Asset 14

Scott Walker

Het is een klassieke vraag die neurotisch aangelegde muziekliefhebbers zoals ondergetekende tot diepe waanzin kan drijven: welke vijf* platen neem je mee naar een onbewoond eiland? (Degene die zegt liever een goed gevulde usb-stick in z’n hutkoffer te stoppen heeft er weer eens geen reet van begrepen.) Wanneer mijn hoofd bezig is zichzelf voor de zoveelste keer te kwellen met dit onzinnige tijdverdrijf, komen usual suspects als The Beatles, Beach Boys, Radiohead, Dylan, Waits en Bowie voorbij. Soms is er ruimte voor een minder voor de hand liggend meesterwerkje, van Eels bijvoorbeeld, of Talk Talk. Maar het enige album dat in mijn steeds veranderende lijstje van een vaste plaats verzekerd is, is het relatief obscure Scott 4 van Scott Walker. Eigenlijk is het schandalig dat deze plaat niet de status heeft van een Pet Sounds of OK Computer, want qua toegankelijke bijzonderheid en overrompelende schoonheid doet het nauwelijks voor zulke Grote Namen onder.

In het midden van de jaren zestig was Scott Walker heel even een tieneridool, als bassist en voornaamste leadzanger van The Walker Brothers (die geen broers waren en waarvan ook niemand Walker heette; Scott’s echte achternaam is Engel). De Amerikaanse band was vooral immens populair in Engeland en bestormde de hitlijsten met covers, zoals Make It Easy On Yourself en The Sun Ain’t Gonna Shine Anymore, die in hun orkestrale zwijmeluitvoeringen onsterfelijk werden. Scotts fluwelen bariton, balancerend tussen melancholie en sensualiteit, was het geheime wapen van de groep. De beste nummers die de groep voortbracht zijn naar mijn smaak niet de obligate hits, maar Scotts eigen schrijfsels, zoals Mrs. Murphy en Orpheus. Met hun complexe arrangementen en mysterieuze teksten tonen deze songs een glimp van een wereld die Walker weldra verder zou verkennen op zijn eerste reeks soloplaten, Scott (‘67), Scott 2 (’68), Scott 3 (’69) en Scott 4 (’69).

Dat laatste deel mag dan mijn onbetwiste favoriet zijn, de rest van dit overzichtelijk getitelde kwartet is ook zeer de moeite waard. Op die eerste drie platen wisselt Walker zijn barokke liedjes nog af met vurige vertolkingen van naar het Engels vertaalde Jacques Brel-chansons. Scott 4 is de eerste plaat die uitsluitend uit eigen composities bestaat. Het is een album dat meteen vertrouwd klinkt, met een prachtig warm geluid om diep in weg te zakken. En na honderden keren draaien blijf je er nieuwe dingen op ontdekken. Het is dan ook zo’n bizar rijk werk, met weelderige strijkers, statige mannenkoren, jazzy ritmes en teksten die verwijzen naar films, boeken en historische gebeurtenissen. Toch klinkt het nergens bijeengeraapt, maar juist als een uiterst ongedwongen eenheid.

Het grote publiek had echter zijn interesse in Scott Walker verloren en Scott 4 werd een gigantische flop. Zijn platenmaatschappij dwong hem vervolgens tot het maken van commerciëlere platen, wat resulteerde in een aantal elpees met huisvrouwenmuzak. (Alleen op ‘Til The Band Comes In (‘70) staan nog wel een paar aardige nummers). Halverwege de jaren ’70 kwamen The Walker Brothers weer bij elkaar, om in eerste instantie voor nog meer middle-of-the-road verschrikkelijkheid te zorgen. Echter, op hun definitieve zwanenzang Nite Flights (‘78) begon Scott te experimenteren met bevreemdende geluiden en texturen en zette daarmee de tweede helft van zijn artistieke carrière in gang. Zijn muzikale koortsdromen werkte hij verder uit op Climate Of Hunter (‘83), een plaat die typisch eighties maar ook volstrekt eigenzinnig klinkt. Het is zijn eerste echte meesterwerk sinds Scott 4.

In de film 30 Century Man (‘06) vertellen artiesten als David Bowie, Brian Eno, Jonny Greenwood en Damon Albarn hoe zij door Scott Walker beïnvloed zijn. De fascinerendste figuur in deze documentaire is zonder enige twijfel Walker zelf. Hij komt over als een doodnormale man en toch hangt er een zweem van mysterie om hem heen. Hij laat zich tegenwoordig dan ook bijna nooit in de openbaarheid zien en doet vele jaren over het maken van nieuw werk.

De drie platen die na Climate Of Hunter volgden - Tilt (‘95), The Drift (‘06) en het vorige week verschenen Bish Bosch - werden steeds extremer. Popmuziek kan je deze groteske geluidstukken - Scotts necromantische gecroon galmend tussen dissonante orkesten, gebeuk op varkenskarkassen, slijpende Samuraizwaarden en, echt waar, scheten - onmogelijk nog noemen. Bij gebrek aan een passender genre worden ze maar in het bakje ‘avant-garde’ geplaatst. Negenenzestig jaar is dit fenomeen nu, maar aan innerlijke rust lijkt hij nog lang niet toe. Ik vermoed dat hij juist alleen nog maar onnavolgbaarder gaat worden.

Het late werk van Scott Walker is mij dierbaar zoals mijn gestoordste nachtmerries mij toch dierbaar zijn. Toch zou ik er geen seconde over piekeren om een van deze platen mee op reis te nemen, want ik zou me binnen een dag uit pure angst aan de eerste de beste palmboom opknopen. Maar wegdromend bij Scott 4 overleef ik niet alleen, ik hoef zelfs niet meer gered te worden.

*Of drie, of acht, afhankelijk van de spelregels die je toepast.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Outsider art is in zwang bij musea die pleiten voor diversiteit. Amber Bloos vraagt zich af of de term nu echt bijdraagt aan de erkenning van de kunstwerken van gemarginaliseerde mensen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Oproep: Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Voor de vaste rubriek Hard//talk zijn wij op zoek naar scherpe schrijvers met een mening die durven te verrassen en weten te overtuigen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan