Asset 14

Beleef een walgelijke extase

Tip: Beleef een walgelijke extase 1

Naarmate ik de afgelopen maanden langer en vaker alleen was en verantwoordelijkheden zo ver voor me uitschoof dat ik ze over de horizon in het luchtledige zag donderen en ik eindelijk een kalm snorrend niets kon zijn, waande ik me steeds meer een lege vergaarbak voor nieuwe verhalen en informatie. Ik zie mijn hersenpan voor me als vredig en vol stomende mest: omgewoelde grond waaruit scheuten schieten. Één boek schoot wortel als geen ander.

In het volgende ga ik een beetje verklappen wat er in dit boek gebeurt, dus als je dat vervelend vindt, moet je niet verder lezen. Clarice Lispector, de schrijfster van het boek, is een enorm spannende vrouw die mijn hart veroverde door in een column onbekommerd aan een ziekenhuisbezoek te refereren dat in een noot van de vertaler als volgt wordt verklaard: ‘In de nacht van 13 op 14 september 1966 viel Clarice Lispector in bed in slaap met een brandende sigaret, waarop haar flat vlam vatte en zij met zware brandwonden in het ziekenhuis werd opgenomen.’ Aangrijpend en iconisch. Ik las haar meesterwerk De passie volgens G.H. en vloog zelf in brand.

Het verhaal, geschreven als een monoloog, gaat over de neurotische kunstenaar G.H die de kamer van haar vertrokken dienstmeisje opruimt, waarbij ze stuit op een uit de kast kruipende kakkerlak. Ze raakt overspoeld door walging en fascinatie nadat ze het diertje plet met de kastdeur. Ze ziet God in de witte smurrie die uit het lijfje stroomt. Een extatische, existentiële crisis die de rest van het boek vult is het resultaat. Op het verrukte hoogtepunt van haar spirituele inzinking steekt ze, zwetend, kokhalzend, raaskallend, het spul in haar mond als een ontluisterende hostie. Haar maaltijd blijkt transformatief: ‘O God, ik voelde me gedoopt door de wereld. Ik had de inhoud van een kakkerlak in mijn mond gestoken en eindelijk de laagste handeling verricht.’

G.H. beoogt met haar abjecte daad een zuiverende, mystieke verzoening met dit prehistorische beest. Ze ziet kwetsbaarheid in de stervende, zwarte oogjes van de kakkerlak die ze beschrijft als lijkend op die van een bruidegom, en herkent hierin plots een zielsgenoot, net als zij en jij en ik opgebouwd uit trilharen en eiwitten. Ik las het beslissende eten van de smurrie met tranen in mijn ogen, geroerd, maar ook vervuld van een verlangen om me te binden aan het niet-menselijke: elke spin die door mijn huis rent in al haar ogen aankijken, mijn planten strelen en hun sidderingen voelen, de tuin omwoelen en de beestjes tussen mijn vingers laten krioelen.

Voordat ik in de struiken verdwijn om allerlei wilde en kruipende flora en fauna lastig te vallen, bedenk ik me dat de zo onvergelijkelijk beschreven aanvaring tussen mens en kakkerlak juist een radicale les in zich draagt voor het dagelijks leven: het bewustzijn dat ik evenals G.H. en de kakkerlak een uitstulping ben van een ademende, pulserende wereld. De ontmenselijking van G.H. doet mij inzien dat het erkennen van verwantschap met de stille, onbegrijpelijke wezens om mij heen de kastdeur opent naar genegenheid. En het maakt dat ik deze niet uit schrik om mezelf te verliezen dichtsla als ik onverwachte tederheid zie rondkruipen. Zo ben ik nooit alleen.

Beeld: Joe Crowley via Flickr

Mail

Rijk Kistemaker (1991) kijkt film, schrijft, denkt veel na over het internet en leest vaak allerlei boeken door elkaar. Hij studeerde kunstgeschiedenis en cultural analysis en houdt van memes en de recente restauratie van Het Lam Gods.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Koop de roze bril

Koop de roze bril

Lang geloofde Shulamit Löwensteyn dat een ingebouwd stapelbed de oplossing zou zijn voor al haar moeilijkheden. Had ze daar gelijk in? Een tip over tulpen, taart en het kopen van troost. Lees meer

Column: Het enige woord dat het omschrijft

Het enige woord dat het omschrijft

Het voorlopig laatste uitstapje naar de bios met haar vader krijgt voor Eva een duistere lading. Lees meer

Kon je maar aanbeden worden

Kon je maar aanbeden worden

Hologrammen, goud licht en een religieus lam laten Marthe van Bronkhorst zich klein voelen tijdens een kerkbezoek. Lees meer

Wees talentloos

Wees talentloos

Tijdens een date raakt Wolter de Boer verwikkeld in een socratisch vraaggesprek rond talent. Een tip over het afschaffen van aanleg. Lees meer

'Het kán dus wel.'

'Het kán dus wel'

Eva is dolblij voor (en stikjaloers op) haar smoorverliefde vriendin. Lees meer

Column

In een te specifieke vorm geslepen

Op ieder potje past een dekseltje, toch? Marthe van Bronkhorst vraagt zich af of ze daarvoor niet té veel eigenaardigheden heeft: "Als ik nog groter groei, dan moet een bosbrand mij snoeien. En wat voor allesverzengende liefde moet dat zijn waardoor het specifieke houtsnijwerkje dat je bent geworden af fikt, helemaal ombuigt, en opnieuw wortel schiet?" Lees meer

Column: Ik ben geen dreumes, ik ben Julie!

Ik ben geen dreumes, ik ben Julie!

Eva's nichtje van twee geeft tijdens een bezoek aan de speeltuin blijk van een opvallende afkeer van hokjesdenken. Lees meer

Breek het brutalisme

Breek het brutalisme

In een distrack over het brutalisme maakt Marthe van Bronkhorst duidelijk dat ze helemaal klaar is met de betonnen architectuurstijl: "Wat is de deal met al die bouw freaking putten, nog minder fundament voor kunst dan vier keer Rutte?" Lees meer

Column: Zullen we vrienden worden?

Zullen we vrienden worden?

Corona of geen corona, Eva blijft haar sociale cirkel onderhouden en zo nodig verversen met aanwas. Lees meer

Column: Tegen vrienden zeg ik nooit goed 'doei'

Tegen vrienden zeg ik nooit goed 'doei'

Over de dood van haar grootouders dacht Eva van den Boogaard vroeger wel na, maar over die van een goede vriend? Lees meer

Achtbaantester 1

Achtbaantester

Marthe van Bronkhorst hangt op de kop in een looping en weet één ding zeker: achtbanen worden alleen spannend als ze een goed verhaal hebben. Lees meer

Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer

Framer geframed

Framer geframed

Marthe van Bronkhorst ziet haar angst onder ogen en besluit haar ervaring als psycholoog te verrijken door zelf de patiënt te worden. De belangrijkste les? Ook therapeuten weten niet alles. Lees meer

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer