nieuwsbrief
Asset 14

Rothko en Europa's rafelranden

Op een enkele Letse vlag na hoef je in Daugavpils geen vaderlandslievend decor te verwachten – deze stad, omringd door dikke naaldbossen in de oostelijke regio van Letland, voelt en spreekt Russisch. Verveloze betonbouw loopt moeiteloos over in een grauwe lucht en hoewel de bijtende januarikou uitblijft, ligt de stad gehuld in een vaal laken waar de zon af en toe bleke lichtplekken in brandt. Oude Sovjet-trammetjes rammelen voorbij. Het is een haveloze industriestad, toen genadeloos geteisterd door twee wereldoorlogen, nu geplaagd door een meedogenloze emigratie. Men spreekt hier Russisch, kijkt naar de Russische tv, leest Russische geschiedenisboeken en gaat naar het Russisch theater. Een rijkere voedingsbodem voor Russisch vervaardigd separatisme zal Poetin binnen de Europese Unie niet snel treffen.

Mail

Maar ergens te midden van dit epicentrum van rauw verdriet en betonrot vind je een ode aan de beroemdste zoon van de stad: Mark Rothko. De Amerikaanse abstract expressionist werd in 1903 in Dvinsk, zoals Daugavpils destijds heette, als Marcus Rothkowitz geboren. Zoon van een geliefd apotheker in een stad die toen nog binnen de Russische landsgrenzen lag.

Net buiten de vale stad ligt, aan de oever van de Daugavu, een oude militaire vesting. Sinds twee jaar huist daar een Rothkocentrum met zes werken van hem, het enige in Oost-Europa. Het miezert een zure regen als ik in de berm van de weg, de enige route uit het verpauperde centrum, richting het fort loop.


Bien_Rothko
Beeld: Jason Rogers

Het museum kan nauwelijks een groter contrast bieden met een stad waar elke straathoek teleurstelt en de afgebladderde muren cyrillische scheldwoorden dragen. Het is er proper en licht. Er is niemand, de zalen zijn verlaten. Ik struin zoals het een museumbezoeker betaamt. Rothko beoogde met zijn kunst een zeker emotie over te dragen. ‘De mensen die staan te huilen voor mijn schilderijen hebben dezelfde religieuze ervaring als ik toen ik ze schilderde,’ zei hij ooit.

Eerder dit jaar bezocht ik in het Haags Gemeentemuseum de overzichtstentoonstelling van Mark Rothko. In de zalen van het Haagse museum was het ver zoeken naar enige vorm van ontroering. De schilderijen kwamen niet tot hun recht, de voorbijtrekkende drommen mensen zorgden voor afvlakking en verveling. De tentoonstelling miste elke vorm van bezieling, hetgeen niet aan de kunstenaar noch zijn werk lag.

Aan het rafelrandje van Oostelijk Europa zat ik in een verlaten museum urenlang voor zijn doeken. Ik begreep waarom de gekwelde schilder geïnspireerd raakte door emoties en zijn schilderproces als een spirituele ervaring zag, welke ik als toeschouwer meebeleefde. Rothko moet je ervaren door de wimpers en met gesloten oren, verborgen voor al het andere. Filter en verban elk storend impuls, reinig je bereik. Voor Rothko en zijn religieuze eigenschappen reis je af naar de sleetse uithoeken van ons continent. Je zult er een bedevaartsoort bij hebben – een plek waar je de stuiptrekkingen van de wereldgeschiedenis nog na voelt.

--
Bien Borren (1993) studeert journalistiek aan de Hogeschool Utrecht en houdt van reizen.

Bien Borren Bien Borren is Hard//hoofd-redactielid en journalist.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

Esmé van den Boom werkt sinds kort in een bibliotheek en dat werk draait tot haar grote schrik meer om boeken wegdoen dan boeken koesteren. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5