tickets
Asset 14

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Slavernij bestaat nog steeds, een derde van de bossen in Australië is verbrand als gevolg van onze CO2-uitstoot en meer dan 820 miljoen mensen lopen rond met een lege maag. Op LinkedIn en Instagram ziet Wieneke van Koppen echter alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets.

Begrijp me niet verkeerd: ik gun mijn ‘connecties’ alle goeds. Ik geniet heus mee tijdens uitreikingen en feestjes en like braaf de berichten over hun toffe prestaties op sociale media. Ik voel mij ook oprecht trots als mijn naasten iets nieuws bereiken. Tegelijkertijd raak ik door de toon van veel berichten die ik op LinkedIn zie langskomen flink geïrriteerd. De dikwijls tenenkrommende woordkeuzes spelen hierin geen geringe rol, zagen een vriendin en ik laatst toen we deze gedeelde ergernis bespraken en door onze beide tijdlijnen scrollden.

‘Ik ben dankbaar dat ik mijn master heb mogen afronden’, lazen we bij de vleet, net als: ‘Ik ben ontzettend dankbaar voor de nieuwe uitdaging die ik aan mag gaan bij bedrijf X’. De woorden ‘mogen’ en ‘dankbaar’ duiden aan dat de schrijver bescheiden is. Maar hoe oprecht is die bescheidenheid als je je prestaties deelt met 500+ volgers? En is dit persoonlijke hoogtepunt zo uitzonderlijk dat je het met al die mensen moet delen?

Waarom sociale media ideaal zijn voor trotse mensen
Ik vraag aan hoogleraar Ad Vingerhoets, die werkt aan een boek over emoties, wat hij denkt van de drang om promoties, behaalde scripties en pas gestarte ondernemingen op sociale media te plaatsen. Hij snapt de behoefte van mensen om hun wapenfeiten te delen wel. ‘Persoonlijke prestaties gaan vaak gepaard met gevoelens van trots. Het behalen van een diploma, het binnenhalen van een nieuwe baan of het winnen van een wedstrijd is dan ook bij uitstek iets om trots te zijn. Die trots manifesteert zich in ons gedrag. Wie trots is, maakt zich fysiek groter en doet zijn borst vooruit. Als je trots bent, zet je spreekwoordelijk je veren op. Dat doen mensen online natuurlijk ook. Sterker nog: sociale media zijn ideaal om hoog op te geven van je prestaties.’

Bewondering voel ik voor mensen die doorzetten wanneer het allemaal tegenzit, hun demonen bevechten, de macht aanpakken

Pauwengedrag, dus. Ik vertel dat ik, hoewel ik het zeker waardeer als iemand iets bereikt heeft, de stortvloed aan trotse berichten tamelijk irritant kan vinden. Dat begrijpt Vingerhoets wel: ‘Trots is een positieve emotie, en doorgaans vertaalt dat zich in bewondering. Maar het kan ook negatieve uitwerkingen hebben. Mensen kunnen je als arrogant gaan zien. Arrogantie is ongepaste trots, dat zie je bijvoorbeeld wanneer een jongen bluft met de dikke auto van zijn vader.’

Arrogantie straalt niet van de berichten af, vind ik, want ik zie niemand pronken met de veren van een ander. Bewondering voelen voor de tientallen mensen langs wiens berichten ik wekelijks scroll, is echter wel een ander uiterste. Dat voel ik voor mensen die doorzetten wanneer het allemaal tegenzit, hun demonen bevechten, de macht aanpakken, taboes doorbreken en die belangrijke prestaties neerzetten. Mensen die een verschil maken, juist wanneer dat niet gemakkelijk is.

Trots en schaamte in de sport
Vingerhoets vertelt me dat onderzoeken naar trots regelmatig in de sportwereld plaatsvinden. Logisch, want daar gaat het om winnen en verliezen. Er is dan altijd wel iemand trots. Behalve in het geval van de kickbokswedstrijd tussen Rico Verhoeven en Badr Hari in december 2019, een match die al mijn lage verwachtingen (ik heb namelijk precies niks met kickboksen) overtrof door de bijzondere loop ervan. Ik zou het zelfs wel een van mijn favoriete tv-momenten van 2019 willen noemen.

Dé bokslegendes van dit moment stonden tegenover elkaar in de ring terwijl de muziek door de speakers pompte. Criminelen, voetbalhooligans en motorclubleden joelden voor hun favoriet vanaf de tribunes. Badr was aan de winnende hand en haalde met zijn voet uit naar Rico, maar blesseerde zichzelf daarbij. Stomme pech. Rico won. Maar behalve de wedstrijd zelf won Rico ook de liefde van vele kijkers door de hoffelijke knuffel en sportieve woorden die hij tegen Badr sprak. Toch was er ook geen sprake van feestvreugde in de zaal. Zowel Rico als Badr wist dat Rico slechts door het noodlot had gewonnen.

Als je laat zien dat je je schaamt, zijn anderen eerder geneigd tot vergevingsgezindheid

Onder andere op Instagram gaf Rico letterlijk aan teleurgesteld te zijn in zichzelf. Misschien schaamde hij zich ook wel. ‘Schaamte is de tegenhanger van trots,’ vertelt Vingerhoets, ‘en de manier waarop we het uiten is net als bij trots universeel, al manifesteert schaamte zich precies omgekeerd: we maken ons niet groot, maar klein en beginnen te blozen. Voetballers trekken hun shirt over hun kop als ze verliezen, ze willen niet gezien worden. Dat kleiner maken heeft een functie: als je laat zien dat je je schaamt, zijn anderen eerder geneigd tot vergevingsgezindheid.’

Trots of ijdelheid?
Over schaamte kan ik meepraten. Als kind liep ik al voortdurend met rode wangen van gêne rond, met name tijdens gymlessen waar ik voortdurend alle tref-, honk- en voetballen miste. Ook herinner ik me een schoolreis op de middelbare. Door onhandig geformuleerde instructies aan degene voorin, liet ik het hele voertuig een verjaardagsliedje zingen voor de verkeerde persoon. Na mijn excuses aan de echte jarige wilde ik niets liever dan door de grond zakken.

Zoals elke puber kampte ik in die tijd natuurlijk ook met terugkerende, dagelijkse onzekerheden. Er zijn maar weinig pubermeisjes die voldoen aan het hardnekkige schoonheidsideaal in de zeroes en dat resulteert in veel (letterlijk) navelstaren, zo ook bij mij. Verlost van tienerhormonen zie ik nu dat er geen reden was om zo onzeker te zijn, maar in de media waren er weinig rolmodellen om te laten zien dat je er ook mag zijn als je niet even lang en dun bent als Doutzen Kroes. Inmiddels laten body positivity-rolmodellen als Mayra Louise, Lizzo en Megan Jayne Crabbe aan jongeren zien dat diversiteit en schoonheid prima samengaan.

Deze beweging moedig ik van harte aan, maar ik kan mij voorstellen dat het voor deze vrouwen en voor de traditionele topmodellen soms ingewikkeld is om je passend uit te drukken over jezelf. Want waar zit de grens tussen zelfliefde, trots en ijdelheid? Ik leg de vraag neer bij Vingerhoets: ‘IJdelheid is een oppervlakkige uiting van trots. Het gaat puur over uiterlijk vertoon. Trots kan in sommige gevallen goed zijn voor anderen. Ze kunnen er iets van leren: dat ze een bepaalde opleiding af moeten ronden bijvoorbeeld. Een lichaam heb je. Van het zien van het lichaam van een ander kun je niet zoveel leren. Je kunt dus beter zeggen dat je blij bent met je lichaam, dan dat je er trots op bent.’

Trots op een ander
Dat is iets wat ik meestal ook zie bij body positivity-accounts: (veelal) vrouwen zeggen blij en dankbaar te zijn voor hun lijf en voor alles wat het kan. Waar ik dankbaarheid op LinkedIn vaak irritant vind, voel ik dat hier vooralsnog niet zo vaak. Waarschijnlijk omdat het een functie heeft voor volgers, zij leren zo om zichzelf ook te accepteren. Het blijkt voor velen toch nog altijd een grotere uitdaging om dankbaar te zijn voor je lichaam dan voor je diploma of je nieuwe baan. Het woord trots is niet zo vreemd, in die optiek.

Ik hoop dat sociale media in de toekomst minder om ijdelheid en valse bescheidenheid zullen draaien en meer om daden

Volgers van de body positivity-influencers geven geregeld aan trots te zijn op hun idolen. Vingerhoets noemt het ‘plaatsvervangende trots’. ‘Zulke trots voel je vaak voor mensen met wie je je verbonden voelt. Daarom zijn (groot)ouders vaak apetrots op hun (klein)kinderen als die iets nieuws doen. Trots zijn op iemand om wie je geeft werkt eigenlijk hetzelfde als trots zijn op jezelf. Die Instagram-volgers voelden zich duidelijk met hun idolen verbonden.’

Good for them, denk ik. Maar ook: zijn er eigenlijk influencers met wie ik mij verbonden voel? Het antwoord dient zich nog dezelfde dag op, als ik Instagram open en een bericht zie over Greta Thunberg, die een nieuwe demonstratie bijwoont in Lausanne. Het stemt me vrolijk en trots. Dit eigenwijze meisje en haar vastberadenheid om klimaatopwarming tegen te gaan kunnen volgens mij nooit te veel positieve aandacht krijgen. Ik hoop dat sociale media in de toekomst minder om ijdelheid en valse bescheidenheid zullen draaien en meer om daden, kunst en mensen waar we als wereld blij mee en trots op kunnen zijn. Zij die lef tonen, de wereld inkleuren, grenzen verleggen en stukje bij beetje het verschil maken.

Mail

Wieneke van Koppen

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Hard//talk: Collectieve empathie

Collectieve empathie reikt verder dan Nederlandse grenzen

Terwijl het coronavirus voornamelijk in China om zich heen grijpt, hoopt Jihane Chaara dat onze houding tegenover iedereen die wel door het virus wordt getroffen, verandert. Lees meer

 Vleeskippen leggen geen windeieren

Vleeskippen leggen geen windeieren

Eet toch eens wat minder vlees, zegt de Nederlandse overheid. Schep nog eens op, roept de EU daar harder overheen. Lees meer

Hard//talk: Maak van vrijhandel een milieukwestie (en andersom)

Maak van vrijhandel een milieukwestie (en andersom)

Milieubescherming en economie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hoog tijd dus dat links en rechts zich aan elkaars onderwerpen gaan wagen. Lees meer

 Enkel de arm der wet is afgezet

Enkel de arm der wet is afgezet

Rueben Millenaar zag met lede ogen het impeachment-proces van Donald Trump aan. Lees meer

 1

Waarom ik vrijwillig mijn verhaal weggeef

Als Jihane Chaara zich ‘feminist’ noemt, geeft ze een stukje van haar autonomie weg. Want wat verstaat haar publiek onder ‘feminist’? Lees meer

Filmtrialoog: Bombshell

Bombshell

Onze redacteuren togen naar de filmzaal om Bombshell te zien. Een echt feministische film bleek het niet, maar het leverde genoeg stof tot discussie op. Lees meer

 Wilt u wat vleermuissoep bij uw broodje aap?

Wilt u wat vleermuissoep bij uw broodje aap?

De ontdekking dat waarschijnlijk vleermuizen achter het nieuwe coronavirus steken, leidde al snel tot wilde speculaties; dat de ziekte het gevolg is van besmette vleermuissoep, bijvoorbeeld. Maar dat lijkt een Chinese variant van een broodje aap. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan