Tegenwoordig verzinnen kunstenaars alleen nog ideeën en maken ze niets meer." /> Tegenwoordig verzinnen kunstenaars alleen nog ideeën en maken ze niets meer." />
Asset 14

Metropolis M

Kunstenaars die hun geld verdienen met louter ideeën – het blijft een lastig te behappen gegeven. Wat ‘scheppen’ ze dan? Is dat geen doen alsof? Dus toen Museum Boijmans Van Beuningen begin dit jaar de conceptuele sculptuur Pindakaasvloer (1962) aankocht, moest de ontwerper (Wim T. Schippers) in menig praatprogramma komen opdraven voor tekst en uitleg. Had hij werkelijk alleen het concept verkocht? Met niet eens één pot pindakaas erbij? Vond hij dat zelf ook niet een beetje raar? Voor wie hier toen geen genoeg van kon krijgen, is er nu het februari/maartnummer van Metropolis M waarin de conceptueel kunstenaar ter discussie staat.

Metropolis M – stevig glanspapier, veel vetgedrukt font en bladspiegel in kolommen – bestaat al ruim dertig jaar en vertegenwoordigt samen met bladen als Kunstbeeld en Mr. Motley de nationale hedendaagse kunstkritiek. Op de cover van het tweemaandelijks kunsttijdschrift prijkt de plaat Nazi Milk (1979) van het Canadese kunstenaarscollectief General Idea. De provocateurs uit de jaren zeventig worden in het nummer opgevoerd als grote inspiratoren van de hedendaagse conceptuele kunst, van het genre kunst-als-idee. In een tien pagina’s groot interview herinnert A.A. Bronson, de enige van het collectief die AIDS overleefde, zich met name de ironie en het maakplezier waarmee de projecten van General Idea tot stand kwamen: "Ons idee was dat we zoveel betekenislagen in elk project konden aanbrengen dat iedereen minstens één van die lagen zou snappen."

Sindsdien is de hedendaagse kunst steeds verder doorgeschoten in haar conceptuele kant. Dat stelt filosoof Aaron Schuster bitter in een diepgravend essay waarin de productiviteit van hedendaagse kunstenaars wordt bekritiseerd. Volgens Schuster is "de kunstenaar van vandaag […] zelfs zo vertrouwd geraakt met de ideematige kant van kunst, dat hij niet alleen vindt dat hij het niet hoeft te maken, hij zou niet eens meer kunnen". Het hoeft dan volgens hem ook niet lang meer te duren voordat er een curator opstaat die een tentoonstelling organiseert die volledig "in iemands hoofd plaatsvindt".

Uit de portretten van toonaangevende conceptuelen van nu, over Gabriel Lester en Lili Reynaud-Dewarr, komt echter iets anders naar voren. Beiden zijn juist met ernst en enorme toewijding betrokken bij de materiële realisatie van hun concepten. Het verslag dat het kunstenaarsduo Fucking Good Art deed van hun verblijf in Georgië, wijst bovendien uit dat ook als de kunstwereld zelf niet meer dan een concept is (zoals in veel Kaukasische landen) er alsnog interessante kunst kan worden gemaakt. Door deze portretten naast het essay van Schuster te publiceren (met de nadrukkelijke boodschap: zo kan het ook!), mengt Metropolis M zich op ‘licht provocatieve wijze’ in het conceptuele kunstdebat.

Toch is de redactie er niet op uit de mythe rond de conceptueel kunstenaar te doorgronden. Of we ons nu vakkundig om de tuin geleid moeten voelen door zijn fantoomkunst of juist uitgedaagd om iets dat incompleet is, te complementeren in ons eigen hoofd, dat blijft in het midden. Dat doet er dan ook niet zo toe. Metropolis M leest veel beter als een kunstfilosofisch menu, als een catalogus, een agenda. Nog afgezien van de vele Re- en Previews, haakt namelijk nagenoeg elk artikel in op een lopende tentoonstelling. Het resultaat: een prettige verzameling voorpublicaties waaruit iedereen kan putten voorafgaand aan een bezoek aan de (conceptuele) tentoonstellingspraktijk.

De Pindakaasvloer van Wim T. Schippers wordt niet besproken in Metropolis M, maar is wel vanaf 5 maart 2011 t/m 31 mei 2011 te zien in het Museum Boijmans Van Beuningen.

(Deze TIP verscheen eerder op de site van Boekhandel Athenaeum)

Sara Spoelstra (Gouda 1983) studeert algemene cultuurwetenschappen en journalistiek, woont in Amsterdam en is down met krakers en kunstenaars.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Zo het begon 1

Zo het begon

Nele Peeters schreef een ontroerend verhaal, vol treffende zinnen en beelden. Het is dromerig verhaal, over eenzaamheid, hoop, zorgzaamheid en zwaarte. Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

 1

Het model

De hoofdpersoon in dit verhaal van Feico Sobel poseert op een doordeweekse avond naakt voor een schilderklasje in Spijkenisse. De sessie ontaardt in een bizarre erotische nachtmerrie waarin onze verteller zich totaal verliest. Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

:Oproep: nieuwe Chef Illustratie en Beeldredacteur online

Oproep: nieuwe Chef Illustratie en Beeldredacteur online

Hard//hoofd zoekt twee getalenteerde, assertieve, breed onderlegde beelddenker (x/v/m) die de beeldredactie willen komen versterken! Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Weke delen

Weke delen

Op de laatste dag van de zomervakantie bedenken vier vrienden een ultieme streek om ‘de Pedofiel’ in het dorp te leveren. Maar tussen Reinout en Jordan is iets anders aan de hand. Een coming of age- verhaal van Nelson Morus over vriendschap, angst, en schaamte. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

De kieuwbogen kleuren zalmroze

De kieuwbogen kleuren zalmroze

In de zomer van 2022 voltrok zich een milieuramp in de rivier de Oder. Honderdduizenden dode vissen dreven toen naar het oppervlak van de rivier. Emma Zuiderveen schreef een gedichtenreeks waarin ze de oorzaken en gevolgen van deze ramp op zowel individuele als collectieve schaal onderzoekt. Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

De vrouw met de rode haren (ILY)

De vrouw met de rode haren (ILY)

Een verhaal van Ida Blom over de beklemming van verlies en herinnering en het zoeken naar het verleden in het heden. Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Suriname is één groot slavernijmuseum

Suriname is één groot slavernijmuseum

Een slavernijmuseum is niet genoeg. Kevin Headley stelt de vraag hoe Nederland Suriname tegemoet kan komen op gebied van cultureel erfgoed rondom het koloniale verleden. ‘Ik denk dat de belangrijkste vraag die Nederland aan Suriname moet stellen is: “Wat heb je nodig?”’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer