Asset 14

Elma Drayer helpt het debat geen stap vooruit

Weerw

Julius Koetsier bindt in Weerwoord de strijd aan met de dogma’s en de dooddoeners die hij tegenkomt in de gevestigde opiniesecties. Hij fluit praatjesmakers die uit de bocht vliegen terug en voorziet hun meningen van een ongevraagd weerwoord. Deze week: Elma Drayer wilde ook graag haar dwaallicht laten schijnen over de ophef rondom debatcentrum De Balie.

Volkskrant-columniste Elma Drayer verdedigt in De Volkskrant van 25 april debatcentrum De Balie. Ze begint met een anekdote over het wetenschappelijk tijdschrift Journal of the Association for Information Science and Technology, dat de term ‘schone slaapster’ in de ban heeft gedaan.

    “De Leidse hoogleraar Ton van Raan bedacht de metafoor vijftien jaar geleden voor wetenschappelijke publicaties die lang moeten wachten totdat iemand ze ‘wakker kust’. Geweldige vondst, sindsdien dan ook veelvuldig gebruikt.
    Totdat een wetenschapster van de Universiteit van Indiana vorig jaar klaagde. Zo’n beeldspraak, vond deze Cassidy Sugimoto, verbindt ‘mooie vrouwen met vertraagde erkenning’. Genoemd periodiek bleek het daarmee eens te zijn. De redactie liet de Leidse geleerde weten dat het begrip vanwege seksisme ‘onacceptabel’ is.
    Dus je meldt dat je je gekrenkt, gekwetst of beledigd voelt, en je krijgt het gelijk geheel automatisch aan je zijde?”

Gekrenkt, gekwetst of beledigd? Daar heeft Sugimoto het niet over. Volgens het artikel waarnaar Drayer linkt, heeft Sugimoto vooral een probleem met de ‘voortgaande seksualisering van Van Raans aanvankelijke metafoor.’ Om daar iets over te kunnen zeggen, zou Drayer zich in het gebruik van die metafoor moeten verdiepen. Dan is het makkelijker om te doen alsof Sugimoto het gelijk ‘automatisch’ aan haar zijde krijgt, en haar argumenten te reduceren tot emoties.

Drayer probeert de afzegging in verband te brengen met identiteitspolitiek

Drayer klaagt, zoals elke columnist weleens doet, dat het typisch Amerikaanse identiteitspolitieke denken ‘de oceaan is overgestoken’:

Het staat iedere genodigde natuurlijk vrij een optreden af te zeggen. Wat dit te maken heeft met identiteitspolitiek is tot nog toe onduidelijk. Drayer probeert de afzegging in verband te brengen met identiteitspolitiek, door erop te wijzen dat sommigen van die vrienden van Eltahawy te maken hebben met BIJ1:

    “Haar informanten, het zal niet verbazen, bleken te behoren tot ons dappere legertje antiracismeactivisten, onder meer gelieerd aan identiteitspartij Bij1. Een van hen verklapte Eltahawy via Twitter dat Balie-directeur Yoeri Albrecht ‘extreem-rechts en uitgesproken islamfoob’ [sic] is, en een ‘full force supporter of Israel’. Een tweede meldde dat ‘antisekswerkerssprekers’ in De Balie zomaar het woord mogen voeren. (Wat u zegt, het moet niet gekker worden.) Een derde dat er twee jaar geleden een bijeenkomst was gehouden waar dubieuze uitspraken over ‘beroepsmoslims’ vanuit het publiek niet krachtig genoeg waren tegengesproken op het podium.”

Vooral die laatste kwestie was voor Eltahawy reden om af te zeggen, zoals ze zelf op Twitter verduidelijkte. Maar waarom blijft Drayer zo vaag over die ‘dubieuze uitspraken’? Waarom zegt ze niet gewoon dat Bernadette de Wit vanuit het publiek voorstelde ‘beroepsmoslims’ te deporteren om een signaal af te geven? Gespreksleider Geerten Waling vroeg vervolgens aan panellid Paul Cliteur of dat ‘juridisch een beetje een beetje rond te krijgen’ was, waarop Cliteur antwoordde: ‘Ik vind dat jullie dus met dit soort maatregelen meteen eigenlijk naar de meest controversiële en de meest uiterste maatregelen grijpen, terwijl je voorzichtiger kan beginnen. Nou ben ik misschien een beetje een poezelaar hierin.’

Waarom heeft Drayer het slechts over ‘dubieuze uitspraken’ over ‘beroepsmoslims’?

Waling zei later op Twitter dat zijn vraag aan Cliteur ironisch bedoeld was en ook zo begrepen werd door de aanwezigen. Die bedoeling lijkt me aannemelijk, en in het filmpje is ook wat gelach te horen. Nu vind ik milde ironie niet de beste reactie op een voorstel mensen te deporteren om hun geloof. Cliteurs antwoord dat je ‘voorzichtiger kan beginnen’, ook nog eens ingedekt met de bekentenis ‘een poezelaar’ te zijn, al helemaal niet.

Directeur Yoeri Albrecht beweert op Twitter dat De Balie ‘duidelijk en direct’ afstand heeft genomen van deze uitspraken. Op de vraag van journaliste Clarice Gargard waar dat was, geeft hij geen antwoord. In de officiële verklaring van destijds neemt De Balie in elk geval nergens afstand van. In een artikel in NRC spuwt Albrecht desgevraagd zijn gal over de critici van Cliteur. ‘Ik kan me voorstellen dat mensen het met bepaalde meningen niet eens zijn, maar dat is de functie van debat,’ verdedigt hij nogmaals het evenement. De oproep moslims te deporteren valt voor Eltahawy niet onder ‘bepaalde meningen’ die een plaats verdienen in een debat. Zoals ze in haar verklaring duidelijk maakt: ‘This is not a theoretical debate for me.’

Deze hele achtergrond is misschien te lang en te droog voor Drayers column. Maar nogmaals: waarom heeft ze het slechts over ‘dubieuze uitspraken’ over ‘beroepsmoslims’, als ze net zo goed kan schrijven dat het een oproep tot deportatie van deze groep betrof?

    “Het waren – zoals elke onbenul weet die de directeur kent en de debatten aan het Kleine-Gartmanplantsoen weleens bijwoont – potsierlijke, om niet te zeggen schandelijke verdachtmakingen. Maar Eltahawy wist genoeg. De Balie, schreef ze, is ‘geen plaats waar ik mijn opvattingen wil verkondigen’.
    Je zou denken dat Nederlandse activisten na deze mededeling hun geluk niet op konden. Het tegendeel was het geval.”

Dat is niet waar; Eltahawy werd op sociale media geprezen om haar keuze. Drayer concentreert zich op één artikel van OneWorld:

    “Wíj boycotten De Balie al jaren, mokten ze op de sociale media. Pas als een Beroemde Buitenlander het doet, schrijven ‘de mainstream media’ erover! Het platform OneWorld (‘voor een eerlijke en duurzame wereld’) liet vier ‘moslims en personen van kleur’ aan het woord die deze conclusie eensgezind onderschreven.”

De vrijheid van meningsuiting staat geenszins onder druk doordat iemand een optreden afzegt.

In tegenstelling tot Drayers bewering dat Nederlandse activisten ontevreden zijn, zegt Fatima Faïd in dit artikel dat ze het ‘geweldig’ vindt. Trouwens: waarom zet Drayer ‘moslims en personen van kleur’ tussen aanhalingstekens? Omdat ze het iets identiteitspolitiekerigs vindt hebben om mensen ‘in dat hokje’ te stoppen? Misschien ziet ze liever individuen. In dat geval is het vreemd dat ze de vier geïnterviewden (Enis Odaci, Fatima Faïd, Olave Nduwanje en Arzu Aslan) niet bij naam noemt, maar slechts naar hen refereert als ‘de een’ en ‘de ander’:

    “Moslims en personen van kleur worden ‘meer dan ooit gediscrimineerd’ en dat proces ‘wordt aangejaagd door eenzijdige berichtgeving en dus mede ondersteund door centra zoals De Balie’. En de vrijheid van meningsuiting? Dat is ‘een vals dogma dat men ons blijft voorhouden’, zei de een. ‘Daar verschuilt De Balie en haar directeur zich ook al jaren achter’, zei de ander. ‘Dit zijn de mensen die nog steeds ‘vrijheid van meningsuiting’ hadden geroepen als Hitler daar had gezeten.’”

Drayer citeert respectievelijk Aslan en Faïd over vrijheid van meningsuiting. Die staat, zeg ik waarschijnlijk ten overvloede, geenszins onder druk doordat iemand een optreden afzegt.

    “Hoe u, lieve lezer, erover denkt weet ik niet. Maar dat dit alles het broodnodige debat geen stap vooruithelpt weet ik wel.”

Door Mona Eltahawy’s afzegging hebben haar standpunten in elk geval een stuk meer aandacht gekregen, en dat komt het debat wat mij betreft ten goede. Wat het debat niet helpt, is het reduceren van argumenten tot emoties en het weglaten van relevante informatie, zoals Drayer in haar column doet.



Mail

Julius Koetsier is columnist, filmcriticus, vertaler, video-editor en zo af en toe iets anders.

Beeldredactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Heimweek Mixtape

Heimweek Mixtape

Heimwee kan niet zonder muziek, en een themaweek niet zonder mixtape. Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met liedjes gekozen door redacteuren. Lees meer

Heimwee is de wreedste pijn

Heimwee is de wreedste pijn

Is heimwee vertaalbaar? Marthe van Bronkhorst reflecteert op de emotie in haar vertalingen van drie romantische dichters die zeer onder hun heimwee leden. Lees meer

Ter Reparatie

Ter Reparatie

Soms past toch niet alles op de manier waarop je het je had voorgesteld. Vrienden doen alles voor elkaar, toch? Een kort verhaal over elkaar net missen, drie vrienden en een paarse trui. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Nieuwe nostalgie 1

Nieuwe nostalgie

Normaal gesproken vragen wij onze redacteuren: wat maakt je blij? Tijdens de Heimweek: wat maakt je nostalgisch? Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

 Samen alleen op de wereld

Samen alleen op de wereld

Speciaal voor de Heimweek delen tien fotografen beelden die hen doen terugverlangen naar een plek of een moment in hun leven. Het resultaat is een uniek inkijkje in de diversiteit van heimwee en nostalgie; misschien wel de allerindividueelste emoties. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Nog even, langzaam

Nog even, langzaam

Soms heb je heimwee naar dingen die er nog zijn. Nora van Arkel schreef een gedicht over heimwee naar een relatie die nog niet voorbij is: 'hier, fluister ik maar alles / wat ik voel is morgen'. Lees meer

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Imme lijdt aan gemis. Ze heeft houvast nodig. Maar hoe ziet dat eruit? Een evocatief verhaal over troost en verlangen van kunstenaar Sanne van Balen. Lees meer

Redactioneel

Hard//hoofd doet of ze thuis is

Hard//hoofd nodigt je van harte uit: doe alsof je thuis bent in deze heimweek. Wat betekent thuis zijn in tijden van pandemie? Of voor mensen die een plek zoeken om veilig te leven, maar daarvoor op de vlucht moeten? Hoe inspireert heimwee de kunstenaar? Het wordt een week om naar terug te verlangen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Strijdbaarheid (en wiskunde)

Strijdbaarheid (en wiskunde)

Deze week worden onze redacteurs blij van strijdbaarheid en een online tentoonstelling in New York. Lees meer

Morgen ruikt naar tijgers

Morgen ruikt naar tijgers

Een tijgerbrood, een zoektocht en een verzameling geurzakjes. Zullen Jefta en Ellis vinden waar ze naar op zoek zijn? Een voorpublicatie uit het afstudeerwerk van Francis Nagy. Lees meer

Fossil Free Culture NL over een Museumplein zonder Shell  1

In de kunst is Shell niet welkom, zegt Fossil Free Culture NL

Bedrijven als Shell hebben in de cultuursector nog een dikke vinger in de pap. Een gesprek met de kunstenaars-activisten van 'Fossil Free Culture' over artwashing, politieke kunst en feminisme in tijden van klimaatontwrichting. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 33

Leg je oor te luister

Deze week worden onze redacteurs blij van leuke of juist gesprekken, Harry Potter door een nieuwe lens en de handen van een pianist. Lees meer

Slentermijmeringen uit Oxford

Slentermijmeringen uit Oxford

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneken Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Oxford. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan