Asset 14

Scott Walker

Het is een klassieke vraag die neurotisch aangelegde muziekliefhebbers zoals ondergetekende tot diepe waanzin kan drijven: welke vijf* platen neem je mee naar een onbewoond eiland? (Degene die zegt liever een goed gevulde usb-stick in z’n hutkoffer te stoppen heeft er weer eens geen reet van begrepen.) Wanneer mijn hoofd bezig is zichzelf voor de zoveelste keer te kwellen met dit onzinnige tijdverdrijf, komen usual suspects als The Beatles, Beach Boys, Radiohead, Dylan, Waits en Bowie voorbij. Soms is er ruimte voor een minder voor de hand liggend meesterwerkje, van Eels bijvoorbeeld, of Talk Talk. Maar het enige album dat in mijn steeds veranderende lijstje van een vaste plaats verzekerd is, is het relatief obscure Scott 4 van Scott Walker. Eigenlijk is het schandalig dat deze plaat niet de status heeft van een Pet Sounds of OK Computer, want qua toegankelijke bijzonderheid en overrompelende schoonheid doet het nauwelijks voor zulke Grote Namen onder.

In het midden van de jaren zestig was Scott Walker heel even een tieneridool, als bassist en voornaamste leadzanger van The Walker Brothers (die geen broers waren en waarvan ook niemand Walker heette; Scott’s echte achternaam is Engel). De Amerikaanse band was vooral immens populair in Engeland en bestormde de hitlijsten met covers, zoals Make It Easy On Yourself en The Sun Ain’t Gonna Shine Anymore, die in hun orkestrale zwijmeluitvoeringen onsterfelijk werden. Scotts fluwelen bariton, balancerend tussen melancholie en sensualiteit, was het geheime wapen van de groep. De beste nummers die de groep voortbracht zijn naar mijn smaak niet de obligate hits, maar Scotts eigen schrijfsels, zoals Mrs. Murphy en Orpheus. Met hun complexe arrangementen en mysterieuze teksten tonen deze songs een glimp van een wereld die Walker weldra verder zou verkennen op zijn eerste reeks soloplaten, Scott (‘67), Scott 2 (’68), Scott 3 (’69) en Scott 4 (’69).

Dat laatste deel mag dan mijn onbetwiste favoriet zijn, de rest van dit overzichtelijk getitelde kwartet is ook zeer de moeite waard. Op die eerste drie platen wisselt Walker zijn barokke liedjes nog af met vurige vertolkingen van naar het Engels vertaalde Jacques Brel-chansons. Scott 4 is de eerste plaat die uitsluitend uit eigen composities bestaat. Het is een album dat meteen vertrouwd klinkt, met een prachtig warm geluid om diep in weg te zakken. En na honderden keren draaien blijf je er nieuwe dingen op ontdekken. Het is dan ook zo’n bizar rijk werk, met weelderige strijkers, statige mannenkoren, jazzy ritmes en teksten die verwijzen naar films, boeken en historische gebeurtenissen. Toch klinkt het nergens bijeengeraapt, maar juist als een uiterst ongedwongen eenheid.

Het grote publiek had echter zijn interesse in Scott Walker verloren en Scott 4 werd een gigantische flop. Zijn platenmaatschappij dwong hem vervolgens tot het maken van commerciëlere platen, wat resulteerde in een aantal elpees met huisvrouwenmuzak. (Alleen op ‘Til The Band Comes In (‘70) staan nog wel een paar aardige nummers). Halverwege de jaren ’70 kwamen The Walker Brothers weer bij elkaar, om in eerste instantie voor nog meer middle-of-the-road verschrikkelijkheid te zorgen. Echter, op hun definitieve zwanenzang Nite Flights (‘78) begon Scott te experimenteren met bevreemdende geluiden en texturen en zette daarmee de tweede helft van zijn artistieke carrière in gang. Zijn muzikale koortsdromen werkte hij verder uit op Climate Of Hunter (‘83), een plaat die typisch eighties maar ook volstrekt eigenzinnig klinkt. Het is zijn eerste echte meesterwerk sinds Scott 4.

In de film 30 Century Man (‘06) vertellen artiesten als David Bowie, Brian Eno, Jonny Greenwood en Damon Albarn hoe zij door Scott Walker beïnvloed zijn. De fascinerendste figuur in deze documentaire is zonder enige twijfel Walker zelf. Hij komt over als een doodnormale man en toch hangt er een zweem van mysterie om hem heen. Hij laat zich tegenwoordig dan ook bijna nooit in de openbaarheid zien en doet vele jaren over het maken van nieuw werk.

De drie platen die na Climate Of Hunter volgden - Tilt (‘95), The Drift (‘06) en het vorige week verschenen Bish Bosch - werden steeds extremer. Popmuziek kan je deze groteske geluidstukken - Scotts necromantische gecroon galmend tussen dissonante orkesten, gebeuk op varkenskarkassen, slijpende Samuraizwaarden en, echt waar, scheten - onmogelijk nog noemen. Bij gebrek aan een passender genre worden ze maar in het bakje ‘avant-garde’ geplaatst. Negenenzestig jaar is dit fenomeen nu, maar aan innerlijke rust lijkt hij nog lang niet toe. Ik vermoed dat hij juist alleen nog maar onnavolgbaarder gaat worden.

Het late werk van Scott Walker is mij dierbaar zoals mijn gestoordste nachtmerries mij toch dierbaar zijn. Toch zou ik er geen seconde over piekeren om een van deze platen mee op reis te nemen, want ik zou me binnen een dag uit pure angst aan de eerste de beste palmboom opknopen. Maar wegdromend bij Scott 4 overleef ik niet alleen, ik hoef zelfs niet meer gered te worden.

*Of drie, of acht, afhankelijk van de spelregels die je toepast.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur is het aanspreekpunt voor redacteuren en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer