Asset 14

De Verassing

Vanaf vandaag is Frank Bloem acht weken lang de Zondagsschrijver. Hij schrijft voor hard//hoofd een bijzondere verhalenserie over personen die worstelen met hun lichaam, of met dat van een ander. Acht verhalen die op ingenieuze wijze in elkaar grijpen. Acht verhalen die onder je huid kruipen. Vandaag deel I: "De Verassing".

Evert Wintergroen begroette de kraai die tegen de stenen omheining van de Amsterdamse begraafplaats geleund stond. Deze stak een wijsvinger in de lucht en blies een wolkje rook uit.

Het was dinsdag en ondanks grijze wolkenpartijen was het tamelijk warm voor de tijd van het jaar. Op de begraafplaats begonnen zich al herfstkleuren af te tekenen tegen de kartelrand tussen boomkruinen en lucht. Een aangenaam jaargetijde, dacht Evert, terwijl hij met een zwaai van zijn rijwiel afstapte en deze in het rek plaatste. Het grind knerpte onder zijn werkschoenen, die hij de vorige dag vergeten was te poetsen. Een matgrijs laagje bekleedde de zwart-leren neuzen. Hij merkte het op toen hij zijn fiets op slot zette.

Van Stralen was er al. 'Goedemorgen, Wintergroen!' schalde zijn baas door de rouwinstelling. Om het moreel hoog te houden was men gewoon elkaar uitbundig te groeten op de momenten dat er nog geen rouwenden aanwezig waren. 'Lekker op tijd!' Evert was tien minuten te laat.

Zijn meerdere zat met geopende deur in zijn kantoortje aan het eind van de gang. Zijn bureau was zo geplaatst dat hij precies kon zien wie er binnenkwam.

'Ik heb een vuile voor je. Had je maar op tijd moeten komen.'

Het lichaam lag in een dichtgeritste lijkenzak op tafel. Tussen de zak en het roestvrijstalen tafelblad lag een lijkenplank. De kist was gisteren al verbrand, door een collega. De as van de kist lag in een plastic zak op het bureau.

Het was een oud, houten bureau, dat al generaties in het bedrijf was – het enige klassieke element in de betegelde ruimte. Ze hadden het onder het raam gezet, zodat je naar buiten kon kijken als je erachter zat. Door vitrage, er bleven altijd handelingen in het rouwbedrijf die voor de buitenwereld onzichtbaar moesten blijven.

Op de buik van de cliënt lag het dossier en vier ziplock-zakjes lagen klaar op het bureau. Evert herkende de multomap van één van de chiquere uitvaartondernemingen van de stad. Het was een uitgebreid dossier waarin de wensen van de nabestaanden helder waren omschreven. Hij bladerde het relaas door. Triest geval. Tijdens vakantie op waddeneiland ontslapen, weggerukt uit het leven, even na pensionering.

De afscheidsrituelen hadden een dag eerder thuis plaatsgehad. De ontslapene was daarna in besloten kring naar de begraafplaats gebracht. Eén voor één hadden de nabestaanden hier afscheid kunnen nemen: de weduwe, de dochter, de zoon en de maîtresse. Deze laatste was afzonderlijk van de anderen langsgekomen om de laatste eer te komen bewijzen.

Evert legde de map op het bureau, schreef de namen van de nabestaanden op dossierkaartjes en noteerde het nummer van de stenen blokjes die meegingen in de oven en niet zouden verbranden.

De familie was het niet eens geworden over de locatie waar de ontslapene moest worden uitgestrooid. Dit was uiteindelijk uitgelopen op een salomonsoordeel van de begrafenisondernemer dat, in tegenstelling tot wat hij had gehoopt, door de nabestaanden dankbaar werd aanvaard.

Het scheiden van lichamen was niet ongebruikelijk. Heel dikke mensen werden bijvoorbeeld in twee delen verbrand. Door het vele vet wordt de oven te heet. Deze technische zaken blijven achter de gesloten deuren, al was de branche de laatste jaren aanmerkelijk transparanter geworden.

Evert Wintergroen opende de lijkenzak, waarna een ongebruikelijke stank zich aan hem opdrong. Het was niet de bekende lijkenlucht, waaraan hij wel gewend was. Een andere stank vulde de ruimte. Een grondlucht. De geur van aangespoeld slib, van rottende bladeren, van zure grond en zout. Er sijpelde een stroompje water uit de zak, hij vond een beetje wier in het duister aan de binnenkant van het omhulsel. Ze hadden hem niet eens opgebaard. Hij was zo vanaf het wad in deze zak geritst en in een kist gekwakt. Men had afscheid genomen en kennelijk niet eens meer naar de overledene willen kijken.

Doodsoorzaak: tijdens een activiteit op het wad van Vlieland dodelijk verongelukt.

Hij ontdeed het lichaam van de kleding. Het leek wel of deze man het volledige wad, inclusief pieren en platvissen, had geabsorbeerd. Evert kokhalsde, maar wist het weg te slikken. Als een lijk hem deed kokhalzen, dan was het erg. Dat vond hij zelf ook. Hij vond het heel, heel erg. Hij zei het ook hardop. 'Ik vind dit heel erg.' Zonder het te willen gaf hij het lijk de schuld.HardhoofddeVerassing
Beeld: Lisa-Marie van Barneveld

De romp zou naar de weduwe gaan, de armen naar de dochter en de benen naar zijn zoon. Tenslotte was er nog de maîtresse. De relatie met een andere vrouw was een publiek geheim geweest. Ook de weduwe wist al jaren af van haar bestaan en de kinderen waren inmiddels zelfs gehecht geraakt aan deze mevrouw, die een bescheiden plaats in hun leven had ingenomen.
Na aanvaarding van het salomonsoordeel had de weduwe besloten dat zij zijn lul maar moest krijgen.
Zo geschiedde.

Aan Evert de opdracht om deze wensen te vervullen. Hij zou hoofd, benen en armen van de romp scheiden. Het gereedschap dat hij hiervoor gebruikte was een groot vleesmes, om door de eerste lagen zacht vlees te snijden. Bij de botten aangekomen hanteerde hij een vlijmscherp cirkelzaagje. Mocht het dan nog niet gelukt zijn, dan stond hem een klein handbijltje ter beschikking.

De klus viel mee. Het in wadwater geweekte lichaam was als door een dun vlies overtrokken pudding. Hij sneed er zo doorheen en met een paar slagen waren ook de botten door.

Het enige dat nog aan de romp hing, was de door vocht opgezwollen lul. Evert greep de uit de kluiten gewassen worm met één hand vast en omvatte tegelijk 's mans balzak. Met het mes sneed hij in het vlees, dat steviger was dan de rest. Pezig haast. Er ging een rilling door Evert Wintergroen, maar hij zette door en na een paar ferme halen kwam het los.

De plank waarop het lichaam had gelegen deelde hij met de kleine cirkelzaag in vier stukken. Eén plank voor elke nabestaande. Hij legde de onderdelen op de planken. Het leken vier snijplanken met stukken walvisvlees. Borrelhapjes, voor een macabere verjaarspartij van een reuzenfamilie. Tussen de planken kwamen scheidingswandjes, zodat hij naderhand de juiste as in het bijbehorende zakje kon doen.

Het lag er bij als een klein formaat watermeloen. Ze waren het hoofd vergeten. Evert voelde een lust in zich opwellen om de meloen te verdelen. Hij greep al bijna naar het kleine bijltje. Maar hij deed het niet. Hij legde het hoofd in een roestvrijstalen kom en zette die naast de rest.

‘Het is jullie geluksdag jongens,’ sprak hij richting het raam.

Hij sloot de oven en joeg de vlam er in. Hij dweilde de vloer, maakte zijn instrumentarium schoon, hing het mes en het kleine bijltje aan een magnetische strip aan de muur en ontsmette alles nauwgezet. Het werk was voorbij. Het gaf rust om een opruimer te zijn. Een gier eigenlijk. Waar zijn collega's kraaien waren, daar konden ze hem gerust gier noemen. Opruimer van resten.

Toen de oven klaar was en hij de deur naar boven schoof was de wadwatergeur verdwenen. In het kleine nog hete vertrek hing de geur van warm poeder. Evert veegde voorzichtig maar grondig de as bij elkaar. Eerst de weduwe, die de volste zak zou krijgen, daarna de zoon en de dochter en een heel klein beetje voor de maîtresse. Vervolgens verdeelde hij de as van de kist evenredig over de zakjes. In het zakje van de maîtresse deed hij een beetje meer. Hij sloot de zakjes en borg ze weg in de daarvoor bestemde lade. Daarna wreef hij met een zacht doekje de as van zijn schoenneuzen.

Met een theedoek pakte hij de nog hete roestvrijstalen schaal, liep naar het raam en opende het. 'Dag lieve roosjes van me, wat staan jullie daar nog prachtig te bloeien. Ik heb iets lekkers voor jullie!'

--
Frank Bloem (1978) is beeldend kunstenaar, bedenkt corporate identities, is internetradiopionier en schrijft. Hij studeerde Beeldende Kunst aan de Gerrit Rietveldacademie en was Artist in Residence bij Het Vijfde Seizoen, AiR! en Badgast.

Lisa-Marie van Barneveld is editorial illustrator. Ze houdt van korte deadlines en moeilijke onderwerpen. Haar geheime superkracht is meer verf op haar handen/kleren/tafel/kat krijgen dan op het papier. 

 

Mail

Lisa-Marie van Barneveld is editorial illustrator. Ze houdt van korte deadlines en moeilijke onderwerpen. Haar geheime superkracht is meer verf op haar handen/kleren/tafel/kat krijgen dan op het papier.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste
 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 1

Een radslag weg

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een Ottolenghi-recept uit te proberen of de badkamer opnieuw te betegelen. Lees meer

Ons hulsel ligt verscholen

Emma Zuiderveen onderzoekt de digitale werkelijkheid in deze twee gedichten over performance, schijn en vega-worst. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Kosmische Mixtape 1

Kosmische Mixtape

Een playlist met kosmische muziek om onze themaweek uit te luiden in stijl! Lees meer

Automatische concepten 36

So simple that we couldn't

Twee mannen zoeken antwoorden op vragen die ze niet begrijpen, om tot een allesomvattend inzicht te komen. Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Hemellichaamgedichten

Alle sterrenstelsels drijven langzaam uit elkaar

Yentl van Stokkum is behoorlijk fan van sterrenkunde. Voor de Kosmische Week schreef ze een reeks gedichten over astronauten, zwarte gaten en afgebeeld worden met een stralenkrans (ook al ben je daar eigenlijk te bescheiden voor). Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

De aarde als jukebox

De aarde als jukebox

Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’ Lees meer

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble-telescoop. We doen alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons. Lees meer

Het Archief der Verloren Gedachten

Het Archief der Verloren Gedachten

Voor de Kosmische Week schreef Annemieke Dannenberg een kort verhaal over Gijsje Nachtegaal: een eenzame oudere die op zoek is naar een verloren gedachte... en daarbij wordt geholpen door een mysterieus call-center. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Azul

Azul

'Azul', een kort verhaal van Nora van Arkel, verkent de uitwassen van een driehoeksverhouding. Hoe verwerk je verlies wanneer je aan de kant bent gezet? Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

Tip: Bouw een tedere takkenhut

Bouw een tedere takkenhut

Rijk Kistemaker troost zich tijdens de coronacrisis met de kosmische vraagstukken die Lars von Triers Melancholia opwerpt. Hoe rouwen we om het verlies van de aarde of - iets kleiner - een achteloze manier van leven? Lees meer

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Tijdens de Kosmische week stijgen we duizenden kilometers boven het aardoppervlak uit, om daar te reflecteren op het heelal en op onszelf, op de astrologie en op onze omgang met de aarde. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

Alles vijf sterren: 24

Nuttig gebruik van weinig wilskracht

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om de groeven van onze badkamer te poetsen of een muur uit te breken. Lees meer

 Damien Hirst is verknipt

Damien Hirst is verknipt

Ruim 30.000 dollar betaalde het New Yorkse kunstcollectief MSCHF voor een werk van Damien Hirst: een zeefdruk met 88 gekleurde stippen in elf rijen van acht. Geen weggegooid geld, als je het werk vervolgens in stukjes doorverkoopt. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. Een niet-commerciële vrije ruimte als Hard//hoofd is in deze tijd bijzonder, en jouw steun hieraan is onmisbaar. Als je vóór 1 juni aanmeldt dan ontvang je als dank een kunstwerk van Raquel van Haver en mag je gratis naar ons jubileumevenement. Sluit je nu aan bij Hard//hoofd!

Meer info