Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. Hoewel zijzelf er financieel op vooruit gaan, wordt het vooruitzicht voor het land alsmaar slechter. Vorige week las je het eerste deel uit het drieluik van Kevin Headley over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, in dit tweede deel gaat hij in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land.
In het centrum van Paramaribo woonde Ryan. Een trotse Surinamer, geboren en getogen in het prachtige binnenland met al haar verschillende culturen. Hij werkte in de gezondheidszorg als verpleegkundige en eens per week ging hij uit eten met zijn vriendin. In het weekend borrelde hij met vrienden. Hij hield eerst altijd nog wat geld over aan het eind van de maand om te sparen voor het studiefonds van zijn dochter, geld om van te reizen. Dit veranderde toen de aanhoudende economische crisis het land begon te teisteren. De stijgende prijzen door de inflatie maakten het Ryan steeds moeilijker om de eindjes aan elkaar te knopen. Hij moest bijklussen om rond te komen.
Op een dag kreeg hij een aanbod om in Nederland te gaan werken. Zo zou hij geen financiële zorgen meer hebben. Helaas zou hij wel weg zijn van zijn familie, de familie van zijn vriendin, hun vriendenkring en zijn geboorteland. Weg van zijn Switi Sranan, voor een financieel stabielere toekomst in Europa.
Een baan waarbij je genoeg verdient om al je lasten te kunnen betalen. Om niet alleen geld over hebben om leuke dingen met je geliefden te doen, maar ook te kunnen sparen. Dat is de voornaamste reden waarom velen Suriname verlaten om elders te gaan wonen en werken. Andere redenen zijn waardevaste pensioenen en betere ontwikkelingsmogelijkheden zoals studie- en doorgroeimogelijkheden binnen je vakgebied. Suriname heeft door de zware economische crisis steeds minder te bieden. De mensen die de mogelijkheid hebben het land te verlaten, doen dit dan ook.
De Centrale Bank van Suriname voorspelt dat de jaarinflatie 40% zal zijn eind december. Het Internationaal Monetair Fonds deed een voorspelling van 31%. Uit voorlopige cijfers van het Algemeen Bureau voor de Statistiek blijkt dat, vergeleken met augustus 2022 en augustus dit jaar, de consumentenprijzen gemiddeld met 53,5% zijn gestegen.
Van deze groep is bekend dat een groot aantal het land eigenlijk niet willen verlaten, maar geen andere mogelijkheid ziet.
De Surinaamse munt neemt elke dag in waarde af. Daarentegen neemt het vertrek van landgenoten uit Suriname steeds meer toe. Verschillende sectoren waarin de vraag in het buitenland naar menskracht is groot, zoals de gezondheidszorg en het onderwijs, worden steeds meer uitgedund. Daarbij zijn het juist de professionals en hoogopgeleiden die het land nodig heeft, die vertrekken. De zogeheten braindrain die plaatsvindt, raakt veel sectoren. Het is geen geheim dat veel medische specialisten Suriname hebben verruild voor Nederland of de Nederlandse Antillen.
Van deze groep is bekend dat een groot aantal het land eigenlijk niet willen verlaten, maar geen andere mogelijkheid ziet. Voor nu is hun eigen leefsituatie belangrijker dan de ‘strijd’ om het land te ontwikkelen. Kwalijk kan je ze het niet nemen. Het ziet er namelijk niet naar uit dat de regering moeite zal doen om mensen in Suriname te houden door middel van betere voorzieningen zoals een goede salariëring, goede medische voorzieningen en carrièreperspectief aan te bieden. Integendeel. Steeds meer prijsverhogende maatregelen worden aangekondigd, zoals aanpassing van de BTW en verhoging van de nuts- en brandstofprijzen.
Voor Surinamers is het groot aantal landgenoten die het land verlaten niets nieuws onder de zon. Goede voorbeelden daarvan zijn van voor en tijdens de onafhankelijkheid in 1975 en kort na de Decembermoorden in 1982. Zo ook tijdens de devaluatie, de waardedaling van de Surinaamse dollar ten opzichte van de Amerikaanse dollar en de euro, onder het bewind van Wijdenbosch in 2000, of toen in 2015 tijdens Bouterse II de aankondiging kwam dat de ‘buikriemen’ strakker moesten worden aangetrokken.
Je hebt nu armen en rijken, punt.
De devaluatie van de afgelopen jaren heeft ervoor gezorgd dat er nauwelijks een middenklasse in Suriname is overgebleven. Je hebt nu armen en rijken, punt. Vele inwoners van Suriname zijn gedwongen meer dan één baan te hebben om hun maandelijkse lasten te kunnen betalen. Er moeten moeilijke keuzes worden gemaakt wanneer het gaat om geld uitgeven. Leuke dingen doen, zoals buiten de stad gaan of uit eten gaan, moeten daarbij wijken voor het hoognodige dat dan nog betaalbaar is.
Voor bepaalde sectoren is Suriname juist gunstig, maar ook hier zien we dat de gevolgen van de economische ongelijkheid ervoor zorgt dat mensen vertrekken. Over het vertrek van professionals bij Staatsolie is uit betrouwbare bronnen vernomen dat het hen namelijk ging om de kwaliteitsafname in de gezondheidszorg, het onderwijs en de toename van de criminaliteit. Dit baart zodanig zorgen dat ze elders willen wonen en werken waar deze zaken beter lopen. De perspectieven voor de olie- en gassector weerhouden hen niet ervan het land te verlaten. Naar schatting van de regering zou de oliewinning het land namelijk miljarden per jaar kunnen opleveren. Daarbij zal de werkgelegenheid toenemen en zal het ook zorgen voor lokale ontwikkeling. Echter worden de verloedering en verpaupering elke dag steeds zichtbaarder, zoals de vele historische panden die op instorten staan en de wegen die vol grote gaten zitten. De toename en verruwing van de criminaliteit zorgen voor een enorm gebrek aan veiligheid.
In Suriname blijven uit liefde voor het land is achterhaald.
Het is ook opgevallen dat bedrijven en organisaties uit Nederland en de Nederlandse Antillen steeds meer en vaker oproepen in Suriname doen voor het aantrekken van nieuw personeel, zoals personeel voor de zorgsector en onderwijs via advertenties in lokale bladen. Daarbij ondersteunen en vergoeden zij bijvoorbeeld het proces om in Nederland een werk- en verblijfsvergunning te krijgen.
In Suriname blijven uit liefde voor het land is achterhaald. Als je jong bent en nauwelijks verantwoordelijkheden hebt, zou je kunnen zeggen dat je de moeilijke jaren zou kunnen trotseren met het vooruitzicht op betere tijden. Wanneer je een gezin hebt, is het welzijn daarvan echter jouw eerste prioriteit. Je moet alles doen om dit te waarborgen, en als dit betekent buiten Suriname werken, so be it. Je merkt daarbij dat nu zelfs ook veel jongeren het land verlaten om elders te studeren. Vaak keren ze niet terug als ze eenmaal onderdeel zijn geworden van het systeem van dit andere land.
Volgens econoom Rosita Sobhie kan de regering de uitstroom aanpakken door ervoor te zorgen dat de prijzen van de basisgoederen en nutsvoorzieningen in het land stabiel blijven. Met dat als vertrekpunt kan er verder nog aan van alles gewerkt worden om het levensgenot van de samenleving te verbeteren:
“Het beleid van de overheid moet ook drastisch worden aangepast, en de focus moet worden gelegd op het herstellen van rust in de samenleving. Stroom, huishuur, brood, melk, vlees, bustarieven stijgen voortdurend in prijs. Valse beloften moeten worden vermeden, en verhogingen waarvan een aantal wel gegrond moet zijn, moeten gefaseerd worden doorgevoerd, zodat er meer ademruimte is en de samenleving zich beter kan aanpassen. Er moet ook worden gekeken naar het ontwikkelen van sectoren voor duurzame productie, zoals landbouw, toerisme en bosbijproducten. Een beter sociaal vangnet is ook belangrijk om de groepen die het moeilijk hebben te ondersteunen, zodat het aantal schooluitvallers en keuzes voor negatieve praktijken kan worden teruggedrongen.”
Helaas is daar momenteel geen ruimte voor, dus zal voorlopig deze braindrain een flinke draaikolk blijven.
Zo vertrok Ryan uit zijn geliefde Suriname voor een betere toekomst van zijn kinderen, een toekomst zonder financiële zorgen. Hij hoopt ooit terug te keren naar de plek die hij zijn thuis noemde, wanneer de economie weer opkrabbelt.
Volgende week lees je op maandag het laatste deel uit dit drieluik over hoe het Nederlandse koloniale verleden nog steeds doorleeft in Suriname.
Kevin Headley (1983) is een veelzijdige Surinaamse documentairemaker, journalist, podcaster en schrijver. Zijn werk bestrijkt een breed scala aan media, waaronder korte reportages, documentaires en artikelen die de geschiedenis, diverse culturen en de weelderige natuur van Suriname belichten. In de afgelopen jaren heeft hij zich ook toegelegd op het schrijven van korte verhalen, die onder andere zijn gepubliceerd in De Ware Tijd, Parbode, Papieren Helden, Wobby en Tirade. Bovendien heeft hij een bijdrage geleverd aan de samenstelling van de speciale editie van Tirade die gewijd was aan uitsluitend Surinaamse verhalen, PRAKSERI.
Luna Houtzager (1999) is naast illustrator ook student kunstgeschiedenis. Met haar penl, archiefwerk en humor baant ze zich een weg door de geschiedenis, die vol zit met opmerkelijke en kleine gebeurtenissen. Deze ondergesneeuwde verhalen brengt ze aan het licht op eigen en toegankelijke wijze in haar werk.
