Asset 14

Verander je perspectief

TIP: Verander je perspectief

Op de middelbare school kreeg ik regelmatig les over de Tweede Wereldoorlog. Een keer zei ik tegen mijn docent: ‘Alweer die oorlog? Daar worden we zowat mee doodgegooid!’ Ik vond het zelf wel een goede opmerking, maar mijn docent keek me aan alsof hij water zag branden. Inmiddels begrijp ik waarom: ik was het bewijs dat al zijn pogingen om het belang ervan duidelijk te maken, waren mislukt. Ik begreep heus wel dat het onderdeel was van de les, maar waarom mijn docent er met tranen in zijn ogen over kon vertellen – nee.

Dat veranderde toen ik kennismaakte met de boeken van Marga Minco. Ineens waren verhalen over de oorlog geen geschiedenislessen meer, maar kwamen ze dichtbij. Minco’s verhalen zijn niet sentimenteel, maar bijna zakelijk, en daarom zo beklemmend. Een verhaal dat grote indruk op me maakte staat in de bundel Storing. Het heet Achter het schot, en het gaat over een groepje vriendinnen. Ze richten een onderduikplek in op zolder, voor een Joods meisje dat ze regelmatig zien fietsen. Maar als het moment daar is, nodigen ze haar niet uit. Ze kijkt te verwaand.

Ik voelde me betrapt. Graag had ik willen vasthouden aan de gedachte dat het een andere tijd was en dat ik echt wel een verzetsheld was geweest, maar dit verhaal drukte me met de neus op de feiten: ik ben niet zo anders dan de mensen die in 1940 geen actie ondernamen.

Inmiddels ben ik zelf die docent, en probeer ik verhalen uit te kiezen die precies dat doen: confronteren en aan het denken zetten. Een verhaal waarin je even in andermans schoenen staat, kan je wereldbeeld doen kantelen. Dat geldt niet alleen voor gebeurtenissen die in het verleden liggen – verhalen helpen me ook om het heden te begrijpen. Ik ben wit en de kans dat ik ooit in Amerika ga wonen is klein. Het is makkelijk om te zeggen dat de demonstraties van de afgelopen weken over racisme in een ander land gaan – daar heb ik toch niks mee te maken?

Maar door te lezen komt ook het heden dichterbij. The Hate U Give van Angie Thomas haalt het politiegeweld tegen zwarte Amerikanen dichtbij. Als de vermoorde jongen in de roman er (vals) van wordt beschuldigd drugsdealer te zijn geweest, krimp ik ineen op de bank: heb ik zelf ook niet eens zoiets gedacht? Americanah van Chimamanda Ngozi Adichie laat vormen van subtiel racisme zien waar ik nooit eerder over na heb hoeven denken. Het maakt ineens pijnlijk duidelijk hoe geprivilegieerd ik ben. Hallo witte mensen van Anousha Nzume beantwoordt daar vragen over die ik niet durf te stellen. De man van veel van Karin Amatmoekrim introduceert me aan de zwarte verzetsheld Anton de Kom – van wie ik ondanks alle lessen over de Tweede Wereldoorlog nooit eerder heb gehoord.

Natuurlijk verandert lezen de wereld niet. Systematisch racisme verandert alleen door een verandering in dat systeem. En natuurlijk hoef je een perspectief niet te begrijpen om het goede te doen. Huilen om onrecht is nog geen actie. Tijd of geld inzetten om verandering te bewerkstelligen is niet alleen nuttig, het is ook broodnodig.

Toch denk ik dat verhalen een middel zijn om doordrongen te raken van het waaróm van die actie. Bewustwording en inlevingsvermogen dragen eraan bij dat de strijd tegen onrecht duurzaam is: dat geldt zowel voor het herdenken van onrecht uit verleden als het veranderen van onrechtvaardigheid in het heden. Verhalen op de manier lezen is geen ontspanning. Je perspectief veranderen, op de wereld en op jezelf, is confronterend en pijnlijk. Aanraders zijn welkom.

Leeslijst van de redactie:

Americanah – Chimamanda Ngozi Adichie

Between the World and Me – Ta-Neshisi Coates

De man van veel – Karin Amatmoekrim

Girl, Woman, Other - Bernardine Evaristo

Het gym – Karin Amatmoekrim

Hallo witte mensen – Anousha Nzume

Homegoing - Yaa Gyasi

Sister Outsider - Audre Lorde

Storing – Marga Minco

Sufism and Surrealism - Adonis

The Hate U Give – Angie Thomas

The Museum of Unconditional Surrender - Dubravka Ugresic

Vertel me het einde - Valeria Luiselli

You Know You Want This – Kristen Roupenian

www.withuiswerk.nl

Mail

Else Boer schrijft korte verhalen, artikelen en essays. Haar debuutroman Ik wacht hier verschijnt in 2021.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind vond Iduna Paalman opvatting dat slapen voor grote mensen was en zij het dus niet nodig had. Nog steeds probeert ze af te komen van haar vooroordeel dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden. Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer