We moeten maar eens ophouden met die eeuwige zelfobsessie." /> We moeten maar eens ophouden met die eeuwige zelfobsessie." />
Asset 14

Onszelf

Dit najaar verschijnt bij de nieuwe uitgeverij Babel en Voss de bundel “Wat we missen kunnen,” een originele verzameling pleidooien tegen overbodige producten, organisaties en personen. Hard//hoofd levert een bijdrage en in de aanloop daarnaar publiceren redactieleden hun stukken rond dit thema.
Deze keer: sinds wanneer is 'jezelf zijn' een prestatie? Volgens Rosanne zijn we allemaal niet zo bijzonder als we denken.

We denken dus we zijn. Sinds de Verlichting zijn we ons bewust van onszelf, een op zich waardevolle ontwikkeling. Maar de laatste tijd lijkt het alsof we helemaal niet meer denken, enkel ‘zijn’. Het zijn, en dan vooral het onszelf zijn, lijkt veel belangrijker dan het denken dat er aan vooraf zou moeten gaan. Iedereen is in de eerste plaats ‘lekker zichzelf’ en iedereen heeft het vooral constant over zichzelf. Je kunt geen gesprek meer voeren zonder dat iemands zelf zich ergens tussenwringt. Daar komt nog bij dat je ook nog een eigen zelf hebt die altijd in je nek hijgt. Wat moeten we ermee? Maar niemand lijkt zich deze vraag te stellen. Onszelf zijn is een trend geworden waar iedereen scrupuleloos aan meedoet. En net als Ugg’s, Leo Blokhuis en ontbijtgranen met chocola dient ook deze trend met gepaste argwaan bekeken te worden.

“Het leukste wat je kunt worden is jezelf” dat is het eerste wat bij me opkomt als ik over deze ontwikkeling nadenk. Misschien is het allemaal wel begonnen met deze Manpower-slogan van een paar jaar geleden. Volgens dit motto hoef je je namelijk geen zorgen te maken over wat je wilt worden als je later groot bent. Jezelf worden staat namelijk los van een bepaald beroep uitoefenen en is bovendien nog veel leuker ook. Het jubelende gebruik van het woordje ‘leuk’ in deze context staat voor alles wat mooi, goed en waar is. Jezelf worden: dat je daar niet eerder aan gedacht hebt! Jezelf worden is dus het leukste wat je kunt bereiken en het is ogenschijnlijk makkelijk. Je hebt immers alles al in huis.

Het mag dan gemakkelijk lijken, in feite kost het bloed, zweet en tranen. En vooral geld, want er is een hele industrie ontstaan rond jezelf worden en jezelf blijven. Het zelf is een maakbaar iets en dient voortdurend ontwikkeld te worden. Zo kun je jezelf terugvinden door te zwemmen met dolfijnen, te survivalen in de Ardennen of op schildercursus te gaan. Ook zijn er allerlei soorten coaches die je kunnen aanmoedigen vanaf de zijlijn terwijl je met jezelf bezig bent. In magazines als Flow en Happinez lees je verhalen over hoe anderen met zichzelf bezig zijn. Ondertussen denkt iedereen onophoudelijk na over zichzelf en wisselt met elkaar de laatste zelfhulpboeken, yoga-reizen en tips voor persoonlijke effectiviteit uit.

Zijn real-live shows in principe niet een uiting van dezelfde trend? Ongegeneerd kijken hoe anderen lekker zichzelf zijn. Hierin bestaan dan ook weer gradaties die direct effect hebben op de populariteit van de deelnemers. Zo wordt er dan bewonderend over een deelnemer gezegd: “Die is gewoon zo lekker zichzelf” daarin ligt de wens besloten om dat ook te kunnen, zo heerlijk jezelf zijn.

We wurmen onszelf overal tussen, ook in de taal. “Lekker je ding doen” is daar een goed voorbeeld van. De overtuiging waarmee de uitdrukking wordt gebruikt maakt de spreker onaantastbaar: je doet lekker je ding. Wat je doet valt samen met wie je bent. En wie het waagt daar tegen in te gaan of vragen over te stellen, morrelt dus niet aan wat je doet of hoe je dat doet, maar aan wie je bent. Dit maakt elke vraag en elk gesprek hyperpersoonlijk. Mensen versmelten als het ware met wat ze doen, want in wat ze doen zijn ze “lekker zichzelf”. Zo maakt iedereen van z’n hobby z’n werk en is wat kritische distantie ver te zoeken. Hoe kun je iemand dan ooit nog aanspreken op z’n houding of functioneren? Hoe raak je ooit weer uit die fuik van jezelf zijn tussen al die miljoenen anderen die ook zichzelf zijn? Hoe kun je nog iets zeggen, hoe kun je nog iets vragen? En vooral: wat heeft het voor zin om de hele tijd bezig te zijn met jezelf?

We zijn onszelf, tegen wil en dank. Welke andere optie hebben we immers? Mensen zijn tenslotte ook maar dieren. Ik zeg ook niet dat we minder met onszelf bezig moeten zijn zodat we ons meer kunnen richten op de ander. Maar ik word zo moe van mezelf, en van al die andere zelven. Als ongenode gasten dringen onze zelven zich op en eisen continu het hoogste woord. Het is de schaamteloosheid die ik stuitend vind, de schaamteloosheid waarmee iedereen zich het recht toeeigent altijd en overal zichzelf te zijn en het daar dan ook nog eens steeds over te hebben. Iets meer schaamte, iets meer terughoudendheid, alsjeblieft. Ik vroeg een Vlaamse kroegbazin eens wat ze van de filmster vond die dagelijks aan haar toog te vinden was. Zij verzuchtte onaangedaan: “Ach ja, da’s nu echt nen mens lijk nen ander”. En zo is het, we zijn allemaal mensen zoals elk ander, meer niet.

Mail

Rosanne

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur is het aanspreekpunt voor redacteuren en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer