Asset 14

Vergeet het lichaam van de ander niet

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Een pleidooi voor barmhartigheid naar de lichamen van vreemden.

Nu de pandemie ons continu dwingt om over onze eigen lichamelijkheid na te denken, lijkt er een sociale kortsluiting te ontstaan. We worden massaal recalcitrant van de mogelijke, plotselinge ongehoorzaamheid van ons eigen lichaam. We proberen die ongehoorzaamheid te bezweren, te bewijzen dat we te belichaamd, te individueel zijn om op een grafiek of in een willekeurige hoeveelheid dagcijfers thuis te horen, zij het door langs de snelweg met een pil op in elkaars klappertandende mond te ademen of door in de supermarkt naar de maskerlozen te sissen.

Het wordt moeilijker om het lichaam van de ander uit te sluiten. We zijn plots verbonden aan mensen waar we normaal (helaas) niet naar omkijken en dat blijkt spannend, vooral als ze geen mondkapje dragen en zich niet aan de voorschriften houden. We zien het mondkapje als teken van solidariteit, juist omdat onze gezondheid verder steeds meer een kwestie van individuele verantwoordelijkheid lijkt te zijn. Strak categoriseren helpt misschien even om spanning en verwarring te sussen en de ander op afstand te houden. Het lichaam van de ander gerubriceerd: wel besmet of niet besmet, met of zonder mondkapje, gehoorzaam of ongehoorzaam.

De duale denkwijze die de crisis ons ingeboezemd heeft, werkt de afstand in de hand die we juist moeten overbruggen nu we niet lichamelijk kunnen samenkomen. Veranderlijke maatregelen vormen splijtzwammen waar men tegengestelde meningen op kan projecteren. Maar de angst voor het verlies van ons lichaam delen we allemaal. Juist nu het koud wordt, is het belangrijk om barmhartig op te treden naar de lichamen van vreemdelingen. Of lichamen die je vreemd toeschijnen. Die zich meer of minder aan de voorschriften houden. Lichamen die geen veilig huis hebben om in te wonen en daarom opgelucht zijn in de winkel of het park. Lichamen die verwikkeld zijn in allerlei meer of minder zichtbare medische complicaties.

Juist nu het koud wordt, is het belangrijk om barmhartig op te treden naar de lichamen van vreemdelingen

Laat het lichaam van de ander niet uit angst of woede vervallen tot slechts een gevaar, een verzameling in winterjas gehulde ergernissen of een maskerloze zak vlees die wegzakt in een zee van RIVM-cijfers. Sta stil bij je eigen kwetsbaarheid en steek een barmhartige hand uit naar de kwetsbaarheid van een ander, ook als je die niet kunt zien.

In de supermarkt zie ik de rollende ogen en kwade blikken die de enkele maskerlozen als paria moeten aanduiden. Zodra ik zelf op het punt sta te zuchten, denk ik aan Paul B. Preciado. In zijn column ‘Moving Bodies’ beschrijft hij een verscheidenheid aan mogelijke manieren van belichaming: mensen die hun lichamen zien als kastjes vol organen, mensen met geïmplanteerde mechanismen die hun harten doen kloppen, mensen die andere, kleinere lichamen in zich dragen, mensen wiens lichamen hen buitenstaanders maken, mensen die hun lichamen zien als tijdbommen die op elk moment kunnen exploderen.

Ieders lichaam strekt zich mijlenver uit, is verstrengeld met elk ander en is in zekere zin ook de voorwaarde voor het bestaan van het andere lichaam. Dat laat deze crisis als geen ander zien. Ik probeer mijn eigen vrees voor besmetting en de raadselachtige ander niet te laten kristalliseren tot misantropie en tegelijkertijd niet toe te geven aan de kortdurende dopamine-kick van recalcitrantie. Nu we omkijken naar elk lijf om te zien of het wel of niet een masker draagt, kunnen we ook iets verder spieken om te zien wat het ambigue, ondeelbare lichaam van de ander ons te vertellen heeft en hoe het samenhangt met ons eigen lichaam. Een nieuwe nieuwsgierigheid die tot meer empathie kan leiden.

Beeld: mario via Flickr

Mail

Rijk Kistemaker (1991) kijkt film, schrijft, denkt veel na over het internet en leest vaak allerlei boeken door elkaar. Hij studeerde kunstgeschiedenis en cultural analysis en houdt van memes en de recente restauratie van Het Lam Gods.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer

Nieuws in beeld: U had een schip besteld?

Nog altijd zorgen om bezorgschip

Ruim vier maanden langer duurde zijn reis, maar vorige week kwam-ie eindelijk aan in de haven van Rotterdam: het 'blokkeerschip' Ever Given, dat dagenlang vastzat in het Suezkanaal en daar een groot deel van de wereldhandel frustreerde. Maar wie denkt dat aan de beproevingen van het schip daarmee een eind is gekomen, heeft het mis. Lees meer

Automatische concepten 71

Gilgamesj gaat naar huis

Illustrator Sebastian Eisenberg was onder de indruk van de repatriëring van maar liefst 17.000 gestolen Irakese artefacten, die terug naar huis worden gestuurd. Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer