Asset 14

Waarom zou je ooit Nederlands studeren?

Waarom zou je ooit Nederlands studeren?

Het besluit van de Vrije Universiteit om de bachelorstudie Nederlands niet langer aan te bieden heeft weinig wenkbrauwen doen opgaan. Ook Dennis Faase, oudgediende van de studie, was niet verbaasd. En dat is nou net het probleem, legt Faase uit.

De Vrije Universiteit in Amsterdam stopt met het aanbieden van de bachelor Nederlandse Literatuur en Samenleving. Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelhoven (D66) zegt ‘niet verrast’ te zijn met deze beslissing: animo voor de studie was laag en Nederlands kon men in Amsterdam al studeren aan de UvA.

Als oud-student van deze binnenkort te verdwijnen opleiding ben ook ik niet verrast met het besluit van de VU, maar wel om heel andere redenen dan onze minister. Nu wordt er een Deltaplan Talen in het leven geroepen om erachter te komen waarom studenten van tegenwoordig er niet meer voor kiezen Nederlands te studeren. Mij lijkt het echter verstandiger de vraag om te draaien.

Waarom zou je, als slimme, ambitieuze scholier, wél kiezen voor een studie Nederlands?

Als je werken met formules toch stom vond, kon je altijd nog het bedrijfsleven in.

Stel, je zit in het derde jaar van je HAVO of VWO. Opeens moet je kiezen welk profiel je gaat volgen. Laten we ervan uitgaan dat je een ideale leerling bent en overal een voldoende, misschien zelfs ruim voldoende voor staat. Je bent slim, gemotiveerd en kan dus alle kanten op. Het enige probleem is: je twijfelt. Je vindt Nederlands een leuk vak, misschien wel hét leukste vak, maar je bent ook goed in wiskunde en scheikunde. Kies je dan voor het profiel Cultuur en Maatschappij, of toch voor iets met meer bètavakken erin?

Toen ik veertien jaar geleden met mijn klasgenoten voor deze beslissing stond, was het vrijwel ondenkbaar dat je voor de eerste optie koos. En ik heb niet het idee dat de zaken tegenwoordig erg anders liggen.

Deels zijn er praktische argument te geven waarom de twijfelende scholier een N-profiel zou moeten kiezen. Ten eerste: baangarantie. In mijn middelbareschooltijd (2002-2009) was er een nijpend tekort aan hoogopgeleide technici, en de overheid stimuleerde scholen om hun leerlingen op te leiden voor deze sector. (Als je werken met formules vervolgens toch stom vond, kon je altijd nog het bedrijfsleven in.)

Wie wilde er nou het domste pakket kiezen, alleen maar ‘voor de lol’?

De tweede reden om bij twijfel te kiezen voor een N-profiel, is dat dit toegang geeft tot vrijwel elke vervolgopleiding. Een verstandige keus dus. Je kan die lastige studiekeuze zo namelijk altijd nog uitstellen tot na je slagen.

Ten derde kies je wellicht voor een technisch profiel, omdat het je nou eenmaal ligt en je het leuk vindt.

Zo bekeken is het geen verrassing dat niemand Nederlands wil studeren. Met een talenprofiel kan je minder studies kiezen en ga je waarschijnlijk minder geld verdienen. Tot nu toe weinig redenen voor de twijfelende student om een talenpakket boven een technische te verkiezen. Zelfs als je liefde voor Nederlands zo sterk is, dat je je niet zo makkelijk laat afschrikken, dan nog zijn er minder ‘objectieve’ zaken om rekening mee te houden.

Ik herinner me dat alle ‘slimme’ leerlingen een N-profiel kozen. Dat was nou eenmaal de consensus: als je slim was, deed je N&T. Tenzij je geneeskunde wilde studeren, dan deed je N&G. En als je dat niet aankon, was er E&M, want daar zat nog wiskunde A in en daarmee kon je misschien bij een bedrijf aan de slag. Helemaal onder aan deze hiërarchie stond C&M. Het ‘pretpakket’. Wie wilde er nou het domste pakket kiezen, alleen maar ‘voor de lol’?

Het feit dat jongeren niet meer voor een studie Nederlands kiezen heeft niet zomaar te maken met een afnemende interesse in de taal.

Met die gedachtegang wordt ook de derde reden – ‘je moet kiezen voor wat je leuk vindt’ – behoorlijk lastig gemaakt. Hoe vrij ben je werkelijk om een interesse te ontwikkelen, als niemand je kan uitleggen waarom je interesse daadwerkelijk waardevol is? Zaken als motivatie, inspiratie, interesses, identiteit en studiekeuze zijn lang niet helemaal aangeboren, maar worden vormgegeven in een sociale omgeving. In het bijzonder jonge mensen zijn zeer gevoelig voor de signalen om zich heen, de wegaanduidingen die de omgeving hun geeft om hen te begeleiden op hun levensweg. En laat het nou net zo zijn dat deze sociale omgeving het kiezen voor een talige studie ontmoedigt.

Wij bepalen als samenleving wat waardevol is, en volgende generaties nemen die waarden over. Het feit dat jongeren niet meer voor een studie Nederlands kiezen heeft niet zomaar te maken met een afnemende interesse in de taal. Het komt doordat de samenleving – politici, scholen, leraren, ouders, nieuwslezers, vloggers – ze geen andere handvatten biedt om hun interesses te ontwikkelen dan ‘baangarantie’ en ‘keuzevrijheid’. Combineer dat met een dedain voor elke vorm van kennis die niet ‘hard’ is, en daardoor voor ‘minder slimme mensen’, en het huidige tekort aan taal- en geesteswetenschapsstudenten is makkelijk verklaard.

Waarom zou je, als slimme, ambitieuze scholier, wél kiezen voor de studie Nederlands?

Deze vraag was natuurlijk sarcastisch gesteld, maar het blijft denk ik de juiste. Wat is het antwoord van minister Van Engelshoven hierop?

‘Je kunt er ook vertaler of redacteur bij een uitgeverij mee worden.’

Hoe moet een scholier ooit kiezen voor een talig profiel, laat staan opleiding, als zelfs onze minister van Onderwijs niet verder komt dan dit? In navolging van het besluit van de VU zijn er genoeg academici, docenten, schrijvers en columnisten geweest, die hebben laten zien waarom een studie Nederlands wel degelijk belangrijk is. Nu is het tijd dat politici dat ook eens proberen. Misschien dat er dan weer jonge mensen Nederlands durven te studeren.

Beeld: Chris Devers via Flickr.

Mail

Dennis Faase (1990) is een geweldige auteur, die je zeker in de gaten moet houden.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Telt iets als informatie als het voor de meeste mensen onleesbaar is? Alma Apt las de dichtbundel ‘Garments against Women’ van Anne Boyer. In die bundel legt zij een relatie tussen naaien en boekhouding: goede informatie hoeft net als een naaipatroon niet altijd transparant te zijn. Lees meer

Hard//talk: THIS IS MY PARK

THIS IS MY PARK

Kun je als vrouw wel stellen dat een park voor jou is? Marthe van Bronkhorst ziet in de billboards van Beyoncé meer verkooptruc dan feminisme. En stelt: het feminisme is er nog lang niet. Lees meer

Filmtrialoog: I am Greta

I am Greta

Documentairemaker Nathan Grossman portretteert Greta Thunberg tijdens haar missie om de ernst van klimaatverandering te laten doordringen bij politieke leiders. Lees meer

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Vrouwen in films reageren soms onverschrokken of ronduit agressief op het seksisme dan hun ten deel valt. Dat is spannend en zelfs bewonderenswaardig, al blijft geweld in het echte leven ongewenst. Toch kunnen we van deze films iets leren, aldus Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee. Lees meer

Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers