heb geleerd dat een situatie nooit 'slecht' is. 'Slecht' is hoe wij kijken naar of omgaan met die situatie. Je kunt ervoor kiezen om met een gevaarlijke situatie goed om te gaan. Je weet: hoe pijnlijk het ook is, het gaat weer gewoon worden. Als dat je lukt, dan bijt wat er gebeurt je niet meer aan. Als je de realiteit wel neemt als zijnde slecht, dan bijt het je wel aan. Dan word je gek.
Toen ik in Nederland aankwam dacht ik: hier pakken ze het leven anders aan, en begrijpen ze mijn situatie. Het is niet zoals ik dacht. Qua vrijheid, qua democratie. Tussen hier en de Congo zit keihard verschil. Dag en nacht. In alles. Maar mensen blijven mensen. Dat heeft me stil gemaakt. Ik ga heus wel door met leven, maar: mensen blijven mensen.
Daar kan ik niet zoveel aan doen.’

Jantine Wijnja is kunstenaar en schrijfster. In 2014 verscheen haar boek 'Reisgids Den Dolder', over het mentale landschap van een psychiatrische instelling.

Robert van Raffe is stripauteur, illustrator en student filosofie. Tijdens zijn studietijd aan de kunstacademie ontwikkelde hij een fascinatie voor het dandyisme waar hij nooit meer helemaal van is genezen. Hij verwierf enige bekendheid met het feit dat hij nooit sokken draagt.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Beeldbrekers (VII): 'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

In deze serie interviewt Hard//hoofd beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering 7: In een oude kogelfabriek op het Hembrugterrein is sinds deze zomer Het HEM te bezoeken, ‘een nieuw huis voor cultuur’. In gesprek met Laura Kemper. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Beeldbrekers (V): Het verbindende museum

'We willen kunst niet als iets ingewikkelds zien'

Stedelijk Museum Schiedam zoekt contact met de Schiedammers. Door van Schiedam een museum voor Schiedam te zijn, vielen ze in de prijzen. Sophie van Lawick van Pabst sprak met Catrien Schreuder en Colin Huizing over het museum als verbindende kracht. Lees meer

Beeldbrekers (IIII):'Musea bezoeken is net als goede wijn drinken: je moet het leren.'

'We gaan niet alleen naar het museum om vermaakt te worden.'

In gesprek met Letty Ranshuysen over publieksonderzoek in musea, incrowd en gebloemde olifanten. Lees meer

Compromisloze solidariteit 1

Compromisloze solidariteit

'Mensen vragen wel eens: wat lost het op om te gaan demonstreren.' Lees meer

Beeldbrekers (III): 'Niet iedereen heeft het lichaam waarop musea ingericht zijn'

'Niet iedereen heeft het lichaam waarop musea ingericht zijn'

In gesprek met Marleen Hartjes, programmacoördinator bij het Van Abbemuseum, waar ze met ‘Onbeperkt Van Abbe’ programma’s organiseert voor mensen met een beperking. Lees meer

Ik ben eigenlijk net Karel Appel

Ik ben eigenlijk net Karel Appel

Schrijver Ferry Wieringa kruipt in de huid van Jan, de bloemverkoper op het Stadionplein in Amsterdam, die na 32 jaar moet wijken voor een herinrichting. Lees meer

'Het gaat me alleen maar om de kwaliteit' 3

'Het gaat me juist om kwaliteit'

In gesprek met Valeria Napoleone, kunstverzamelaar en weldoener van hedendaagse vrouwelijke kunstenaars. Lees meer

Beeldbrekers (I): 'Musea, onderschat je bezoeker niet’

'Musea, onderschat je bezoeker niet’

Hard//hoofd interviewt beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering één: in gesprek met projectmanager bij N8 Aron Eilander. Lees meer

 'Het moet een beetje ongemakkelijk worden'

'Het moet een beetje ongemakkelijk worden'

Een interview met de Pakistaans-Nederlandse animator Faiyaz Jafri, 'artist in focus' op het KLIK Amsterdam Animation Festival. Lees meer

De vermenselijking van dingen 1

De vermenselijking van dingen

Zijn filosofen kunstenaars of zijn kunstenaars filosofen? Of geen van beide? In dit interview met Hella Godee en René van Bakel van Collectief Walden onderzoekt student filosofie en beeldmaker Jente Hoogeveen deze vraagstukken. Lees meer

'Het begrip 'vrouwelijkheid' is rekbaarder dan mensen denken' 1

'Het begrip 'vrouwelijkheid' is rekbaarder dan mensen denken'

Een gesprek over JUCK, feminisme, provocatie en publieke ruimte. Lees meer

'Wij hebben een bloedhekel aan concessies doen' 3

'Wij hebben een bloedhekel aan concessies doen'

Jente Hoogeveen onderzoekt het gebied tussen kunst en filosofie. Deel II: Op bezoek bij architectuurstudio RAAAF. Lees meer

Hoe doe je alles? 2

Hoe doe je alles?

Een gesprek met de veelzijdige ontwerpstudio Job, Joris & Marieke over technologie, de toekomst, samenwerking en makerschap. Lees meer

Campagnedieren (III): De publieks​voorlichter

De publieks​voorlichter

Wie zijn de stile krachten achter de verkiezingscampagnes? Deel (III): Martine van Bemmel, publieksvoorlichter bij D66. Lees meer

Campagnedieren (II): De beleids​medewerker

De beleids​medewerker

Een kijkje achter de schermen bij de mensen die de verkiezingsmolen draaiende houden. Deel II: Eline van den Bosse, beleidsmedewerker bij de SGP. Lees meer

Campagnedieren (I): De grassroots-manager 1

De grassroots-manager

Een kijkje achter de schermen bij de mensen die de verkiezingsmolen draaiende houden. Deel I: Leon Boelens, grassrootsmanager bij GroenLinks. Lees meer

Geschiedenis in ontwikkeling

Geschiedenis in ontwikkeling

History In Progress Uganda is in 2011 geïnitieerd door de Nederlandse fotografe Andrea Stultiens en kunstenaar Rumanzi Canon, die in Oeganda woont en werkt. HIPUganda verzamelt en publiceert foto’s uit (privé)collecties en archieven in en over Oeganda. Aan de hand van foto’s maakt HIPUganda het mogelijk voor zijn publiek om zich tot de geschiedenis van Oeganda... Lees meer

Een gesprek met Kronos Quartet

Een gesprek met Kronos Quartet

Het wereldberoemde Kronos Quartet is dit jaar artist in residence in het Holland Festival met twee concerten, een workshop/talkshow en een Listening Party. Vincent Kouters had een gesprek met David Harrington, oprichter en eerste violist van het strijkkwartet. Het Kronos Quartet is een van de bekendste en meest gevraagde strijkkwartetten ter wereld. De helft van het... Lees meer

 ‘Ik moest mijn familie opgeven om mezelf te kunnen zijn’

‘Ik moest mijn familie opgeven om mezelf te kunnen zijn’

Jantine Wijnja interviewt mensen die zonder papieren in Nederland wonen over hun leven, angsten en dromen. Deel zes: Mina (24) kon in haar geboorteland Sierra Leone niet uitkomen voor haar seksuele geaardheid, en bouwt in Nederland aan een nieuwe toekomst. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons