Illustratie: Kathrin Klingner

Mary Bale zal nooit meer publiekelijk een kat aanraken, maar de echte sociale revoluties gebeuren nog steeds niet op internet. " />

Illustratie: Kathrin Klingner

Mary Bale zal nooit meer publiekelijk een kat aanraken, maar de echte sociale revoluties gebeuren nog steeds niet op internet. " />
Asset 14

Waar sociale netwerken goed in zijn

Steeds wordt ons verteld dat de wereld een revolutie doormaakt. Een digitale revolutie waarin het klootjesvolk zich gemakkelijker kan verenigen tegen de macht van bedrijven en politiek. Maar in hoeverre de losse structuren van de netwerksites echt voor sociale vooruitgang zullen zorgen, is nog maar de vraag.

Goldman Sachs stopt samen met een andere investeerder 500 miljoen dollar in Facebook, waardoor de geschatte waarde van het sociale netwerk uitkomt op 50 miljard dollar. De meesten van ons vinden het moeilijk uit te leggen waar dit bedrag nou precies op gebaseerd is, maar achten sociale media wel belangrijk. Dankzij middelen als Facebook en Twitter onderhouden we contacten, vinden we oude vrienden, de ware liefde of zelfs werk. Belangrijker nog, sociale netwerken geven ons een publiek. We worden makkelijker gehoord en kunnen ons als gewone mensen beter organiseren. Power to the people! Toch?

Onlangs leerde Youp van ‘t Hek ons hoe we die power effectief kunnen gebruiken. Youp was niet blij met de klantenservice van T-Mobile. Boos twitterde hij over de misère die hem had getroffen en in één klap had hij er vijfduizend volgers bij. Tweets werden geretweet en geciteerd op blogs, die werden geciteerd op andere blogs, op Facebook, in televisieprogramma’s en kranten. Al in de eerste week van Youp’s Twitter-actie werd de imagoschade voor T-Mobile op meer dan twee ton geschat. Het bedrijf hield zijn hart vast, want had die Van ‘t Hek niet al eens het biermerk Buckler ten gronde gericht? De telecomprovider raakte doofstom, maar kon nog net uitbrengen dat Youp in dit geval gelijk had.

Dat T-Mobile schrok, zou volgens internetgoeroe Jeff Jarvis niet onterecht zijn geweest. “Previously,” schrijft Jarvis in zijn boek What Would Google Do?, “the powerful – companies, institutions and goverments – believed they were in control, and they were. But no more.” Dat hebben we volgens hem te danken aan de kracht van netwerken op het internet. Zelf was hij eens ontevreden met een Dell computer. “Dell sucks,” schreef hij op zijn blog. Mensen die het met hem eens waren linkten hun blog aan die van Jarvis, welke op een gegeven moment een van de bovenste resultaten was bij de Google-zoekopdracht “Dell sucks” en de kern vormde van een netwerk-discussie over hoezeer Dell zoog. De discussie zoog op zijn beurt het leven uit Dell: de aandelen van het bedrijf zakten vijftig procent in waarde.

Illustratie: Kathrin Klingner

Uiteindelijk werd Dell van het hele gebeuren een beter bedrijf, want, stelt Jarvis, het besloot deel te nemen aan de discussie over Dell. De computerbouwer luisterde naar de klachten van gebruikers en blogte terug. Dell plaatste zichzelf in het netwerk van ontevreden klanten en creëerde zelf een netwerk waarin zij samen met het bedrijf konden discussiëren over Dell-producten. Zeurpieten bleken meedenkers en kregen gezamenlijk een vinger in de pap bij het bedrijf. Een sociaal netwerk van blogs had Dell-klanten in staat gesteld het bedrijf te veranderen.

Youp had met zijn actie een beetje hetzelfde voor ogen. Het was "helemaal niet de bedoeling” om van T-Mobile eenzelfde vergeten merk als Buckler te maken, zei hij tegen Pauw en Witteman. Maar in zijn columns had hij het wel over “revolutie”. De gang van zaken bij grote bedrijven deugde niet “en als de directie van T-Mobile en hun gewaardeerde collega’s het niet weten, dan weten wij, het gewone Nederlandse klootjesvolk, het wel.”

Het is inmiddels een dikke maand geleden dat Van ’t Hek De Help uitbracht, zijn tijdschrift over de “helpdeskterreur”, en van een revolutie lijkt vooralsnog geen sprake. De directeur klantcontact van de KPN was bereid tot een interview in De Help en sommige helpdesks beloofden verbetering. Maar T-Mobile bleef doofstom en wie spreekt van algehele verbetering bij helpdesks maakt een overstatement van formaat. Wil er iets veranderen, dan moet Youp nog wel even doorgaan, waarschuwt hoogleraar economie Marcel Canoy dan ook in De Help: “Voor je het weet ebt de belangstelling weg en is het weer business as usual.”

In een artikel in The New Yorker over Twitter- en Facebook-revoluties legt Malcom Gladwell uit dat online sociale netwerken zijn gebaseerd op losse, afstandelijke relaties. Dat maakt het makkelijk om af te haken en moeilijk om door te zetten. Bovendien werkt een netwerk, in tegenstelling tot een hiërarchie, vaak niet effectief, omdat iedereen het voor het zeggen heeft. Een groep die verandering teweeg wil brengen heeft een leider nodig. Youp moet daarom niet verwachten dat het netwerk waar zijn actie op steunde zonder hem ook wel functioneert. Met betrekking tot de machtige bedrijven en instituten waar Jarvis het over heeft, lijkt de macht van sociale media tot noch toe dus best mee te vallen.

Maar dat wil niet zeggen dat sociale media geen impact hebben. Rond dezelfde tijd dat Youp zijn eerste tweet over T-Mobile de wereld in zond, werd Mary Bale, een gezette Engelse met grijs haar en een bril, wereldberoemd door een filmpje dat van haar op Facebook werd gezet.

In het filmpje loopt ze ergens langs een tuinmuurtje als ze een kat tegenkomt. De kat springt op het muurtje om haar te begroeten. Bale aait de kat over zijn kopje en kijkt eens achterom. Achter haar staat een groene afvalcontainer. Ze draait zich om en doet het ding open om iets weg te gooien. Dat iets blijkt de kat. Ze pakt hem in zijn nekvel, gooit hem in de container, doet het deksel naar beneden en loopt weg alsof er niet is gebeurd.

Het beest werd na vijftien uur uit de container bevrijd door zijn eigenaar, die er dankzij een beveiligingscamera achter kwam wat er met zijn huisdier was gebeurd. Woedend zette hij het filmpje online en binnen een paar uur waren Bale’s naam en adres bekend. Via het soort netwerken waar ook Jarvis en Van ’t Hek gebruik van maakten werd Bale wereldwijd aan de schandpaal genageld. De Facebook-pagina “Death to Mary Bale” werd uit de lucht gehaald, maar “Mary Bale should be locked up for putting Lola the cat in a bin” heeft nog steeds 20.724 fans. Bale kan zonder politiebegeleiding de deur niet meer uit.

Na het zien van The Social Network hadden velen het gevoel dat Facebook deel uitmaakte van iets groots, iets belangrijks, misschien zelfs iets wereldveranderends. In de film zagen we hoe Mark Zuckerberg software ontwikkelde waarmee Harvard-studentes op uiterlijk konden worden beoordeeld. Hoe kwetsend of beledigend ook, Zuckerberg’s vondst sloeg direct aan en lag aan de basis van wat in korte tijd uitgroeide tot het Facebook dat we nu kennen: een bedrijf dat miljarden waard is. Die miljarden hebben te maken met de 500 miljoen gebruikers aan wie geadverteerd kan worden terwijl zij onderling eindeloze netwerken creëren. Netwerken die moeilijk een bedrijf ten gronde richten, maar des te makkelijker een gewoon iemand het leven heel moeilijk maken.

Mail

Kelli van der Waals

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Automatische concepten 57

Word jezelf (ook als je dat niet wilt)

Rietveld-student Vivian Mac Gillavry vraagt haar docenten naar de beste adviezen die zij ooit kregen. Allereerst: beeldend kunstenaar en publicist Q.S. Serafijn. Lees meer

'De derde generatie kijkt met een bredere blik naar dekolonisatie, zien het in een mondiaal verband'

'De derde generatie kijkt met een bredere blik naar dekolonisatie, zien die in een mondiaal verband'

Curator en onderzoeker Maria Rey-Lamslag is een graag geziene gast in de cultuursector. Jason Keizer gaat met haar in gesprek over haar Indische roots, over hoe het koloniale verleden doorklinkt in haar werk en over haar 'Indotiteit'. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Uitzonderingen

Uitzonderingen daargelaten

Deze week worden onze redacteurs blij van een maas in de wet, meermaals dezelfde film kijken en de kunst van Isabelle Wenzel. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

'Naar buiten toe zijn we allemaal familie, zo gaat dat in de Molukse gemeenschap'

'Naar buiten toe zijn we allemaal familie, zo gaat dat in de Molukse gemeenschap'

'Ontdekken wie je voorouders zijn geeft kracht en vertrouwen.' Zainal Umarella heeft diep verdriet gekend, maar zijn toekomstbeeld is er een van hoop dat hij aan zijn kinderen wil meegeven. Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

'Het 'Indische zwijgen’ werd een collectief fenomeen omdat er niet geluisterd werd'

'Het 'Indische zwijgen' werd een collectief fenomeen omdat er niet geluisterd werd'

Myrthe Groot en Romée Mulder deden samen onderzoek naar hun familiegeschiedenissen. En ze begonnen een modelabel dat nauw met die persoonlijke zoektocht samenhangt: Guave. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer

Alles Vijf Sterren: Schreeuwen naar de televisie

Schreeuwen naar de televisie

Deze week worden onze redacteurs blij van het voetenwerk van Het nationale Ballet, de schoenen van Chantal Janzen en aandacht voor Palestijnse filmmaaksters. Lees meer

Hadden we dat altijd maar geweten

Hadden we dat altijd maar geweten

Emma Laura Schouten zit niet op de stoel van de schrijver, maar aan de andere kant van de tafel. Als manuscript-begeleider krijgt ze vaak de vraag of een tekst potentie heeft om Het Boek te worden. Maar heb je eigenlijk wel iets aan die vraag, en wat is het antwoord? Lees meer