Weerwoord-redacteur Julius Koetsier is helaas geblesseerd. Daarom houdt Marthe van Bronkhorst de komende weken zijn stoel warm. Zij vraagt zich af: hoe verhoud je je als jonge schrijver tot de wereld om je heen? Van Bronkhorst onderzoekt haar eigen engagement en dat van anderen. Vandaag: vorige maand deed de Nederlandse vertaling van de Nashvilleverklaring veel stof opwaaien, maar hoe oprecht was het activisme van tegenstanders eigenlijk echt?
‘Daar, bij die regenboogvlag,’ wijst een vriend me als ik de weg vraag in Amsterdam.
‘Welke van de tien?’ vraag ik. De hele straat is een regenboogvlag.
Het is de eerste maandag van het nieuwe jaar. Regenboogvlaggen schieten deze week als paddenstoelen uit de grond en niet alleen bij toeristenwinkeltjes, ook op huizen, bruine cafés, zelfs de VU. Ze wapperen daar als reactie op de Nashvilleverklaring. U weet wel – het pas verschenen pamflet waarin staat waarom het christelijk geloof nu toch maar eens eensgezind zou moeten zijn, namelijk in het afwijzen van homoseksualiteit en transgender personen (alles onderbouwd met gecherrypickte Bijbelcitaten). Met succes: de verklaring werd ondertekend door een hoop Nederlandse christenen, onder wie SGP-man Kees van der Staaij.
Iederéén plaatste een reactie op de Nashvilleverklaring.
Tegengeluid volgt met tsunamisterkte. Ik denk aan de tijd dat mijn vrienden zich op Facebook plotseling omdoopten tot Je suis Charlie, inclusief Charlie-profielfoto. Het is alsof je online een T-shirt draagt dat zegt: ‘Ik ben solidair met de aangevallen tijdschriftenmakers en hun vrijheid van meningsuiting’, maar (too long, didn’t read) dan korter. Tandenknarsers hadden toen al kritiek: hebben de meeste Facebook-Charlies het echte islamkritische tijdschrift ooit gelezen of financieel gesteund? Ook doen de regenbogen me denken aan de #metoo-tijd, waarin seksuele intimidatieverhalen on- en offline gedeeld werden. Het taboe misbruik ging viral. Taboe werd trend. Tandenknarsers vroegen zich af wat #metoo betekende: hoorde je ‘er’ al bij als je een keer nagesist was of telde jouw #metoo pas mee bij ongewenste penetratie? Erbij horen, zelfs bij zo’n eenzaam, pijnlijk onderwerp als seksuele intimidatie was plotseling belangrijk.
In de Nashville-heisa besloot ik op Facebook een gedicht te plaatsen over de verklaring. Maar ik merkte tot mijn beteutering dat ik daar niet de enige in was. Sterker nog, iederéén die publiek figuur, beroemdheid, activist, gelovige of anderszins meninghebbende was, plaatste een reactie op de Nashvilleverklaring.
Een regenboog is ook (deels) een vorm van zelfophemeling.
Reden voor cabaretière Claudia de Breij om haar trouwfoto te reposten. DWDD toonde een satirisch filmpje met een homo-Van der Staaij. Oud-D66’er Boris van der Ham kwam met zijn eigen ‘liefdesverklaring’ op de proppen. Andere politici waren er als de kippen bij: ‘Gaat te ver,’ vond de ChristenUnie (zelf tegen het homohuwelijk), VVD’er Klaas Dijkhoff tweette een rood hart met de tekst ‘Omarm de liefde’ en Kuzu van Denk eiste dat het kabinet afstand nam van de predikanten (maar ondertekende in 2017 het LHBTI-akkoord niet). Ook ik oogstte online veel bijval op mijn Nashville-kritische gedicht en voelde me daar eerst goed bij, maar dat voelde vervolgens heel slecht. Ik nam mezelf eens kritisch onder de loep: was ik nou blij om de likes of om de homotolerantie? Een beetje van beide, merkte ik. En toen begon het te dagen: tolerantie is niet alleen maar een statement of een Facebook-status. Tolerantie is een statussymbool. Jouw post of profielfoto zegt niet alleen: ‘Dit vind ik slecht’ maar ook: ‘Ik ben ruimdenkend, open-minded en goed.’
Een regenboog is, naast een hart onder de riem met goede bedoelingen, ook (deels) een vorm van zelfophemeling. Dat leidt tot reclamepraat zoals ‘Arnhem nadrukkelijk regenboogstad’ (lokale website arnhem-direct.nl) of ‘Sweeten up bitterness!’ (SNOOP candystore), ‘De regenboogvlag bij de ichtuskerk (iedereen is welkom)! Neem contact op, wil je ook doorpraten?’ (Ichtuskerk, Zoetermeer) en ‘Dit is wel dé week om ons LHBTI-kastje eens te komen bewonderen!’ (Boekhandel Pantheon Alacarte).
Wat een ontzettend slimme reclamecampagne, concludeerde ik.
Weg met jaloersmakende reisfoto’s, horloges, de oude statussymbolen. Zet jezelf in een regenboogzonnetje. Tolerantie is de nieuwe Volvo.
Beeld: Maurizio Mori via Flickr.
