Asset 14

Vergeet het lichaam van de ander niet

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Een pleidooi voor barmhartigheid naar de lichamen van vreemden.

Nu de pandemie ons continu dwingt om over onze eigen lichamelijkheid na te denken, lijkt er een sociale kortsluiting te ontstaan. We worden massaal recalcitrant van de mogelijke, plotselinge ongehoorzaamheid van ons eigen lichaam. We proberen die ongehoorzaamheid te bezweren, te bewijzen dat we te belichaamd, te individueel zijn om op een grafiek of in een willekeurige hoeveelheid dagcijfers thuis te horen, zij het door langs de snelweg met een pil op in elkaars klappertandende mond te ademen of door in de supermarkt naar de maskerlozen te sissen.

Het wordt moeilijker om het lichaam van de ander uit te sluiten. We zijn plots verbonden aan mensen waar we normaal (helaas) niet naar omkijken en dat blijkt spannend, vooral als ze geen mondkapje dragen en zich niet aan de voorschriften houden. We zien het mondkapje als teken van solidariteit, juist omdat onze gezondheid verder steeds meer een kwestie van individuele verantwoordelijkheid lijkt te zijn. Strak categoriseren helpt misschien even om spanning en verwarring te sussen en de ander op afstand te houden. Het lichaam van de ander gerubriceerd: wel besmet of niet besmet, met of zonder mondkapje, gehoorzaam of ongehoorzaam.

De duale denkwijze die de crisis ons ingeboezemd heeft, werkt de afstand in de hand die we juist moeten overbruggen nu we niet lichamelijk kunnen samenkomen. Veranderlijke maatregelen vormen splijtzwammen waar men tegengestelde meningen op kan projecteren. Maar de angst voor het verlies van ons lichaam delen we allemaal. Juist nu het koud wordt, is het belangrijk om barmhartig op te treden naar de lichamen van vreemdelingen. Of lichamen die je vreemd toeschijnen. Die zich meer of minder aan de voorschriften houden. Lichamen die geen veilig huis hebben om in te wonen en daarom opgelucht zijn in de winkel of het park. Lichamen die verwikkeld zijn in allerlei meer of minder zichtbare medische complicaties.

Juist nu het koud wordt, is het belangrijk om barmhartig op te treden naar de lichamen van vreemdelingen

Laat het lichaam van de ander niet uit angst of woede vervallen tot slechts een gevaar, een verzameling in winterjas gehulde ergernissen of een maskerloze zak vlees die wegzakt in een zee van RIVM-cijfers. Sta stil bij je eigen kwetsbaarheid en steek een barmhartige hand uit naar de kwetsbaarheid van een ander, ook als je die niet kunt zien.

In de supermarkt zie ik de rollende ogen en kwade blikken die de enkele maskerlozen als paria moeten aanduiden. Zodra ik zelf op het punt sta te zuchten, denk ik aan Paul B. Preciado. In zijn column ‘Moving Bodies’ beschrijft hij een verscheidenheid aan mogelijke manieren van belichaming: mensen die hun lichamen zien als kastjes vol organen, mensen met geïmplanteerde mechanismen die hun harten doen kloppen, mensen die andere, kleinere lichamen in zich dragen, mensen wiens lichamen hen buitenstaanders maken, mensen die hun lichamen zien als tijdbommen die op elk moment kunnen exploderen.

Ieders lichaam strekt zich mijlenver uit, is verstrengeld met elk ander en is in zekere zin ook de voorwaarde voor het bestaan van het andere lichaam. Dat laat deze crisis als geen ander zien. Ik probeer mijn eigen vrees voor besmetting en de raadselachtige ander niet te laten kristalliseren tot misantropie en tegelijkertijd niet toe te geven aan de kortdurende dopamine-kick van recalcitrantie. Nu we omkijken naar elk lijf om te zien of het wel of niet een masker draagt, kunnen we ook iets verder spieken om te zien wat het ambigue, ondeelbare lichaam van de ander ons te vertellen heeft en hoe het samenhangt met ons eigen lichaam. Een nieuwe nieuwsgierigheid die tot meer empathie kan leiden.

Beeld: mario via Flickr

Mail

Rijk Kistemaker kijkt film, staart kunst, denkt veel na over het internet en schrijft voor Hard//hoofd. Hij leest ook vaak een veelvuldigheid aan boeken door elkaar. // rijk.kistemaker@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Nieuws in beeld: Met afstand de raarste kerst

Met afstand de raarste kerst

Illustrator Loes van Gils blikt vooruit op een afstandelijke kerst. Lees meer

Diversiteit in het academisch curriculum

De 'pure gaze' van de witte wetenschapper

Grâce Ndjako neemt ons mee langs schrijvers en denkers uit alle tijdperken die de academische wereld probeerden te dekoloniseren. Lees meer

Filmtrialoog: King of the Belgians

King of the Belgians

Een documentairemaker volgt de Belgische koning Nicolaas III op staatsbezoek in Turkije. Ondertussen splitst Wallonië zich in afwezigheid van de koning af van Vlaanderen. Lees meer

 Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag houdt het bij een kledingadvies

Minister Kaag (Buitenlandse Handel) hield deze week twee Kamermoties tegen, die ons in staat hadden moeten stellen de import te beperken van kleding die onder dwang is gemaakt door Oeigoeren. Lees meer

Een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech laten we zomaar aan onze aandacht ontglippen

Waarom laten we een cruciaal EU-wetsvoorstel over Big Tech zomaar vallen?

Na jaren van kritiek en waarschuwingen van klokkenluiders komt de Europese Commissie eindelijk met een wetsvoorstel over de macht en invloed van Big Tech. En wat gebeurt er? De grootste bedrijven lobbyen het voorstel gewoon van de baan. Kom op, media: reageer! Lees meer

 Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met name kleine webshops zijn vaak genoodzaakt om (veel) groter verpakkingsmateriaal te gebruiken. Illustrator Chloé Pérès-Labourdette brengt het nieuws in beeld. Lees meer

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan