Asset 14

Sietske Bergsma kan niet lezen

Weerwoord: Sietske Bergsma kan niet lezen 1

Julius Koetsier bindt in Weerwoord de strijd aan met de dogma’s en de dooddoeners die hij tegenkomt in de gevestigde opiniesecties. Hij fluit praatjesmakers die uit de bocht vliegen terug en voorziet hun meningen van een ongevraagd weerwoord. Deze week: Sietske Bergsma maakte zich druk over een UvA-scriptie over de invloed van Disney-strips en Pixar-films. Haar boosheid weerhield haar waarschijnlijk van een aandachtige lezing.

Het debat over het ‘linkse’ academische onderwijs laait weer eens op. Sietske Bergsma is online al jaren een veelgehoorde stem in deze discussie. Onlangs plaatste ze een stuk op haar blog dat in 2017 op The Post Online verscheen, waarin ze een volgens haar typerende scriptie bespreekt en haar gebrek aan kennis van de academische werkwijze tentoonstelt.

Eerst zegt ze ‘voor de lol’ wat UvA-scripties doorgenomen te hebben.

    “[W]at ik in een paar middagen heb gezien is niet kritisch op feiten en theorieën, maar verwerpt alles wat dat juist wel doet [sic]. Het is anti-wetenschap, zand tussen je vingers, een huis vol spiegels en rook, zonder in- of uitgang, waar het bestaan van menselijke wapenfeiten: logica, vooruitgang, taal en zingeving niets betekenen of verdacht zijn [sic]. Ze gebruiken wel woorden als ‘theoretisch kader’ en ‘paradigma’, maar slechts in een bijna religeuze [sic], marxistische context.”

Het woord ‘marxisme’ gebruikt Bergsma vaker, maar slechts in de bijna religieuze nieuwrechtse context, waarin ‘marxistisch’ niets anders betekent dan ‘verkeerd’. De stevige beschuldiging ‘anti-wetenschap’ vraagt om stevige bewijzen. Benieuwd of Bergsma die gaat leveren?

    “Ik neem het UvA docenten [sic] enorm kwalijk dat ze jonge mensen zo de wijde wereld in sturen, zonder ze te leren hoe een consistente zin te schrijven en een standpunt te verdedigen.”

Ook wie nog niet bekend was met Bergsma ziet na bovenstaande citaten de geestige ironie van het feit dat zij klaagt over studenten die niet goed kunnen schrijven. Ernstiger is haar betuttelende houding tegenover die studenten. Het is het gebruikelijke conservatieve idee dat studenten kinderen zijn die de grote boze wereld niet aankunnen.

    “Uit één scriptie probeerde ik de ideologische mantra’s te halen die je overal terugziet.”

Om de een of andere reden zegt Bergsma niet welke scriptie, maar ik heb het opgezocht. Het gaat om Walt Disney Productions in de 21e eeuw: de magie doorbroken, door Carolijn van Noort. Bij de eerste zin die Bergsma citeert gaat ze al de mist in:

Bergsma maakt meteen duidelijk dat ze geen idee heeft hoe ze een scriptie moet lezen.

    Deze scriptie zal allereerst imperialistische ideologieën vanuit het Marxistische kader beschrijven.
    Dus onderzoek doen naar ideologie vanuit een -andere- [sic] Marxistische [sic] ideologie is wetenschap? Dat is ideologie maken, het tegenovergestelde van wetenschap.”

Een ideologie is niet hetzelfde als een theoretisch kader. Bij culturele analyse ontkom je er niet aan theorieën te gebruiken waarover discussie bestaat. Dat is niet ‘ideologie maken’, wat overigens ook niet ‘het tegenovergestelde van wetenschap’ zou zijn. Als Bergsma wil beweren dat wetenschap per definitie niet in aanraking komt met ideologie, ben ik benieuwd wat ze te zeggen heeft over Plato, Kant en Descartes.

Ze citeert verder:

    Cultural studies zorgt als methode voor een vollediger beeld van de ideale Amerikaanse samenleving. Het boek Hoe lees ik Donald Duck? begint met een kritiek over de imperialistische ideologie aanwezig in de Donald Duck strips. (…) Hoewel de Donald Duck strips niet rechtstreeks een bedreiging vormen voor het Chileense volk, is de leefwereld in deze kinderboeken wel nadelig voor de ontwikkeling van het socialisme.
    Dus het kwam door Donald Duck dat het prachtige socialisme in Chili hinder ondervond in de jaren ’70?”

Voordat ik kan ingaan op de inhoud van Bergsma’s kritiek, twee dingen:

Ten eerste: de drie puntjes tussen aanhalingstekens in het citaat suggereren dat Bergsma iets heeft weggelaten. Dat is niet het geval. Ze heeft gewoon drie puntjes tussen haakjes midden in een lopend citaat gezet.

Verwijzingen naar Griekse mythologie doen het goed bij de Beschermers van de Westerse Cultuur

Ten tweede: het citaat komt uit het hoofdstuk ‘Hoe lees ik Donald Duck: hoe Dorfman en Mattelart het Disney sprookje bekritiseren’. In de introductie van dat hoofdstuk schrijft Van Noort dat ze de inhoud van het essay Hoe lees ik Donald Duck? uiteen zal zetten. De stelling die Bergsma sarcastisch becommentarieert is een parafrase van de auteurs, en komt niet uit de koker van de studente. Bergsma maakt meteen duidelijk dat ze geen idee heeft hoe ze een scriptie moet lezen.

Dan haar commentaar op de stelling. Let op de hyperbool die Bergsma inzet: ‘Donald Duck-strips hadden een invloed’ wordt ‘het kwam door Donald Duck’. De stelling lijkt meteen belachelijk.

    “Elke zin roept meer vragen op dan hij beantwoordt, het is een eeuwig zichzelf opende [sic] doos van Pandora, een vermoeiend watertrappelen in een oceaan van ledigheid.”

Bergsma is een liefhebber van dit soort pseudoliteraire tierelantijntjes. Verwijzingen naar Griekse mythologie doen het sowieso goed bij de Beschermers van de Westerse Cultuur, ook als je klaarblijkelijk niet weet wat de doos van Pandora is.

    “En dan de voortdurende tegenstrijdigheid, die vanwege de ideologische bevangenheid niet meer wordt opgemerkt door de onderzoekers. Er staat een paar keer dat de stereotypering van het Amerikaanse gezin in Disney films [sic] slecht is, maar ergens anders staat: “In Donald Duck strips zijn ouders vervangen door ooms, tantes en oma’s.””

Dat laatste citaat is wederom een beschrijving van Dorfman en Mattelarts analyse van Disney-strips. Van Noort vergelijkt hun kritiek op strips met latere kritiek op Pixar-films. De ‘tegenstrijdigheid’, die volgens Bergsma niet wordt opgemerkt, wordt dus juist expliciet benoemd. In de introductie al benadrukt Van Noort meerdere malen de verschillen tussen de auteurs die ze bespreekt.

Bergsma citeert:

    Wanneer de kinderen in verzet komen tegen de overheersers, is dat echter ‘uit naam van de waarden van de volwassenen’. De neefjes in de Donald Duck strips maken deze normen en waarden eigen door het lezen en toepassen van het woudlopershandboek: ‘Oftewel, de encyklopedie van standaard-ideeën en konventies’
    De neefjes lezen een padvindersboek, een standaard idee[sic]! Weg ermee!”

Zoals de ouderwetse spelling van ‘encyklopedie’ en ‘konventies’ misschien al duidelijk maakt, is de zin die Bergsma hier belachelijk maakt een letterlijk citaat van Dorfman en Mattelart. In de scriptie staat ie netjes tussen aanhalingstekens en wordt ie gevolgd door een ‘[sic]’ en het paginanummer. Bergsma kent deze academische conventies blijkbaar niet. Dat je bij een vluchtige lezing een parafrase aanziet voor het standpunt van de auteur is misschien vergeeflijk, maar als je een letterlijk citaat niet als zodanig herkent, lees je gewoon niet goed.

    “Nog zo’n tegenstrijdigheid: “Omdat inmenging van andere culturen binnen de Amerikaanse samenleving wordt tegen gegaan, blijft het culturele onderscheid in stand”. Ja, Amerika is echt totaal geen mix van culturen whatsoever beste UvA.”

Hier is het niet meer een enkele student, maar heel de UvA, die de woorden van twee onderzoekers uit de jaren 70 in de mond gelegd krijgt.

‘Oceaan van water.’ Ik kan het niet laten deze zin te herschrijven.

    “Dan volgen er in het midden nog een hoop marxistische veronderstellingen (student baseert zich in hele scriptie op “het marxistisch kader” van Dorfman en Mattelart, zonder kritiek daarop)”

‘Het marxistisch kader’ is niet van Dorfman en Mattelart; zij bekritiseerden Disney vanuit dat kader, en Van Noort beschrijft die kritiek. Dat doet ze alleen in het eerste hoofdstuk. Daarna bespreekt ze latere auteurs, wier benadering afwijkt van het marxistisch kader. Dit wordt allemaal uitgelegd in de introductie van de scriptie.

    “waarbij imperialistische stereotyperingen in films en Amerikaanse superioriteit ‘ondanks de culturele ontmoetingen’ volgens de studente tot cultureel onbegrip, misvattingen en haat leiden.’”

De studente spreekt wel van ‘cultureel onbegrip en misvattingen’, maar het woord ‘haat’ voegt Bergsma zelf toe aan het lijstje.

    “Zo werd volgens de studente in de Disney-film Tarzan de inheemse bevolking totaal genegeerd! (Als Disney dit niet had gedaan was het overigens culturel [sic] appropiation [sic] geweest, want ‘hoe durft Disney in de huid van andere culturen te kruipen’).”

Een nergens op gebaseerde aanname van Bergsma, waaruit ook blijkt dat ze niet weet wat de neutrale term cultural appropriation betekent.

    “Tot slot het deel waar ik weemoedig en best triest van werd, dat de student en docent(en) het licht in het water niet ziet [sic] schijnen, in die oceaan van water waar ‘Finding Nemo‘ ‘werd opgenomen’, de Disney klassieker [sic] uit 2003.”

‘Oceaan van water.’ Ik kan het niet laten deze zin te herschrijven: ‘Ik werd weemoedig dat de student en docent(en) het licht niet zien schijnen in het water van de oceaan waar de Pixar-klassieker Finding Nemo zich afspeelt.’ Nog steeds een zweterig taalgrapje, maar een stuk leesbaarder, al zeg ik het zelf.

Waar Bergsma droevig van wordt, is de bespreking van stereotypen in Finding Nemo, waaronder een satirisch grapje over Amerika.

    “Kritiek op Amerika in een Disney film [sic]! Dat haar ‘these’ (Amerika’s superioriteit) hiermee onderuit gaat lijkt haar niet op te vallen.”

Uiteraard is Van Noorts these niet ‘Amerika’s superioriteit’, en dat ze wel degelijk ingaat op de betekenis van de grap vermeld ik waarschijnlijk ook ten overvloede. Het is niet mijn doel om Van Noort te verdedigen (op haar scriptie valt ook heel wat aan te merken). Maar het is hopelijk duidelijk dat Bergsma geen idee heeft hoe je een academische tekst leest. Ze is niet in staat de ideologie van academici te bekritiseren, omdat ze niet snapt wat er staat.

Het is angstaanjagend dat mensen die Bergsma’s visie op de academische wereld delen, steeds meer macht over die wereld dreigen te krijgen.



Beeld: still uit Good Scouts (1938)

Mail

Julius Koetsier is columnist, filmcriticus, vertaler, video-editor en zo af en toe iets anders.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur is het aanspreekpunt voor redacteuren en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer