Asset 14

Geobsedeerde Te Nijenhuis weet niet wat IQ is

Weerwoord: Geobsedeerde Te Nijenhuis weet niet wat IQ is

Julius Koetsier bindt in Weerwoord de strijd aan met de dogma’s en de dooddoeners die hij tegenkomt in de gevestigde opiniesecties. Hij fluit praatjesmakers die uit de bocht vliegen terug en voorziet hun meningen van een ongevraagd weerwoord. Deze week: Jan te Nijenhuis doet een poging om lang verworpen ideeën over IQ goed te praten, maar praat zichzelf jammerlijk vast.

Afgelopen zaterdag sprak de controversiële onderzoeker Dr. Jan te Nijenhuis op de bijeenkomst van de JFVD, de jongerenvereniging van FvD. Hij kwam vertellen over de vermeende daling van het IQ in ‘de Westerse wereld’. Een goede gelegenheid om terug te kijken naar een artikel over groepsverschillen in IQ dat Te Nijenhuis vorig jaar schreef op TPO.

Aanleiding was de kritiek van Kajsa Ollongren op uitspraken van FvD-er Yernaz Ramautarsing over ras en IQ. Te Nijenhuis vraagt zich af:

    “Moeten ministers tegenwoordig bepalen welke standpunten correct zijn of mogen wetenschappers dat zelf bepalen?”

Het gaat hier echter niet om een discussie tussen wetenschappers en ministers, maar om een minister die reageert op de uitspraken van een andere politicus. Te Nijenhuis probeert de indruk te wekken dat alle wetenschappers menen dat er etniciteitsgebonden verschillen in IQ zijn. Hij doet alsof de discussie binnen het academische veld allang afgerond is, en de weerstand vanuit de maatschappij puur het gevolg is van politieke correctheid. De werkelijkheid is dat er momenteel geen hard bewijs is voor een genetische component in IQ-verschillen.

Te Nijenhuis haalt een herinnering op aan de Buikhuisen-affaire uit de jaren 70.

    “Wouter Buikhuisen was een criminoloog die dacht dat criminaliteit gedeeltelijk biologisch bepaald was. We weten nu dat hij helemaal gelijk had en zijn tijd ver vooruit was, maar in de jaren ‘70 [sic] was dat standpunt taboe.”

‘We’ weten dat helemaal niet. Buikhuisens onderzoek is altijd onderwerp van kritiek gebleven. En niet alleen omdat zijn standpunt ‘taboe’ was, ook op zijn methodiek hadden collega’s veel aan te merken.

    “Buikhuisen had op een gegeven moment genoeg van alle tegenwerking en het gebrek aan een open discussie, zegde zijn baan aan de Universiteit Leiden op, en begon een antiekzaak.”

Een moker is handig gereedschap, maar niet geschikt voor hersenchirurgie.

Dat was pas in 1988. In 1981 werd Buikhuisen overgeplaatst naar een andere faculteit, nadat zijn vakgroep had geklaagd dat hij gewoon niet goed presteerde: hij had geen onderzoeksvoorstel afgerond en onttrok zich aan vergaderingen. Uiteindelijk stopte hij op doktersadvies bij de Universiteit.

    “Het is goed om te zien dat allerlei intelligentie-onderzoekers de poging van minister Ollongren om de discussie stop te zetten saboteren door allerlei interviews te geven en mee te doen aan discussieprogramma’s op de radio.”

Door andere opvattingen dan de zijne weg te zetten als ‘pogingen de discussie stop te zetten’, doet Te Nijenhuis hier zelf waarvan hij Ollongren beschuldigt.

    “IQ-tests zijn de beste instrumenten die 100 jaar psychologie heeft voortgebracht.”

Dat hangt ervan af waarvoor je ze gebruikt. Een moker is handig gereedschap, maar niet geschikt voor hersenchirurgie. Een IQ-test (altijd individueel afgenomen door iemand die daarvoor geschoold is) kan van waarde zijn, maar dat is binnen de psychologie nog altijd onderwerp van debat.

    “Het zijn uitstekende voorspellers van schoolprestaties en werkprestaties. Aangezien integratie van immigranten loopt via de schoolbankjes en de werkvloer is het gemiddelde IQ van een groep immigranten essentieel voor de integratie in de Nederlandse samenleving.”

Integratie betekent opname in de groep. Hoezo loopt die alleen via de schoolbankjes en de werkvloer? Een Marokkaanse Rotterdammer die wedstrijden Ajax-Feyenoord bezoekt en samen met Feyenoord-hooligans antisemitische leuzen scandeert en bushokjes sloopt, is gewoon geïntegreerd, ongeacht zijn IQ. Het feit dat Islamitische basisscholen telkens bovengemiddeld scoren bij de Cito-toets, wijst op minder integratie.

    “Hoe groot zijn de IQ-verschillen binnen Nederland? Autochtone Nederlanders hebben een gemiddeld IQ van 100. In mijn onderzoek kwam naar voren dat Roma (Zigeuners) een gemiddeld IQ van 74 hebben.”

Het is misschien niet vreemd dat Te Nijenhuis zo vaag doet over zijn onderzoek. Het is ook nooit gepubliceerd.

Waar verwijst Te Nijenhuis naar met ‘mijn onderzoek’? In deze lijst met zijn academische publicaties is niets over Roma te vinden. Maar in 2015 sprak hij over Roma op de controversiële London Conference on Intelligence. De LCU vond plaats van 2014 en 2017 en werd bezocht door allerlei openlijk extreemrechtse sprekers. Gezien de reputatie die de conferentie inmiddels geniet, is het misschien niet vreemd dat Te Nijenhuis zo vaag doet over zijn onderzoek. Het is ook nooit gepubliceerd. De enige bron over het Roma-onderzoek die ik kon vinden, is het programma van de LCU 2015. De aankondiging van Te Nijenhuis’ presentatie begint met de woorden: “The Roma are the only major European ethnic group the average IQ of which is unknown.” Daarna wordt uitgelegd dat er slechts een schatting gegeven kan worden. Zelfs zijn eigen onderzoek kent Te Nijenhuis niet goed.

    “Surinamers, Antillianen, Marokkanen, en Turken hebben een gemiddeld IQ van ongeveer 85. Chinese Nederlanders hebben een gemiddeld IQ van 105 en Joden hebben een gemiddeld IQ van 112.”

Ook voor deze cijfers geeft Te Nijenhuis geen bron. Wellicht verwijst hij naar dit onderzoek – maar nu ben ik zijn werk aan het doen.

    “Het lage gemiddelde IQ van veel immigrantengroepen vertaalt zich in fors lagere scholingsprestaties. In een grote school met allerlei leerlingen zijn bij zowel autochtone als autochtone [sic] leerlingen zwakke, gemiddelde, en hele goede studenten, maar zullen de beste leerlingen vooral autochtoon zijn en zullen veel van de zwakkere leerlingen allochtoon zijn. Op de werkvloer vertaalt het lagere gemiddelde IQ zich ook in lagere arbeidsprestaties. De gemiddelde allochtone werknemer verdient 10.000 – 15.000 euro per jaar minder voor het bedrijf dan de gemiddelde autochtone werknemer. Kortom, men moet de scores op de IQ-test serieus nemen.”

Cito zelf heeft altijd willen vermijden dat de toets gezien wordt als een meetinstrument voor intelligentie.

Dit is retorische gymnastiek. Te Nijenhuis noemt twee (wederom bronloze) stellingen: dat ‘veel’ zwakkere leerlingen allochtoon zijn, en dat allochtone werknemers gemiddeld minder geld binnenhalen voor hun bedrijf. Direct acht hij een causaal verband bewezen. En dan heeft dat ook nog eens allemaal met IQ te maken (en niet met, bijvoorbeeld, bewezen discriminatie op de arbeidsmarkt).

    “Aan het eind van de basisschool krijgen kinderen de Cito-toets. Allochtone kinderen scoren gemiddeld fors lager dan autochtone kinderen op wat 90% een IQ-test is, wat tot lagere schooladviezen zou moeten leiden.”

De Cito-toets is absoluut niet ‘90% een IQ-test’. Het is een leervorderingstoets. Cito zelf heeft altijd willen vermijden dat de toets gezien wordt als een meetinstrument voor intelligentie.

    “In een studie uit 2016 lieten Rindermann, Coyle en Becker zien hoe 86 experts in intelligentie-onderzoek denken over de oorzaken van de groepsverschillen in gemiddeld IQ. Wat opvalt is dat de groep experts die denkt dat verschillen 0% genetisch zijn een minderheid is: 17%. Maar liefst 83% van de experts denkt dat er een kleine, een stevige, tot zeer grote rol is van genen. De tweede groep denkt dat grofweg de helft van de IQ-verschillen tussen groepen genetisch bepaald is.”

Te Nijenhuis doelt op dit onderzoek, maar heeft bijzonder slordig gelezen. Zo waren het geen 86 maar 71 experts (de auteurs merken zelf op dat het een laag aantal is). Ook die 17% en 83% kloppen niet. Te Nijenhuis is echter niet bewust misleidend geweest, maar puur slordig, want als hij de werkelijke cijfers wist had hij die zeker genoemd: slechts 7% van de ondervraagden stelde met zekerheid dat genen helemaal geen invloed hebben, en 6% kon die vraag niet beantwoorden. De rest denkt dus dat genen ten minste een beetje invloed hebben. Let wel: er is een groot verschil tussen ‘ten minste een beetje invloed’ en ‘grote invloed’. Bovendien was slechts één van de ondervraagden van mening dat cultuur en educatie niet van invloed zijn op IQ. Tot slot citeer ik uit het onderzoek: “The sum of both education factors yielded the highest rating (21.64%). Of all factors, genes had by far the largest standard deviation (SD = 23.85; all other factors, SD < 10), indicating disagreement about the importance of genetic influences.”

    “Meerdere onderzoekers zijn bezig het land-IQ van alle landen in de wereld te meten. (...) Iets belangrijks als lange-termijn economische ontwikkeling van landen kan uitstekend voorspeld worden met land-IQ. Er is een groot aantal variabelen, dat heel goed voorspeld kan worden met land-IQ. Een ander voorbeeld is corruptie: landen met een laag IQ zijn veelal corrupt, terwijl landen met een hoog IQ, zoals Nederland, maar een fractie van die corruptie van laag-IQ-landen hebben.”

Wederom blijkt Te Nijenhuis niet op de hoogte van het verschil tussen correlatie en causatie. In arme en corrupte landen is minder toegang tot educatie, dus zal het gemeten IQ daar lager liggen. Te Nijenhuis heeft nota bene zelf een bron aangehaald die stelt dat cultuur, opvoeding en scholing als invloedrijker gezien worden dan genen.

    “Als men ervan uitgaat dat alle groepen zelfde gemiddelde IQ hebben en dan ziet dat sommige groepen minder succesvol zijn dan anderen, dan hebben conclusies in termen van racisme en discriminatie een zekere logica. Het steeds maar weer racisme, racisme, racisme roepen gecombineerd met het taboeïseren van een eeuw aan wetenschappelijke bevindingen op het gebied van groepsverschillen in IQ leidt tot haat tussen bevolkingsgroepen in de samenleving.”

Het is duidelijk dat Te Nijenhuis alleen die wetenschappelijke bevindingen bedoelt die zijn visie ondersteunen. Wanneer academici er anders over denken, komt dat immers omdat ze de feiten niet onder ogen willen zien. Hij negeert de wetenschappelijke consensus en gaat slordig om met terminologie: hij maakt geen onderscheid tussen het gemeten IQ en het ware IQ en hij lijkt IQ gelijk te stellen aan het veel bredere begrip intelligentie.

Daarnaast zet hij kritiek op zijn standpunt weg als inhoudsloos geroep en probeert hij de discussie te smoren, door te waarschuwen voor ‘haat tussen bevolkingsgroepen.’ Wie is hier nu aan het taboeïseren?



Beeld: Marco Okhuizen

Mail

Julius Koetsier is columnist, filmcriticus, vertaler, video-editor en zo af en toe iets anders.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
Lees meer
het laatste
Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Racisme is een diep verweven onderdeel van het narratief van Nederland, waar we nog dagelijks de gevolgen van kunnen zien en voelen. Het is niet genoeg om je stil en afzijdig te houden van onrecht: verandering vereist actie. Lees meer

Echte schrijvers stellen uit

Echte schrijvers stellen uit

Elke schrijver is bekend met uitstelgedrag. Professioneel uitsteller Nicolas Voet legt in zijn essay uit waar het gelummel vandaan komt, en waarom het broodnodig is. Lees meer

Terra Infirma (deel 1)

Terra Infirma (deel 1)

Terwijl het coronavirus zich in de eerste maanden van 2020 over de wereld verspreidde en verschillende overheden verschillende maatregelen troffen, observeerde Nicky Runge de gang van zaken in haar woonplaats Hongkong. Lees meer

Automatische concepten 39

Vraag geen cadeaus (en krijg iets beters)

Jarig zijn én wereldproblematiek willen aanpakken, Jozien Wijkhuis leed eronder. Haar tip aan de (virtuele) verjaardagsbezoeker: geef cadeaus die geen geld kosten, of stort een bedrag dat de jarige zelf cadeau kan doen aan een medemens in nood. Lees meer

 Anderhalvemetergymnastiek

Anderhalvemetergymnastiek

Voor illustrator Jente Hoogeveen kan 1 juli niet snel genoeg komen: dan mogen de eerste mensen weer mondjesmaats naar de sportschool. Hoe dat eruitziet? Lees meer

Alles vijf sterren: 25

Je bent niet alleen

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om de rubbers van je koelkast te vervangen of De ontdekking van de hemel te lezen. Lees meer

Tip: Ga naar je werk

Ga naar je werk

Ook als je kantoortuin of favoriete koffietentje met laptopaansluiting gesloten is, kun je naar werk. Nora van Arkel liet zich betoveren door het sprankje magie dat nodig is om onszelf van eindeloze pyjamadagen te bevrijden. Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 1

Een radslag weg

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een Ottolenghi-recept uit te proberen of de badkamer opnieuw te betegelen. Lees meer

Ons hulsel ligt verscholen

Emma Zuiderveen onderzoekt de digitale werkelijkheid in deze twee gedichten over performance, schijn en vega-worst. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Kosmische Mixtape 1

Kosmische Mixtape

Een playlist met kosmische muziek om onze themaweek uit te luiden in stijl! Lees meer

Automatische concepten 36

So simple that we couldn't

Twee mannen zoeken antwoorden op vragen die ze niet begrijpen, om tot een allesomvattend inzicht te komen. Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Hemellichaamgedichten

Alle sterrenstelsels drijven langzaam uit elkaar

Yentl van Stokkum is behoorlijk fan van sterrenkunde. Voor de Kosmische Week schreef ze een reeks gedichten over astronauten, zwarte gaten en afgebeeld worden met een stralenkrans (ook al ben je daar eigenlijk te bescheiden voor). Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

De aarde als jukebox

De aarde als jukebox

Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’ Lees meer

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble-telescoop. We doen alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons. Lees meer

Het Archief der Verloren Gedachten

Het Archief der Verloren Gedachten

Voor de Kosmische Week schreef Annemieke Dannenberg een kort verhaal over Gijsje Nachtegaal: een eenzame oudere die op zoek is naar een verloren gedachte... en daarbij wordt geholpen door een mysterieus call-center. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan