Asset 14

Zorg dat je de juiste mensen om je heen verzamelt

Zorg dat je de juiste mensen om je heen verzamelt

Samen met andere kunstacademiestudenten studeert Vivian Mac Gillavry dit jaar af van de Gerrit Rietveld Academie. Uitgeleerd is ze echter allerminst. Voor zichzelf en voor andere aanstormende kunstenaars stelt ze haar docenten de vraag wat het beste advies was dat zij ooit gekregen hebben. In een reeks van drie artikelen geven zij hun waardevolle adviezen mee. Beeldend kunstenaar Marieke Gelissen is de tweede die zij spreekt.

Dit jaar studeer ik af aan de Gerrit Rietveld Academie aan de afdeling Expanded Painting. Mijn laatste jaar op de Rietveld is een eenzaam jaar. Niet alleen omdat corona het niet toelaat om met veel mensen aanwezig te zijn, maar ook omdat al mijn klasgenoten en ik vooral opgaan in ons eigen werk. Met nog maar een paar weken tot de eindexamenexpositie stort iedereen zich op het eindwerk. De een staat te schilderen, een ander staat in de metaalwerkplaats, zit thuis achter de computer of werkt in de openbare ruimte. Daar waar ik ooit van elke klasgenoot precies wist waar diens werk over ging, hoe zijn proces verliep en we elkaar feedback gaven tijdens de lessen, komen we elkaar nu slechts sporadisch tegen in de gang voor een kort praatje op afstand. Een van mijn klasgenoten zei tijdens zo’n gesprek: “Het is net alsof we al zijn afgestudeerd. Alsof iedereen alleen in z’n studio staat te werken en we elkaar enkel tegenkomen bij presentaties of exposities.”

Zoals ik in mijn eerste interview met Q.S. Serafijn beschreef, ben ik benieuwd hoe mijn docenten reflecteren op het kunstonderwijs en hun rol daarin Zij leiden studenten binnen een aantal jaar op om zelfstandig te kunnen werken als autonoom kunstenaar. Een verantwoordelijke taak. Een paar jaar de tijd om ze vol te stoppen met kennis, levenslessen en advies. En dan moeten ze het verder zelf uitvinden. Maar is het wel echt zo dat je als kunstenaar alles zelf moet doen?

Voor deze serie sprak ik drie docenten die mij tijdens het eindexamenjaar begeleidden. Allen met een uiteenlopende artistieke praktijk en stijl van lesgeven. De tweede docent die ik spreek is Marieke Gelissen. Haar werk gaat over verwondering, over de fysieke handelingen en relatie die zij aangaat met objecten en materialen. Zij vertaalt dat onder andere in foto’s, performances, video en installatie. Ook haar stel ik de vraag wat het beste advies was dat zij ooit ontving en wat zou ze willen meegeven aan (afstuderende) kunstenaars.

Ze antwoordt: ‘’Ik geloof heilig dat je elkaar moet helpen. Niemand kan het alleen. Dus dat betekent dat je naar iemand toe moet kunnen stappen om hulp te vragen. Ik kreeg ooit het advies om je eigen feedback te organiseren. Dat kwam van mijn toenmalige partner die ook in de kunstsector werkte. Ik heb dat omgebouwd naar: ‘’Zorg dat je goede mensen om je heen hebt. De mensen die er met dezelfde toewijding inzitten.’’

Op de academie word je opgeleid om autonoom te werken. Jij geeft aan dat je elkaar nodig hebt. Hoe organiseerde jij je eigen feedback dan als kunstenaar?
‘’Ik bezocht afgestudeerde klasgenoten. We organiseerden onderling atelierbezoeken. Maar dat werkte eigenlijk helemaal niet goed omdat iedereen zo anders bezig was. Uit financiële noodzaak deelde ik mijn atelier en uiteindelijk bleek dat een voordeel te zijn want het uitwisselen van ervaring is ook inspirerend. Roos Holleman werd mijn ateliermaatje. Ze was in hetzelfde jaar afgestudeerd aan de St. Joost Academie. Zij is een harde werker en dat werkte aanstekelijk.

Als kunstenaar heb je misschien snel het gevoel dat je het vak alleen moet kunnen of uitvoeren. Dat is ergens het beeld dat er over kunstenaars heerst. Zorg voor goede gesprekspartners, dat is wellicht een betere verwoording van mijn advies. Gesprekspartners die je kritisch bevragen over de dingen die je doet, die je soms een schop onder de kont geven, maar die je in ieder geval het vertrouwen geven om door te gaan. Om autonoom te kunnen werken, heb je juist veel aan mensen die dat bij je stimuleren.‘’

Vond je de eerste jaren na het afstuderen zwaar?
‘’Ik studeerde af in een gunstige situatie. Ik werd genoemd in een artikel op Mister Motley, ik kreeg een startersstipendium van het Mondriaanfonds en ik zat snel bij galerie Bart voor de ‘nieuwe oogst’ tentoonstelling. De start was dus goed. Maar ik kreeg ook heel veel reality-checks.’’

Zoals?
‘’Dat ik dacht dat ik na twee exposities wel werk zou verkopen, maar dat gebeurde dan niet. Dan denk je wel even: goh, dus exposeren bij een galerie kost geld, maar ik verdien niks. Je moet het maken, transporteren, ergens opslaan, materiaal kost geld, en als het dan niet verkocht wordt, dat is een reality-check. Dan moet je je verwachtingen wel weer bijstellen.’’

Ik denk aan de werken die ik maakte gedurende mijn studie. Tijdens veel van die projecten val ik terug op faciliteiten van de werkplaatsen of kennis van technische medewerkers van de Rietveld. Hoe ik een bepaald glazuurrecept moet mengen bijvoorbeeld, of wanneer ik een berekening moet maken voor een metalen constructie. Maar na je afstuderen zijn er geen faciliteiten of medewerkers waar je op terug kunt vallen wanneer je vragen hebt over je werk. Marieke, is de tijd van leren dan voorbij, en moet je na je opleiding het dan zelf weten en kunnen?
‘’Wanneer dingen niet goed lopen dan sta je er soms min of meer alleen voor en moet je het zelf oplossen. Dus ook als je ergens heel hard aan hebt gewerkt. Ik had bijvoorbeeld een werk aangeleverd voor een expositie, een fotobestand voor een hele grote print die in Zurich zou worden getoond. De foto had ik gemaakt in samenwerking met een fotograaf en ik had het getest op billboardformaat, maar ik kreeg toch een mail met de opmerking dat de technische kwaliteit niet goed genoeg was. Ik moest het oplossen of anders zou het niet mee kunnen doen. Het kwam hard aan en je hebt dan geen team waarmee je het kunt oplossen. De eisen waren totaal anders dan ik had ingeschat en ik had onderschat hoe technisch onderlegd ik had moeten zijn. Je komt soms dus problemen tegen die je niet zelf kunt oplossen. Daar alleen al heb je andere mensen bij nodig.

Het kunstenaar zijn begint op een bepaalde manier natuurlijk pas na de academie. Het is een vak waarin je je moet ontwikkelen, dat is nooit klaar. Ik ben zelf iemand van trial and error en dat betekent dat er ook af en toe wat misgaat. Ik ervaar het kunstenaarschap als een vak waar je veel moet kunnen incasseren.’’

In het kader van incasseren, er is momenteel veel gaande over het kunstonderwijs. Zo zijn er methodieken die worden gehanteerd om studenten voor te bereiden op de harde kunstwereld die inmiddels soms als omstreden worden gezien. Hoe ervaar jij dat?
‘’Ik denk niet dat je beter voorbereid bent op wat gaat komen als je docenten een confronterende lesstijl hebben. Iedereen leert dat op een andere manier. Iedereen ontwikkelt eigen mechanismes om klappen te incasseren. We (docenten, red.) zijn ook geen psychologen natuurlijk. Wel denk ik dat je een soort frustratietolerantie ontwikkelt op de academie. Je moet geen te beschermde omgeving hebben. Het is goed om net uit je comfortzone te zitten om jezelf te kunnen ontwikkelen. Het gaat er dus niet om dat het je moeilijk wordt gemaakt en dat dat waardevol is, maar we willen je wel uit die comfortzone te halen. Ik kan alleen voor mijzelf spreken, maar ik zou iemand daar nooit te ver uit willen halen. Sterker nog, ik ervaar dat de academie een relatief veilige plek is om kritiek te krijgen op je werk. Want je hebt nog steeds mensen om je heen. Terwijl je daar meer alleen in staat als er kritiek komt na de academie.’’

Ervaarde je dat zo als student of als docent?

‘’Beide. Bij mij waren de docenten verdeeld over mijn werk. Sommigen heel positief en sommigen heel negatief. De docenten die tegen mij zeiden dat ik op de goede weg was, maar die mij wel uitdaagden om twee stappen verder te gaan, daar had ik het meeste aan. Ik denk dat het belangrijk is om mij zo ook op te stellen naar studenten nu. Tegelijkertijd is het niet zo dat wat voor mij van betekenis was voor anderen ook zo is of werkt.’’

Is er een context waar je het liefste terecht zou komen met jouw werk?
‘’Als ik werk verkoop, is dat relatief vaak aan mensen in België. Ik zou daar graag meer willen doen, omdat ik vermoed dat mijn werk daar dus goed landt. Misschien omdat zij de poëzie of de absurditeit in mijn werk beter herkennen. Ik staar me niet blind op het hebben van een galerie, omdat ik me realiseer dat dat ook niet per se betekent dat je er dan bent. Dan betekent het misschien dat je één à twee keer per jaar een expositie hebt, maar daar kan je geen jaar van leven. Ik heb me ook op momenten heel afhankelijk gevoeld van anderen. Of je de kans krijgt ergens. De expositie Prospects & Concepts (de jaarlijkse afdeling van jonge kunstenaars op Art Rotterdam red.) was bijvoorbeeld fantastisch om aan mee te doen. Ik dacht dat het meteen iets zou opleveren maar pas anderhalf jaar later kwam er een residentie uit. Het kan ontnuchterend zijn hoeveel tijd er soms over dingen heen gaat.’’

Een lange adem hebben als kunstenaars is wel goed dus?
‘’Ja dat is wel erg belangrijk. Ook de succesvolle kunstenaars waar ik tegenop kijk, die hebben niet per se een rustige artist practice. Die zijn ook nog steeds niet op een veilig plateautje waarbij ze kunnen zeggen: nu is het goed. Het blijft constant een investering die je doet. Als je niks doet, gebeurt er ook helemaal niks.’’

Maar wel een investering waarvan je elke keer denkt: die wil ik maken?
‘’Het voelt niet eens als een keuze. Het is gewoon zo. De omstandigheden mogen nooit de reden zijn om te stoppen. Ik geef mijzelf graag spelregels, of kaders. En dit is een van die spelregels waar ik mee werk. Je hebt als kunstenaar ook discipline en structuur nodig. Zodat ik mijzelf aanzet tot werk.’’

Als lezer denk je misschien: dit klinkt wel heel zwaar, zo’n leven als kunstenaar.
‘’Nou, dat incasseren is wel zwaar. Als het makkelijk was, zou iedereen denk ik kunstenaar zijn. Het wordt vrij snel persoonlijk en je kunt het niet rechtstreeks opvangen met andere mensen samen. Je hebt geen team zoals je dat bij veel andere banen wel hebt. Het delen van de successen bleek ook moeilijk toen ik startte.’’

Hoe komt dat?
‘’Omdat andere kunstenaars die misschien in dezelfde fase als jij zitten, die successen soms ook wilden. Andermans succes zou helemaal niet terug moeten slaan op jezelf. Het is een mooi streven om elkaars geluk te vieren. Het omarmen van elkaars succes lijkt soms moeilijk omdat je soms ook met elkaar concurreert. Het is natuurlijk menselijk om dat soms lastig te vinden. Dat had ik met mijn ateliermaatje gelukkig niet. We zaten op dezelfde golf waardoor we elkaars successen echt samen konden vieren en elkaar dat succes gunden.’’

Is het kunstenaarschap het waard?
‘’Ja. Ik ontleen heel veel voldoening aan het maken van werk. Dat geeft mij toch positieve energie. Het gaat met ups-and-downs. Die voelen heel hoog en heel laag voor mij. Blijkbaar ben ik op een bepaalde manier hooked geraakt. Ik zoek constant naar mogelijkheden om daarmee bezig te kunnen zijn.

Energie krijg ik van het werk maken, van het tonen, van nieuwe dingen proberen. Op dit moment ben ik een aantal maanden bezig met een project over de fascinatie voor kristalmodellen. Mijn persoonlijke behoefte om daar mee bezig te zijn, drijft mij om daarmee door te gaan. Dat levert nu uiteindelijk een publicatie op. Het geeft veel voldoening dat ik die nu naar mensen kan opsturen. En een deel van mijn fascinatie kan delen met mensen. Dat ervaar ik als heel waardevol.‘’

De belangrijkste adviezen van Marieke zijn kortom:

1. Help elkaar.
2. Zoek mensen om je heen die jou stimuleren én voorzien van kritische feedback.
3. Probeer veel dingen uit.

Mail

Vivian Mac Gillavry is antropoloog, student aan de Gerrit Rietveld Academie en verwondert zich graag over de mens en sociale constructen. Die verwondering uit zich in tekst, illustraties, beeldend werk en beeld-taalcombinaties. // vivian.mac.gillavry@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent

Warning: Undefined variable $articleCount in /home/hardhoof/hardhoofd.com/releases/20220413071826/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Gedichten Alara Adilow (titel volgt) 2

Straatliedjes

Wat is een huis? 'Iets dat de wraak van de nacht buiten houdt. / Iets waar je naar terugkeert na een lange reis.' In deze nieuwe gedichten van Alara Adilow worden vaders ontvlucht, tijdelijke verblijfplaatsen gevonden en nieuwe relaties op zee aangegaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Woordenboek der Obscure Melancholieën

Woordenboek der Obscure Melancholieën

De schaamte en toch het gemis wanneer je in je oude dagboek je zorgen terugleest - waarom is er geen woord voor dat gevoel? Marthe van Bronkhorst bedenkt daarom een woordenboek voor melancholische emoties. Lees meer

De onwerkbare

De onwerkbare

Dit is het derde en tevens laatste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Evi Aarens is een troll 1

Evi Aarens is een troll

Je als gearriveerde schrijver verschuilen achter een pseudoniem om kritiek op anderen te spuiwen geeft geen pas, aldus Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Voor niemand vindbaar

Voor niemand vindbaar

Het kan fijn zijn als je familie aan je denkt wanneer je er niet bent. Maar voor af en toe onvindbaar zijn is ook iets te zeggen, vermoedt Eva tijdens een werkbezoek aan de Estse hoofdstad Tallinn. Lees meer

Koeman

Koeman

Een kort verhaal van Jan Wester over een veeboer die op papier alles bezit, maar zich niet thuisvoelt in zijn eigen kudde en op zoek is naar een eenheid. Koeman was niet van land, niet van gras. Door de zolen van zijn laarzen was hij afgescheiden van zijn aarde. Hij had ze weleens uitgeschopt, op... Lees meer

 1

"En opeens denk je aan hun lichamen" vertaalde gedichten in samenwerking met Poetry International

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via een bundel of op een podium? Achttien studenten
illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van
de achttien dichters van het 52 ste  Poetry International Festival dat vandaag van start gaat. De studenten komen
net als de dichters uit de hele wereld. Uit Vietnam, Oekraïne, Moldavië of Mexico, Polen, de
Verenigde Staten of hier uit Nederland. Lees meer

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Op een waddenvakantie dringt de vervreemding zich aan Nina op bij zoveel ingekaderd vertier. “Er klopt iets niet aan dit uitstapje.” Als de weidsheid van het Wad niet meer voldoende blijkt om uit de aangeharkte realiteit van onze maatschappij te ontsnappen, vindt ze elders een ervaring van oneindigheid. Lees meer

Meer dan een werkwoord

Meer dan een werkwoord

De stem in Nora’s hoofd laat zich niet zomaar het zwijgen opleggen. “Ik vraag me af of het haar bedoeling was dat ik nu zo weinig lichaamsvet over heb dat zelfs een kussen de pijn van het zitten niet verzacht.” Als verdoving en controle ten koste gaan van haar relaties en gezondheid, stelt Nora zich die ene belangrijke vraag: is dit het waard? Lees meer

Nieuws in beeld: 'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

Voor de lezers van het 'lijfblad voor 's werelds allerrijksten' komt de echte wereld toch iets te dichtbij. Lees meer

Je plaats op de weg 

Je plaats op de weg 

Dit is het tweede deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Motten en vlammen

Je hebt motten en vlammen

Marthe van Bronkhorst verwerkt een tegenslag in de liefde en observeert dat de wereld bestaat uit twee soorten mensen: de motten en de vlammen. Lees meer

Strengen

Strengen

Dit is het eerste deel van een serie columns/korte verhalen waarin Jorik Amit Galama sociaal-ecologische thema’s benadert via persoonlijke ontmoetingen. Seksualiteit, marginalisering, magie en trauma blijken hierbij geregeld op intieme wijze met elkaar verweven. Lees meer

Krabbels in de kantlijn

Krabbels in de kantlijn

Eva stuit op aantekeningen in de kantlijn van oud boek, gemaakt door haar jongere ik. Maar wie is dat eigenlijk? Lees meer

Nieuws in beeld: Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Artsen en verpleegkundigen krijgen 'les in vreedzaam sterven'. Lees meer

Aanrommelen

Aanrommelen

De afvalcontainer in mijn straat staat ter adoptie aangeboden. Als adoptant gooi je het afval dat je buurtgenoten naast de container hebben geplaatst er alsnog in, of je maakt een melding bij de gemeente als het ruimtelijk niet past. Zo’n dergelijke adoptie is nodig, want er staat regelmatig nijpend veel afval náást de container. De... Lees meer

Speaker

Speaker

Tijdens het installeren van een dichtende speaker aan de rand van een weiland, wil Werner zich niet vergelijken met kunstenaar Guido van der Werve, maar veel resoneert. In EYE is nog tot 29 mei een tentoonstelling te zien van Van der Werve. Hij leerde Werner over de kansen in melancholie. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel