Asset 14

Woorden

In het antiquariaat waar ik mijn dagelijks brood verdien, meldde zich een heer aan de toonbank. Hij legde het verzameld werk van Elsschot voor me neer. ‘Ik vind hier altijd iets van mijn gading,’ zei hij, terwijl de vingers van zijn rechterhand triomfantelijk over het omslag trippelden.

Ik bekeek hem eens goed – het gezicht van een hoogleraar Franse letterkunde, de onberispelijk geknoopte das, een Burberry-paraplu aan zijn zijde. En dan dat woord. Ik vind hier altijd iets van mijn gading.

Gading. De geneigdheid iets te kopen of te huren. Een mooi woord dat zomaar met deze man kan  uitsterven en in de toekomst aan de gemiddelde voorbijganger slechts een vage associatie met een Indonesische menukaart oproept. Gading-Gading? Wat is dat ook al weer?

Deze tip is geen aanklacht tegen de verarming van de Nederlandse taal. Maar woorden zijn er om gebruikt te worden, of om juist niet gebruikt te worden. Enkele suggesties.

Begin eens met zielenroerselen. Een van de supersterren uit de Dikke Van Dale. Een woord dat je voor je ziet als zo’n satellietopname van een orkaan. Traag kolkend, immens en ongrijpbaar. In het midden: het oog van de storm – het oog van jouw ziel. Wanneer iemand je in de toekomst vraagt of je depressief bent, zeg je niet ‘ja’ maar werp je slechts een blik op de horizon en antwoordt: ‘Zielenroerselen.’ Je zult merken dat je je meteen een stuk beter voelt.

Gigolo daarentegen is een mooi woord dat zo van je tong af de wereld in danst – maar doet zijn betekenis geen eer aan en dient vermeden te worden.
Gigolo
doet mij denken aan een middeleeuws snaarinstrument. ‘Op het ritme van haar gebroken hart, bespeelde de hofdame haar favoriete gigolo.’
Nee. Ik pleit hier voor het robuuste, niets-te-wensen-overlatende manhoer. ‘Naast zijn studie film- en televisiewetenschappen, klust mijn vriend Menno bij als manhoer.’ Duidelijk, degelijk en met beide voeten op de grond.

Er bestaan mooie woorden die zich moeilijk lenen voor dagelijks gebruik.

Rivierbedding is een mooi, sprekend woord. Maar om je vakantieliefde nou uit te nodigen voor "een wandeling langs de rivierbedding…"

Transparantie klinkt als water, toevallig net zoals water transparant is. Een stromend woord. Maar helaas kan geen politicus of Raad van Bestuur-lul meer een betoog van langer dan vier minuten houden, zonder het woord transparantie te laten vallen.

Transparantie is gekaapt, transparantie wordt uitgewoond.

Uitgewoond is vanzelfsprekend een vreselijk woord – net als luxebroodjes.

‘Tijdens de receptie zullen er broodjes worden geserveerd.’
‘Zijn dat dan luxebroodjes?’
‘Nee!! Kadetjes met leverworst. En oude kaas!’

De uitvinder van het woord luxebroodjes dient voor straf twee jaar Fins én Hongaars te studeren. Dat zal hem leren.

Terughoudendheid in woordkeuze is zo nu en dan ook aan te raden.
Wanneer je voor je jarige oom Freddie een nieuwe werphengel (mooi!) hebt gekocht, zeg je niet tegen de verkoper met de vishaakjes aan z’n petje : ‘De begiftigde zal dit hogelijk appreciëren.’ Een zekere mate van vervreemding tussen jou en je omgeving ligt daar op de loer.

Wat betreft het importeren van woorden, wil ik twee Zuiderburen nomineren. Ons harde, Nederlandse: ‘Mag ik pinnen?’ kan wat mij betreft worden vervangen door: ‘Mag het met bankcontact?’
En in plaats van een avond stappen, gaan we voortaan door de stad zwieren. Door de stad zwieren – bestaat er een mooier beeld voor een zomerse vrijdagavond?

Een paar laatste parels in de aanbieding:

Ochtendgloren (mooi, echter spaarzaam gebruiken en nooit wanneer je een kater hebt).

Periferie (een aardrijkskundige term, maar wat mij betreft vrij te gebruiken: ‘Toen ik net wakker was, bevond die droom over Amy Adams zich in de periferie van mijn gedachten’).

Bedwelmen (van een Duizend-en-één-nacht-achtige schoonheid. Maar onthoud: bedwelmd raak je door gas – van bier word je gewoon dronken).

Ik wens de lezer veel plezier met het zoeken naar woorden, behalve wanneer men tegenover een geliefde staat, of een teleurgestelde moeder.

 

Mail

Koen Alfons is sinds 2013 redacteur van Hard//hoofd. Hij schrijft columns en korte verhalen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Ik wacht hier 2

Ik wacht hier

''Terwijl ik door de winkel liep, hield ik haar in de gaten. Ze had lang, donker haar, dat bijna tot haar middel viel. Ze droeg een spijkerbroek en een shirt met een naamplaatje. Ik pakte een kaart en legde hem weer terug. Iets dichterbij kon ik haar naam lezen: Alice.'' Lees meer

Vanaf het moment dat ze elkaar ontmoeten, zijn Erin en Alice onafscheidelijk. Dankzij Alice wordt alles beter. Niets lijkt een intense vriendschap in de weg te staan. Of toch niet? Lees het in een voorpublicatie van Ik wacht hier, het debuut van Else Boer. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

AVS: 1

Kerstrituelen

Deze week geven onze redacteurs tips om de kerst mee door te komen. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Het Vertrek (7) - De Beweging

Het Vertrek (7) - De Beweging

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de zevende en laatste aflevering. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen? 1

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen?

In de docu White Cube, die onlangs op het IDFA in première ging, zien we dat Renzo Martens zich naast documentairemaker en kunstenaar ook opstelt als hulpverlener en bedrijfsleider in de Democratische Republiek Congo. Hij wil iets terugdoen voor voormalige plantagearbeiders. Iris van der Werff vraagt zich af hoe houdbaar dat is. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan