Asset 14

Nederlandsch

“Was ik maar in Amerika geboren, of desnoods in Londen...” heb ik meerdere vrienden wel eens horen zuchten. Alsof ons kleine taalgebied het enige is wat hun literaire succes nog in de weg staat. “Engels is zoveel rijker, eleganter...” Het Engels heeft misschien meer woorden, toch is dat, geloof ik, geen excuus. Ons simpele boerentaaltje kan ook best melodieus en poëtisch zijn. Hoewel ik de laatste ben om te beweren dat een schrijver zich tot zijn moedertaal moet beperken, hier dan toch een TIP voor de herwaardering van onze taal. Want het Nederlands hoeft niet te klinken alsof het uitgesproken wordt door een scheldende kettingroker met keelkanker.

Toen in 2007 een van onze poëziedocenten op de Rietveld jurylid van de VSB poëzieprijs was, probeerden mijn klasgenoten en ik hem te overtuigen van één van de genomineerden. In De herfst van Zorro schrijft Rodaan Al Galidi over het leven van een held in zijn nadagen. In korte zinnen dicht hij vanuit het hoofd, het hart en de penis van Zorro. Deze held heeft de zon achtergelaten in een ander land, net als de schrijver zelf, die in 1998 vluchtte uit Irak. In eerste instantie was ik niet helemaal overtuigd van de bundel met korte zinnen en eenvoudige woorden, maar toen ik Rodaan hoorde voorlezen veranderde er iets. Zijn gedichten waren ritmisch en lyrisch, de woorden die eerst eenvoudig leken, ontroerden me. Het deed me denken aan hoe mensen die echt kunnen koken van de laatste restjes uit je koelkast toch een bijzonder gerecht kunnen maken. Uit de sobere Nederlandse taal, kon Al Galidi charme en verleiding doen opborrelen. (Luister hier naar een radioboek van Al Galidi, of hier naar een gesprek over zijn werk.)

De afgelopen weken verschenen er alarmerende berichten over de mogelijke uitzetting van Rodaan in het nieuws. Hoewel de VSB poëzieprijs in 2007 niet naar hem ging, kreeg de dichter door de nominatie landelijke bekendheid. Dat jaar 'genoot' hij nog van het Generaal Pardon, maar in 2011 deed hij de verkorte inburgeringstoets (zijn asielprocedure duurde maar liefst 9 jaar). De dichter haalde echter niet genoeg punten, en terwijl hij voor zijn boek De autist en de postduif de Europese Unie Prijs voor Literatuur ontving, werd hij in Nederland niet voldoende ingeburgerd bevonden. Nederlanders moesten zich schamen, kopte de Volkskrant, dat wij inburgering testen met vragen als: Mo heeft een uitkering en wil zijn zoontje naar de crèche laten gaan. Wie betaalt daarvoor? Rodaan kon onder andere geen antwoord geven op de vraag of een vrouw, nadat zij een miskraam gehad heeft, gelijk weer ongesteld wordt.

Soms heb ik het gevoel dat Nederland niet van zichzelf houdt. Dat we de mooie dingen verstoppen en idealen wegschoffelen in gedoogbeleid. Toen ik nog eens luisterde naar het radioboek Februari van Schiphol van Al Galidi, schaamde ik me een beetje voor het land dat hij beschrijft, maar tegelijkertijd werd ik opnieuw verliefd op zijn taal, mijn taal. Iedereen heeft wel eens met een toerist door zijn eigen stad gefietst. Wiebelend en onhandig, maar vrolijk bellend, wijst je logé je op de mooie dingen die je allang niet meer zag. Door de ogen van de ander krijgt zelfs het parkje met junks een bepaalde charme. Zo zit het ook met onze taal. Wanneer iemand het Nederlands niet volledig beheerst, zoekt hij naar vertalingen. Op die manier legt hij nieuwe betekenissen in woorden die wij allang vlak en alledaags vinden. Uitgesproken door een buitenlander, komt in het Nederlands de schoonheid naar boven waar we normaal gesproken zo haastig aan voorbij fietsen.

Mail

Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Horror, honden en verlangen 1

Horror, honden en verlangen

Deze week worden onze redacteurs blij van een film die de Gouden Palm waard is, een uitkomst voor hondenbezitters met een volle agenda en een debuutroman. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 51

Wees jezelf, ook achter glittercoulissen

Deze week worden onze redacteurs blij van authenticiteit, een nieuw boek van een favoriete schrijver en glitter. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren! 1

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren!

Hard//hoofd is op zoek naar scherpzinnige eindredacteuren (fictie/non-fictie) die ons tijdschrift structureel willen komen versterken. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer