Asset 14

Waarom zou je ooit Nederlands studeren?

Waarom zou je ooit Nederlands studeren?

Het besluit van de Vrije Universiteit om de bachelorstudie Nederlands niet langer aan te bieden heeft weinig wenkbrauwen doen opgaan. Ook Dennis Faase, oudgediende van de studie, was niet verbaasd. En dat is nou net het probleem, legt Faase uit.

De Vrije Universiteit in Amsterdam stopt met het aanbieden van de bachelor Nederlandse Literatuur en Samenleving. Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelhoven (D66) zegt ‘niet verrast’ te zijn met deze beslissing: animo voor de studie was laag en Nederlands kon men in Amsterdam al studeren aan de UvA.

Als oud-student van deze binnenkort te verdwijnen opleiding ben ook ik niet verrast met het besluit van de VU, maar wel om heel andere redenen dan onze minister. Nu wordt er een Deltaplan Talen in het leven geroepen om erachter te komen waarom studenten van tegenwoordig er niet meer voor kiezen Nederlands te studeren. Mij lijkt het echter verstandiger de vraag om te draaien.

Waarom zou je, als slimme, ambitieuze scholier, wél kiezen voor een studie Nederlands?

Als je werken met formules toch stom vond, kon je altijd nog het bedrijfsleven in.

Stel, je zit in het derde jaar van je HAVO of VWO. Opeens moet je kiezen welk profiel je gaat volgen. Laten we ervan uitgaan dat je een ideale leerling bent en overal een voldoende, misschien zelfs ruim voldoende voor staat. Je bent slim, gemotiveerd en kan dus alle kanten op. Het enige probleem is: je twijfelt. Je vindt Nederlands een leuk vak, misschien wel hét leukste vak, maar je bent ook goed in wiskunde en scheikunde. Kies je dan voor het profiel Cultuur en Maatschappij, of toch voor iets met meer bètavakken erin?

Toen ik veertien jaar geleden met mijn klasgenoten voor deze beslissing stond, was het vrijwel ondenkbaar dat je voor de eerste optie koos. En ik heb niet het idee dat de zaken tegenwoordig erg anders liggen.

Deels zijn er praktische argument te geven waarom de twijfelende scholier een N-profiel zou moeten kiezen. Ten eerste: baangarantie. In mijn middelbareschooltijd (2002-2009) was er een nijpend tekort aan hoogopgeleide technici, en de overheid stimuleerde scholen om hun leerlingen op te leiden voor deze sector. (Als je werken met formules vervolgens toch stom vond, kon je altijd nog het bedrijfsleven in.)

Wie wilde er nou het domste pakket kiezen, alleen maar ‘voor de lol’?

De tweede reden om bij twijfel te kiezen voor een N-profiel, is dat dit toegang geeft tot vrijwel elke vervolgopleiding. Een verstandige keus dus. Je kan die lastige studiekeuze zo namelijk altijd nog uitstellen tot na je slagen.

Ten derde kies je wellicht voor een technisch profiel, omdat het je nou eenmaal ligt en je het leuk vindt.

Zo bekeken is het geen verrassing dat niemand Nederlands wil studeren. Met een talenprofiel kan je minder studies kiezen en ga je waarschijnlijk minder geld verdienen. Tot nu toe weinig redenen voor de twijfelende student om een talenpakket boven een technische te verkiezen. Zelfs als je liefde voor Nederlands zo sterk is, dat je je niet zo makkelijk laat afschrikken, dan nog zijn er minder ‘objectieve’ zaken om rekening mee te houden.

Ik herinner me dat alle ‘slimme’ leerlingen een N-profiel kozen. Dat was nou eenmaal de consensus: als je slim was, deed je N&T. Tenzij je geneeskunde wilde studeren, dan deed je N&G. En als je dat niet aankon, was er E&M, want daar zat nog wiskunde A in en daarmee kon je misschien bij een bedrijf aan de slag. Helemaal onder aan deze hiërarchie stond C&M. Het ‘pretpakket’. Wie wilde er nou het domste pakket kiezen, alleen maar ‘voor de lol’?

Het feit dat jongeren niet meer voor een studie Nederlands kiezen heeft niet zomaar te maken met een afnemende interesse in de taal.

Met die gedachtegang wordt ook de derde reden – ‘je moet kiezen voor wat je leuk vindt’ – behoorlijk lastig gemaakt. Hoe vrij ben je werkelijk om een interesse te ontwikkelen, als niemand je kan uitleggen waarom je interesse daadwerkelijk waardevol is? Zaken als motivatie, inspiratie, interesses, identiteit en studiekeuze zijn lang niet helemaal aangeboren, maar worden vormgegeven in een sociale omgeving. In het bijzonder jonge mensen zijn zeer gevoelig voor de signalen om zich heen, de wegaanduidingen die de omgeving hun geeft om hen te begeleiden op hun levensweg. En laat het nou net zo zijn dat deze sociale omgeving het kiezen voor een talige studie ontmoedigt.

Wij bepalen als samenleving wat waardevol is, en volgende generaties nemen die waarden over. Het feit dat jongeren niet meer voor een studie Nederlands kiezen heeft niet zomaar te maken met een afnemende interesse in de taal. Het komt doordat de samenleving – politici, scholen, leraren, ouders, nieuwslezers, vloggers – ze geen andere handvatten biedt om hun interesses te ontwikkelen dan ‘baangarantie’ en ‘keuzevrijheid’. Combineer dat met een dedain voor elke vorm van kennis die niet ‘hard’ is, en daardoor voor ‘minder slimme mensen’, en het huidige tekort aan taal- en geesteswetenschapsstudenten is makkelijk verklaard.

Waarom zou je, als slimme, ambitieuze scholier, wél kiezen voor de studie Nederlands?

Deze vraag was natuurlijk sarcastisch gesteld, maar het blijft denk ik de juiste. Wat is het antwoord van minister Van Engelshoven hierop?

‘Je kunt er ook vertaler of redacteur bij een uitgeverij mee worden.’

Hoe moet een scholier ooit kiezen voor een talig profiel, laat staan opleiding, als zelfs onze minister van Onderwijs niet verder komt dan dit? In navolging van het besluit van de VU zijn er genoeg academici, docenten, schrijvers en columnisten geweest, die hebben laten zien waarom een studie Nederlands wel degelijk belangrijk is. Nu is het tijd dat politici dat ook eens proberen. Misschien dat er dan weer jonge mensen Nederlands durven te studeren.

Beeld: Chris Devers via Flickr.

Mail

Dennis Faase (1990) is een geweldige auteur, die je zeker in de gaten moet houden.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer