Illustratie: Onno van der Veen

Anna bezoekt een burgerforum. Al snel lopen de emoties hoog op." />

Illustratie: Onno van der Veen

Anna bezoekt een burgerforum. Al snel lopen de emoties hoog op." />
Asset 14

Wat vindt u een goede straf?

In burgerfora krijgen burgers de kans mee te discussiëren over strafmaten. En het Openbaar Ministerie doet daar iets mee, naar het schijnt. Anna praat mee over diefstal. "Al snel is de groep verdeeld in de milde mensen en de kwade mensen."

Ik zal een van de weinige Nederlanders zijn die verheugd was een brief van het Openbaar Ministerie te ontvangen. Ondertekend door de hoofdofficier van justitie Utrecht-Lelystad himself. De bijeenkomst duurt van 19.00 tot 22.00, het onderwerp is 'diefstal'. Hoeveel andere deelnemers er zullen zijn voor dit burgerforum en of ik nog specifieke dingen wel of niet moet weten of wel of niet moet meebrengen, daar rept de brief niet over. Wel is er een routebeschrijving. En bijgevoegd een paar prints met verschillende diefstalsituaties. Hamvraag: "Wat vindt u een goede straf?" Of ik daar alvast gedachten over zou willen vormen. Dat doe ik.

Illustratie: Onno van der Veen

In het Gerechtsgebouw wordt geen recht meer gesproken om 19.00. Er heerst een wat jolige stemming bij de jongemannen van de receptie, de veiligheidspoortjes zijn al uit en aan de andere kant word ik opgevangen door twee vrolijke dames. Burgerfora zijn de kersjes op de taart van het werk in het Gerechtsgebouw, denk ik.

We nemen plaats in een rechtszaal. Speciaal voor deze avond is er een scherm uit het plafond naar beneden gekomen waarop straks een powerpoint begint. Er is koffie, thee en cake en er zijn veel mensen met grijs haar. Op iedere stoel liggen blanco velletjes papier en een stapeltje gekleurde post-its.

Amper voorbereid

Een van de burgers heeft in de rechtspraak gewerkt, blijkt uit opmerkingen rondom me. Verder zijn we leken of geven we ons liever niet prijs, zoals ik. De vrouw die in dit zaaltje mijn hand schudt zegt na een korte blik op mijn naambordje: "Er is ook een burgerforum in Amsterdam hoor!". Ik lach wat schaapachtig. Vanmiddag moest ik naar de tandarts, die zit in Utrecht daarom heb ik enige weken geleden gegoogled 'de datum van vandaag + Utrecht', zo ben ik hier terechtgekomen. Amper voorbereid bovendien.

Sommigen hebben de situaties uitgebreid bestudeerd zie ik en hun antwoorden op de vraag "Wat vindt u een goede straf?" uitgewerkt op de computer en geprint. Een mevrouw, twee stoelen verder, heeft haar brief, de situaties en haar antwoorden in een witte map gestoken met erop een etiket met 'Burgerforum OM Utrecht'. Even voel ik een steek jaloezie jegens gepensioneerden, als ik tussen mijn inlegkruisjes, huissleutels, vissenvoer en vier brieven die ik nog moet posten mijn prints uit mijn tas tevoorschijn tover, gekreukeld en wel.

Goedgemutste powerpoint

Meneer de hoofdofficier Johan Bac doorloopt goedgemutst een Powerpoint over het OM. Hij vertelt ook dat hij altijd moet opstaan in de rechtszaal en dat soms ook per ongeluk thuis aan tafel doet als hij iets wil zeggen. Wij lachen. En hij zegt dat de strafmaten eens in de zoveel tijd tegen het licht worden gehouden. Daarvoor is dit burgerforum.

Dan gaan de stoelen aan de kant, lege kopjes op schoteltjes worden per ongeluk omgestoten en de vier flipover-borden worden gearrangeerd zodat we posities kunnen innemen. Taakstraf, gevangenisstraf, celstraf of combinatiestraf zijn de opties. Op onze post-it mogen we ook zetten hoelang of hoeveel. Ik heb geen idee en doe maar wat.

Al snel is de groep verdeeld in de milde mensen en de kwade mensen. De kwade mensen beargumenteren: "Nou ik heb het zelf meegemaakt en..." De milde mensen hebben het bijvoorbeeld over de kans dat de dader foute vrienden maakt in de gevangenis of door een geldboete nog dieper in de schulden terechtkomt.

Best ingewikkeld

Veel situaties zijn best ingewikkeld. Straf je iemand heviger die met een 'speciaal geprepareerde tas' een fles shampoo jat dan iemand zonder speciale tas? Als iemand opmerkt dat die tas niet zo speciaal is, omdat een diepvriestas van de Albert Heijn ook volstaat wordt er gelachen: "Die workshop kunt u na afloop van dit burgerforum volgen." Er valt sowieso wel wat te lachen, al loopt de spanning ook hoog op. Een vrouw heeft al 25 jaar last van de keer dat haar huis werd leeggeroofd. Als de gespreksleider zegt: "En als ik u nou zeg dat ik dat deed omdat ik anders mijn kinderen niet te eten kon geven?" schudt ze zwijgend haar hoofd. Het argument "Nou ik heb het zelf meegemaakt en..." wint gedurende de avond aan kracht. De milde mensen worden eerder moe dan de kwaaie mensen, lijkt het. Over taakstraffen zijn we allemaal niet zo zeker, al schijnen gerichte taakstraffen goed te helpen 'en je haalt iemand niet uit de maatschappij'.

Is uit een auto jatten minder erg dan uit een huis? Is van een particulier stelen erger dan van een bedrijf? Het is maar goed dat we geen beleid hoeven te maken met elkaar, want de hoofden lopen rood aan en er wordt hevig gediscussieerd, waarbij soms een gesprekspartner hoofdschuddend en de handen naar het plafond richtend afhaakt. Mensen vliegen elkaar niet in de haren, maar het scheelt niet veel.

De meest emotionele reacties komen in de laatste ronde als we in een kring zitten en de situaties: 'het stelen van koperen belettering van grafstenen' en 'babbeltruc aan de deur’ ("Ik sta zonder benzine, kunt u mij geld lenen") worden afgewogen. Men is vooral bang dat hun ouders of diens graven van deze soorten diefstal het slachtoffer worden. Mensen worden hier ook kwaad van, maar dan op een verdrietige, ontroerende manier. Het argument: "Je geeft het geld toch zelf, uiteindelijk, bij zo'n babbeltruc..." dat mijn milde buurvrouw te berde brengt, wordt met veel verontwaardiging terzijde geschoven.

Diefstal is nogal persoonlijk, dat had ik me niet eerder gerealiseerd. In november is het onderwerp 'doodslag' aan de beurt. Dat belooft wat.

Hier meer informatie over het burgerforum in Den Haag, Amsterdam of Utrecht.

Mail

Anna van Leeuwen is Hard//hoofd-redactielid, freelance kunstjournalist en schrijft korte verhalen. Ze zou graag een alpaca hebben voor op haar balkon. Alvast bedankt.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Briefwisseling Ettie en Jochum - Brief 2

Wie wil nou een slachtoffer zijn?

Jochum ontving een brief van Ettie over zijn nooit-verstuurde brief aan zijn jeugdliefde. Ettie vindt dat Jochum de vrijheid van de queeridenteit niet goed beschrijft. Hij besluit Ettie een brief terug te sturen en op haar kritiek in te gaan. Lees meer

Briefwisseling Ettie en Jochum - brief 1

Het privilege van lesbisch-zijn

Een nooit verstuurde brief die door Jochum Veenstra op Hard//Hoofd gepubliceerd werd, begon een eigen leven te krijgen in het hoofd van Ettie, die niet zo goed wist wat ze ervan moest vinden en er toen maar over besloot te schrijven. Het resultaat is een niet-verstuurde brief die ze toch besloot op te sturen. Lees meer

Niet aan denken

Niet aan denken

Aan de feesttafel zoekt Aafke van Pelt tussen de koetjes en kalfjes naar het contrast, de diepere laag in het banale. Lees meer

Illustreer jij de volgende cover van het Hard//hoofd Magazine?

Illustreer jij de volgende cover van het Hard//hoofd Magazine?

Voor ‘Ssst’, het voorjaarsnummer van 2025 van Hard//hoofd, zijn we op zoek naar illustrator die de cover van ons magazine willen maken. Lees meer

Een kus van een beer

Een kus van een beer

Nick Sens ontmoet een beer in de dierentuin en raakt gefascineerd door deze dieren. Wie of wat ervaren we als we oog in oog met een beer staan? Aan alle wezens van de metamorfose, hier en daarginds (Nastassja Martin) De bruine beer zet twee zware stappen in mijn richting en ik bevries. Het gegil en... Lees meer

Levensweg

Levensweg

Als Aisha een trouwerij op een Limburgse boerderij bezoekt, mijmert ze ineens over haar eigen bruiloft. Ach, trouwen is niks voor haar. Toch? Lees meer

Kunst maken in een wereld die naar de gallemiezen gaat

Kunst maken in een wereld die naar de gallemiezen gaat

Martine Bontjes doet verslag van een zoektocht naar duurzaamheid tijdens kunstresidentie SOPRA SOTTO. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Ssst’, het zesde Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Ssst’, het zesde Hard//hoofd Magazine!

Op het moment dat je overweegt om iets te zeggen, hoor je: ‘Ssst!’ Wie fluistert dit naar je, en waarom? Fantaseer je met ons mee? Dien uiterlijk 24 augustus 2024 een pitch in voor het magazine ‘Ssst’! Lees meer

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Wie zie jij als je in de spiegel kijkt? Voldoe je aan het beeld van ‘de gemiddelde mens’, of niet? Tom Kniesmeijer vraagt zich af waarom afwijken van het gemiddelde zoveel weerzin oproept en of hét gemiddelde wel bestaat. ‘Precies op het gemiddelde past niemand’. Ik sluit mijn ogen en ben terug in de Leidsestraat.... Lees meer

Marktplaatsgekkies

Marktplaatsgekkies

Marthe van Bronkhorst besluit de relatiemarkt opnieuw te betreden en vraagt zich af: ben ik een koopje, of een langetermijn-investering? Lees meer

Kunstverzamelaars opgelet! Interview met Hanane El Ouardani

Kunstverzamelaars opgelet! Interview met Hanane El Ouardani

Hanane El Ouardani (1994) is de fotograaf van het prachtige, nieuwe kunstwerk dat de kunstverzamelaars van Hard//hoofd thuis gaan ontvangen. De foto komt uit de serie The Skies are Blue, the Walls are Red (2018) en Jorne Vriens (onze Chef Kunst) heeft El Ouardani geïnterviewd over haar werk. Zij gaan met elkaar in gesprek over hoe zij als fotograaf te werk gaat, hoe deze foto tot stand is gekomen en praten over smaak, tegenstellingen en het hervinden van thuis. Lees meer

Galatea 1

Galatea

Een bezoek aan een Airbnb aan zee blijkt ook een bezoek aan asfalt, beton en een cementfabriek te betekenen. Andrea Koll plaatst dit beeld in dit door haar zelf geïllustreerde, tweestemmige gedicht tegenover het beeld van de door Pygmalion uit ivoor gemaakte Galatea. Lees meer

Nieuwe Barbaren 1

Nieuwe Barbaren

Met het essay 'Nieuwe barbaren' over de Kafkaëske, sci-fi serie Severance won Jacob Koolstra in 2024 de Drift Essaywedstrijd. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst 7

Dit maakten onze 1.660 kunstverzamelaars mogelijk in 2023

Kunstverzamelaars dragen bij aan onze missie om nieuw talent te ondersteunen. We leggen graag uit hoe we de donaties in 2023 hebben besteed. Lees meer

:Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Marthe van Bronkhorst bekijkt Europa als een treinreis en stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen als het zijn van de conducteur op die rammelende trein. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 7

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 3)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 6

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Nooit Verzonden - wacht op titel

Afscheidsbrief aan een waardeloze dokter

Er zijn nog steeds dokters die de gezondheidsklachten van hun patiënten niet serieus nemen. Luuk Schokker schreef een openhartige brief aan één van hen. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1) 1

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

Hard//hoofd zoekt vóór 28 juli 2.000 trouwe lezers!

Hard//hoofd verschijnt weer op papier! In ‘Lief kutland’ klinken de begintonen van waaruit vrije utopieën werkelijkheid worden, of waarmee we ongelimiteerd verdriet en woede botvieren op alles wat er misgaat. Fantaseer je met ons mee? Schrijf je vóór 28 juli in voor slechts €2,50 per maand en ontvang ‘Lief kutland’ in september in de brievenbus, inclusief drie Lief kutland-stickers. Veel lees- en plakplezier!

Word trouwe lezer