Asset 14

Verander je perspectief

TIP: Verander je perspectief

Op de middelbare school kreeg ik regelmatig les over de Tweede Wereldoorlog. Een keer zei ik tegen mijn docent: ‘Alweer die oorlog? Daar worden we zowat mee doodgegooid!’ Ik vond het zelf wel een goede opmerking, maar mijn docent keek me aan alsof hij water zag branden. Inmiddels begrijp ik waarom: ik was het bewijs dat al zijn pogingen om het belang ervan duidelijk te maken, waren mislukt. Ik begreep heus wel dat het onderdeel was van de les, maar waarom mijn docent er met tranen in zijn ogen over kon vertellen – nee.

Dat veranderde toen ik kennismaakte met de boeken van Marga Minco. Ineens waren verhalen over de oorlog geen geschiedenislessen meer, maar kwamen ze dichtbij. Minco’s verhalen zijn niet sentimenteel, maar bijna zakelijk, en daarom zo beklemmend. Een verhaal dat grote indruk op me maakte staat in de bundel Storing. Het heet Achter het schot, en het gaat over een groepje vriendinnen. Ze richten een onderduikplek in op zolder, voor een Joods meisje dat ze regelmatig zien fietsen. Maar als het moment daar is, nodigen ze haar niet uit. Ze kijkt te verwaand.

Ik voelde me betrapt. Graag had ik willen vasthouden aan de gedachte dat het een andere tijd was en dat ik echt wel een verzetsheld was geweest, maar dit verhaal drukte me met de neus op de feiten: ik ben niet zo anders dan de mensen die in 1940 geen actie ondernamen.

Inmiddels ben ik zelf die docent, en probeer ik verhalen uit te kiezen die precies dat doen: confronteren en aan het denken zetten. Een verhaal waarin je even in andermans schoenen staat, kan je wereldbeeld doen kantelen. Dat geldt niet alleen voor gebeurtenissen die in het verleden liggen – verhalen helpen me ook om het heden te begrijpen. Ik ben wit en de kans dat ik ooit in Amerika ga wonen is klein. Het is makkelijk om te zeggen dat de demonstraties van de afgelopen weken over racisme in een ander land gaan – daar heb ik toch niks mee te maken?

Maar door te lezen komt ook het heden dichterbij. The Hate U Give van Angie Thomas haalt het politiegeweld tegen zwarte Amerikanen dichtbij. Als de vermoorde jongen in de roman er (vals) van wordt beschuldigd drugsdealer te zijn geweest, krimp ik ineen op de bank: heb ik zelf ook niet eens zoiets gedacht? Americanah van Chimamanda Ngozi Adichie laat vormen van subtiel racisme zien waar ik nooit eerder over na heb hoeven denken. Het maakt ineens pijnlijk duidelijk hoe geprivilegieerd ik ben. Hallo witte mensen van Anousha Nzume beantwoordt daar vragen over die ik niet durf te stellen. De man van veel van Karin Amatmoekrim introduceert me aan de zwarte verzetsheld Anton de Kom – van wie ik ondanks alle lessen over de Tweede Wereldoorlog nooit eerder heb gehoord.

Natuurlijk verandert lezen de wereld niet. Systematisch racisme verandert alleen door een verandering in dat systeem. En natuurlijk hoef je een perspectief niet te begrijpen om het goede te doen. Huilen om onrecht is nog geen actie. Tijd of geld inzetten om verandering te bewerkstelligen is niet alleen nuttig, het is ook broodnodig.

Toch denk ik dat verhalen een middel zijn om doordrongen te raken van het waaróm van die actie. Bewustwording en inlevingsvermogen dragen eraan bij dat de strijd tegen onrecht duurzaam is: dat geldt zowel voor het herdenken van onrecht uit verleden als het veranderen van onrechtvaardigheid in het heden. Verhalen op de manier lezen is geen ontspanning. Je perspectief veranderen, op de wereld en op jezelf, is confronterend en pijnlijk. Aanraders zijn welkom.

Leeslijst van de redactie:

Americanah – Chimamanda Ngozi Adichie

Between the World and Me – Ta-Neshisi Coates

De man van veel – Karin Amatmoekrim

Girl, Woman, Other - Bernardine Evaristo

Het gym – Karin Amatmoekrim

Hallo witte mensen – Anousha Nzume

Homegoing - Yaa Gyasi

Sister Outsider - Audre Lorde

Storing – Marga Minco

Sufism and Surrealism - Adonis

The Hate U Give – Angie Thomas

The Museum of Unconditional Surrender - Dubravka Ugresic

Vertel me het einde - Valeria Luiselli

You Know You Want This – Kristen Roupenian

www.withuiswerk.nl

Mail

Else Boer schrijft korte verhalen, artikelen en essays. Haar debuutroman Ik wacht hier verschijnt in 2021.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer