Asset 14

Woorden

In het antiquariaat waar ik mijn dagelijks brood verdien, meldde zich een heer aan de toonbank. Hij legde het verzameld werk van Elsschot voor me neer. ‘Ik vind hier altijd iets van mijn gading,’ zei hij, terwijl de vingers van zijn rechterhand triomfantelijk over het omslag trippelden.

Ik bekeek hem eens goed – het gezicht van een hoogleraar Franse letterkunde, de onberispelijk geknoopte das, een Burberry-paraplu aan zijn zijde. En dan dat woord. Ik vind hier altijd iets van mijn gading.

Gading. De geneigdheid iets te kopen of te huren. Een mooi woord dat zomaar met deze man kan  uitsterven en in de toekomst aan de gemiddelde voorbijganger slechts een vage associatie met een Indonesische menukaart oproept. Gading-Gading? Wat is dat ook al weer?

Deze tip is geen aanklacht tegen de verarming van de Nederlandse taal. Maar woorden zijn er om gebruikt te worden, of om juist niet gebruikt te worden. Enkele suggesties.

Begin eens met zielenroerselen. Een van de supersterren uit de Dikke Van Dale. Een woord dat je voor je ziet als zo’n satellietopname van een orkaan. Traag kolkend, immens en ongrijpbaar. In het midden: het oog van de storm – het oog van jouw ziel. Wanneer iemand je in de toekomst vraagt of je depressief bent, zeg je niet ‘ja’ maar werp je slechts een blik op de horizon en antwoordt: ‘Zielenroerselen.’ Je zult merken dat je je meteen een stuk beter voelt.

Gigolo daarentegen is een mooi woord dat zo van je tong af de wereld in danst – maar doet zijn betekenis geen eer aan en dient vermeden te worden.
Gigolo
doet mij denken aan een middeleeuws snaarinstrument. ‘Op het ritme van haar gebroken hart, bespeelde de hofdame haar favoriete gigolo.’
Nee. Ik pleit hier voor het robuuste, niets-te-wensen-overlatende manhoer. ‘Naast zijn studie film- en televisiewetenschappen, klust mijn vriend Menno bij als manhoer.’ Duidelijk, degelijk en met beide voeten op de grond.

Er bestaan mooie woorden die zich moeilijk lenen voor dagelijks gebruik.

Rivierbedding is een mooi, sprekend woord. Maar om je vakantieliefde nou uit te nodigen voor "een wandeling langs de rivierbedding…"

Transparantie klinkt als water, toevallig net zoals water transparant is. Een stromend woord. Maar helaas kan geen politicus of Raad van Bestuur-lul meer een betoog van langer dan vier minuten houden, zonder het woord transparantie te laten vallen.

Transparantie is gekaapt, transparantie wordt uitgewoond.

Uitgewoond is vanzelfsprekend een vreselijk woord – net als luxebroodjes.

‘Tijdens de receptie zullen er broodjes worden geserveerd.’
‘Zijn dat dan luxebroodjes?’
‘Nee!! Kadetjes met leverworst. En oude kaas!’

De uitvinder van het woord luxebroodjes dient voor straf twee jaar Fins én Hongaars te studeren. Dat zal hem leren.

Terughoudendheid in woordkeuze is zo nu en dan ook aan te raden.
Wanneer je voor je jarige oom Freddie een nieuwe werphengel (mooi!) hebt gekocht, zeg je niet tegen de verkoper met de vishaakjes aan z’n petje : ‘De begiftigde zal dit hogelijk appreciëren.’ Een zekere mate van vervreemding tussen jou en je omgeving ligt daar op de loer.

Wat betreft het importeren van woorden, wil ik twee Zuiderburen nomineren. Ons harde, Nederlandse: ‘Mag ik pinnen?’ kan wat mij betreft worden vervangen door: ‘Mag het met bankcontact?’
En in plaats van een avond stappen, gaan we voortaan door de stad zwieren. Door de stad zwieren – bestaat er een mooier beeld voor een zomerse vrijdagavond?

Een paar laatste parels in de aanbieding:

Ochtendgloren (mooi, echter spaarzaam gebruiken en nooit wanneer je een kater hebt).

Periferie (een aardrijkskundige term, maar wat mij betreft vrij te gebruiken: ‘Toen ik net wakker was, bevond die droom over Amy Adams zich in de periferie van mijn gedachten’).

Bedwelmen (van een Duizend-en-één-nacht-achtige schoonheid. Maar onthoud: bedwelmd raak je door gas – van bier word je gewoon dronken).

Ik wens de lezer veel plezier met het zoeken naar woorden, behalve wanneer men tegenover een geliefde staat, of een teleurgestelde moeder.

 

Mail

Koen Alfons is sinds 2013 redacteur van Hard//hoofd. Hij schrijft columns en korte verhalen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Filmtrialoog

Kajillionaire

Redacteurs Jozien Wijkhuis, Loren Snel en Oscar Spaans togen naar de bioscoop voor Kajillionaire van Miranda July, en zagen een absurdistisch verhaal over een paar ouders dat hun dochter als verdienmodel ziet. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 36

Een nieuwe routine

Deze week worden onze redacteurs blij van een nieuwe uitdaging, het aanbreken van de mandarijnentijd en zes soorten radijsjes. Lees meer

Racisme, weet je nog?

Racisme, weet je nog?

We zijn een halfjaar verder en het gesprek over racisme is weer terug bij af. Waar wachten we op? De volgende catastrofe? Lees meer

Het Vertrek (3) - De krakende vloer

Het Vertrek (3) - De krakende vloer

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de derde aflevering. Lees meer

Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Outsider art is in zwang bij musea die pleiten voor diversiteit. Amber Bloos vraagt zich af of de term nu echt bijdraagt aan de erkenning van de kunstwerken van gemarginaliseerde mensen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan