Asset 14

Waarom zou je ooit Nederlands studeren?

Waarom zou je ooit Nederlands studeren?

Het besluit van de Vrije Universiteit om de bachelorstudie Nederlands niet langer aan te bieden heeft weinig wenkbrauwen doen opgaan. Ook Dennis Faase, oudgediende van de studie, was niet verbaasd. En dat is nou net het probleem, legt Faase uit.

De Vrije Universiteit in Amsterdam stopt met het aanbieden van de bachelor Nederlandse Literatuur en Samenleving. Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelhoven (D66) zegt ‘niet verrast’ te zijn met deze beslissing: animo voor de studie was laag en Nederlands kon men in Amsterdam al studeren aan de UvA.

Als oud-student van deze binnenkort te verdwijnen opleiding ben ook ik niet verrast met het besluit van de VU, maar wel om heel andere redenen dan onze minister. Nu wordt er een Deltaplan Talen in het leven geroepen om erachter te komen waarom studenten van tegenwoordig er niet meer voor kiezen Nederlands te studeren. Mij lijkt het echter verstandiger de vraag om te draaien.

Waarom zou je, als slimme, ambitieuze scholier, wél kiezen voor een studie Nederlands?

Als je werken met formules toch stom vond, kon je altijd nog het bedrijfsleven in.

Stel, je zit in het derde jaar van je HAVO of VWO. Opeens moet je kiezen welk profiel je gaat volgen. Laten we ervan uitgaan dat je een ideale leerling bent en overal een voldoende, misschien zelfs ruim voldoende voor staat. Je bent slim, gemotiveerd en kan dus alle kanten op. Het enige probleem is: je twijfelt. Je vindt Nederlands een leuk vak, misschien wel hét leukste vak, maar je bent ook goed in wiskunde en scheikunde. Kies je dan voor het profiel Cultuur en Maatschappij, of toch voor iets met meer bètavakken erin?

Toen ik veertien jaar geleden met mijn klasgenoten voor deze beslissing stond, was het vrijwel ondenkbaar dat je voor de eerste optie koos. En ik heb niet het idee dat de zaken tegenwoordig erg anders liggen.

Deels zijn er praktische argument te geven waarom de twijfelende scholier een N-profiel zou moeten kiezen. Ten eerste: baangarantie. In mijn middelbareschooltijd (2002-2009) was er een nijpend tekort aan hoogopgeleide technici, en de overheid stimuleerde scholen om hun leerlingen op te leiden voor deze sector. (Als je werken met formules vervolgens toch stom vond, kon je altijd nog het bedrijfsleven in.)

Wie wilde er nou het domste pakket kiezen, alleen maar ‘voor de lol’?

De tweede reden om bij twijfel te kiezen voor een N-profiel, is dat dit toegang geeft tot vrijwel elke vervolgopleiding. Een verstandige keus dus. Je kan die lastige studiekeuze zo namelijk altijd nog uitstellen tot na je slagen.

Ten derde kies je wellicht voor een technisch profiel, omdat het je nou eenmaal ligt en je het leuk vindt.

Zo bekeken is het geen verrassing dat niemand Nederlands wil studeren. Met een talenprofiel kan je minder studies kiezen en ga je waarschijnlijk minder geld verdienen. Tot nu toe weinig redenen voor de twijfelende student om een talenpakket boven een technische te verkiezen. Zelfs als je liefde voor Nederlands zo sterk is, dat je je niet zo makkelijk laat afschrikken, dan nog zijn er minder ‘objectieve’ zaken om rekening mee te houden.

Ik herinner me dat alle ‘slimme’ leerlingen een N-profiel kozen. Dat was nou eenmaal de consensus: als je slim was, deed je N&T. Tenzij je geneeskunde wilde studeren, dan deed je N&G. En als je dat niet aankon, was er E&M, want daar zat nog wiskunde A in en daarmee kon je misschien bij een bedrijf aan de slag. Helemaal onder aan deze hiërarchie stond C&M. Het ‘pretpakket’. Wie wilde er nou het domste pakket kiezen, alleen maar ‘voor de lol’?

Het feit dat jongeren niet meer voor een studie Nederlands kiezen heeft niet zomaar te maken met een afnemende interesse in de taal.

Met die gedachtegang wordt ook de derde reden – ‘je moet kiezen voor wat je leuk vindt’ – behoorlijk lastig gemaakt. Hoe vrij ben je werkelijk om een interesse te ontwikkelen, als niemand je kan uitleggen waarom je interesse daadwerkelijk waardevol is? Zaken als motivatie, inspiratie, interesses, identiteit en studiekeuze zijn lang niet helemaal aangeboren, maar worden vormgegeven in een sociale omgeving. In het bijzonder jonge mensen zijn zeer gevoelig voor de signalen om zich heen, de wegaanduidingen die de omgeving hun geeft om hen te begeleiden op hun levensweg. En laat het nou net zo zijn dat deze sociale omgeving het kiezen voor een talige studie ontmoedigt.

Wij bepalen als samenleving wat waardevol is, en volgende generaties nemen die waarden over. Het feit dat jongeren niet meer voor een studie Nederlands kiezen heeft niet zomaar te maken met een afnemende interesse in de taal. Het komt doordat de samenleving – politici, scholen, leraren, ouders, nieuwslezers, vloggers – ze geen andere handvatten biedt om hun interesses te ontwikkelen dan ‘baangarantie’ en ‘keuzevrijheid’. Combineer dat met een dedain voor elke vorm van kennis die niet ‘hard’ is, en daardoor voor ‘minder slimme mensen’, en het huidige tekort aan taal- en geesteswetenschapsstudenten is makkelijk verklaard.

Waarom zou je, als slimme, ambitieuze scholier, wél kiezen voor de studie Nederlands?

Deze vraag was natuurlijk sarcastisch gesteld, maar het blijft denk ik de juiste. Wat is het antwoord van minister Van Engelshoven hierop?

‘Je kunt er ook vertaler of redacteur bij een uitgeverij mee worden.’

Hoe moet een scholier ooit kiezen voor een talig profiel, laat staan opleiding, als zelfs onze minister van Onderwijs niet verder komt dan dit? In navolging van het besluit van de VU zijn er genoeg academici, docenten, schrijvers en columnisten geweest, die hebben laten zien waarom een studie Nederlands wel degelijk belangrijk is. Nu is het tijd dat politici dat ook eens proberen. Misschien dat er dan weer jonge mensen Nederlands durven te studeren.

Beeld: Chris Devers via Flickr.

Mail

Dennis Faase (1990) is een geweldige auteur, die je zeker in de gaten moet houden.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Teleurstellende feministen

Teleurstellende feministen

Vivian Mac Gillavry voert gesprekken met vrienden over de discrepantie in het feminisme tussen theorie en keuzes in het persoonlijke leven. 'De definitie van feminisme is zo breed dat het lijkt alsof álles wat met keuzevrijheid en gelijkwaardigheid te maken heeft, onder de noemer geplaatst kan worden.' Lees meer

Filmtrialoog

Kajillionaire

Redacteurs Jozien Wijkhuis, Loren Snel en Oscar Spaans togen naar de bioscoop voor Kajillionaire van Miranda July, en zagen een absurdistisch verhaal over een paar ouders dat hun dochter als verdienmodel ziet. Lees meer

Racisme, weet je nog?

Racisme, weet je nog?

We zijn een halfjaar verder en het gesprek over racisme is weer terug bij af. Waar wachten we op? De volgende catastrofe? Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan