Asset 14

Beleef een walgelijke extase

Tip: Beleef een walgelijke extase 1

Naarmate ik de afgelopen maanden langer en vaker alleen was en verantwoordelijkheden zo ver voor me uitschoof dat ik ze over de horizon in het luchtledige zag donderen en ik eindelijk een kalm snorrend niets kon zijn, waande ik me steeds meer een lege vergaarbak voor nieuwe verhalen en informatie. Ik zie mijn hersenpan voor me als vredig en vol stomende mest: omgewoelde grond waaruit scheuten schieten. Één boek schoot wortel als geen ander.

In het volgende ga ik een beetje verklappen wat er in dit boek gebeurt, dus als je dat vervelend vindt, moet je niet verder lezen. Clarice Lispector, de schrijfster van het boek, is een enorm spannende vrouw die mijn hart veroverde door in een column onbekommerd aan een ziekenhuisbezoek te refereren dat in een noot van de vertaler als volgt wordt verklaard: ‘In de nacht van 13 op 14 september 1966 viel Clarice Lispector in bed in slaap met een brandende sigaret, waarop haar flat vlam vatte en zij met zware brandwonden in het ziekenhuis werd opgenomen.’ Aangrijpend en iconisch. Ik las haar meesterwerk De passie volgens G.H. en vloog zelf in brand.

Het verhaal, geschreven als een monoloog, gaat over de neurotische kunstenaar G.H die de kamer van haar vertrokken dienstmeisje opruimt, waarbij ze stuit op een uit de kast kruipende kakkerlak. Ze raakt overspoeld door walging en fascinatie nadat ze het diertje plet met de kastdeur. Ze ziet God in de witte smurrie die uit het lijfje stroomt. Een extatische, existentiële crisis die de rest van het boek vult is het resultaat. Op het verrukte hoogtepunt van haar spirituele inzinking steekt ze, zwetend, kokhalzend, raaskallend, het spul in haar mond als een ontluisterende hostie. Haar maaltijd blijkt transformatief: ‘O God, ik voelde me gedoopt door de wereld. Ik had de inhoud van een kakkerlak in mijn mond gestoken en eindelijk de laagste handeling verricht.’

G.H. beoogt met haar abjecte daad een zuiverende, mystieke verzoening met dit prehistorische beest. Ze ziet kwetsbaarheid in de stervende, zwarte oogjes van de kakkerlak die ze beschrijft als lijkend op die van een bruidegom, en herkent hierin plots een zielsgenoot, net als zij en jij en ik opgebouwd uit trilharen en eiwitten. Ik las het beslissende eten van de smurrie met tranen in mijn ogen, geroerd, maar ook vervuld van een verlangen om me te binden aan het niet-menselijke: elke spin die door mijn huis rent in al haar ogen aankijken, mijn planten strelen en hun sidderingen voelen, de tuin omwoelen en de beestjes tussen mijn vingers laten krioelen.

Voordat ik in de struiken verdwijn om allerlei wilde en kruipende flora en fauna lastig te vallen, bedenk ik me dat de zo onvergelijkelijk beschreven aanvaring tussen mens en kakkerlak juist een radicale les in zich draagt voor het dagelijks leven: het bewustzijn dat ik evenals G.H. en de kakkerlak een uitstulping ben van een ademende, pulserende wereld. De ontmenselijking van G.H. doet mij inzien dat het erkennen van verwantschap met de stille, onbegrijpelijke wezens om mij heen de kastdeur opent naar genegenheid. En het maakt dat ik deze niet uit schrik om mezelf te verliezen dichtsla als ik onverwachte tederheid zie rondkruipen. Zo ben ik nooit alleen.

Beeld: Joe Crowley via Flickr

Mail

Rijk Kistemaker (1991) kijkt film, schrijft, denkt veel na over het internet en leest vaak allerlei boeken door elkaar. Hij studeerde kunstgeschiedenis en cultural analysis en houdt van memes en de recente restauratie van Het Lam Gods.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer

Framer geframed

Framer geframed

Marthe van Bronkhorst ziet haar angst onder ogen en besluit haar ervaring als psycholoog te verrijken door zelf de patiënt te worden. De belangrijkste les? Ook therapeuten weten niet alles. Lees meer

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Column: More is more

More is more

Eva reflecteert op haar ambivalente relatie met matigheid. Lees meer

Neem je ouders mee naar het museum

Neem je ouders mee naar het museum

De idealen van ouders en hun kinderen komen niet altijd overeen. Schrijver Michael ter Maat legt zich daar niet bij neer en neemt zijn vader mee naar het Krölller Müller. Een tip om het niet bij 'ok, boomer' te laten.  Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer