Een Chinese kunstenaar wiens werk net zo mooi is als zijn naam." /> Een Chinese kunstenaar wiens werk net zo mooi is als zijn naam." />
Asset 14

Ai Wei Wei

De Chinese regering was niet blij met de Nobelprijs voor de Vrede dit jaar. In China wordt Liu Xiaobo zoveel mogelijk buiten de media en het openbare leven gehouden (hij is vorig jaar veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf), maar nu kent ineens de hele wereld deze kritische hoogleraar. De partij werd nerveus, voelde zich geschoffeerd en noemde de prijs obsceen. Waarmee het haar reputatie in de Westerse wereld niet bepaald verbeterde.

Beeld: collectie Ai Wei Wei ©

Er was afgelopen maand voor de Chinese Communistische Partij nog meer reden om nerveus te zijn. Een kritische kunstenaar met de naam Ai Wei Wei, niet geheel toevallig een goede vriend van Liu Xiaobo, verscheen in de media over de hele wereld. Wie? Ai Wei Wei, een prachtige naam die bij ons westerlingen net zo vloeiend over de tong zou moeten gaan als ni hao en tjap tjoy. Enkele dagen na de Nobelprijsuitreiking opende zijn indrukwekkende installatie in de turbinehal van het Tate Modern in Londen. Ai Wei Wei’s zee van miljoenen porseleinen zonnebloemzaadjes die op de vloer liggen uitgespreid is prachtig om te zien, maar al snel ontvouwt zich de politieke lading van zijn werk. Alle zaadjes zijn met de hand gemaakt in de Chinese stad Jingdezhen, dat al eeuwen beroemd is om zijn porselein. Made in China, waar ouderwets handwerk en moderne massaproductie een wrange combinatie kunnen zijn.

De werken van Ai Wei Wei zijn altijd politiek. Soms overduidelijk, zoals het werk Remembering over de aardbeving in de provincie Sichuan in 2008, dat gemaakt was van kinderrugzakjes. Soms subtieler, zoals de miljoenen zonnebloempitten, of de installatie die hij maakte van Forever Bikes, al generaties het meest populaire fietsenmerk in China.

Beeld: collectie Ai Wei Wei ©

“Alles wat ik doe is politiek. Maar ik heb nooit de juiste gereedschappen gevonden om mijn ideeën uit te dragen. Tot ik kunstenaar werd,” vertelde hij vorig jaar aan het NRC (20 november 2009). Aan het begin van de jaren '80 vertrok Ai Wei Wei met 30 dollar op zak naar New York en leerde Marcel Duchamp's ready-mades en de pop-art van Andy Warhol kennen. Toen hij zo'n tien jaar later terugkeerde naar zijn vaderland combineerde hij de conceptuele kunst uit de westerse traditie met de Chinese geschiedenis. Bijvoorbeeld door een Coca Cola-logo op een vaas uit de Han-dynastie (206 v. Chr - 26 n. Chr) te zetten. Of door eenzelfde antieke vaas met genoegen in stukken te laten vallen, daarbij Mao aanhalend die eens zei dat men met het oude tijdperk moet breken om aan iets nieuws te beginnen.

Alles wat hij doet is politiek. Terug in China trekt hij op met andere kritische personen die pleiten voor politieke hervormingen, voor openheid en democratie. Het mondde onder andere uit in een veelgelezen (en verboden) blog. In het manifest Charta 08, mede ondertekend door Liu Xiaobo. En het leidde tot de foto van Ai Wei Wei’s eigen arrestatie in augustus vorig jaar, die dankzij het internet binnen enkele minuten de hele wereld over ging.

Een uniek beeld uit een land waar de regering steeds moeilijker controle kan uitoefenen op kritische burgers. Dankzij het internet en zijn positie als kunstenaar blijft Ai Wei Wei meestal buiten schot van censuur. Zijn bekendheid is vooral te danken aan zijn doorzettingsvermogen, opoffering en het rotsvaste geloof dat de kunst verschil kan maken. Zijn positie als internationaal gevierd kunstenaar kunnen hem een zekere veiligheid geven, toch blijft het altijd onzeker, zo liet hij in een recent interview weten (NRC, 16 oktober 2010):

“Zoiets kan het motief zijn om mij mijn gang te laten gaan. Maar ik weet ook dat niemand in het Westen mij werkelijk kan beschermen als iemand hier besluit dat het wel genoeg is geweest met de grote bek van Ai Wei Wei. Wat kan ik daar aan doen? Ik lig er niet wakker van. Ik weet namelijk ook niet waar de grens ligt van wat wel gezegd kan worden en wat niet.”

Zonder te pessimistisch te zijn, moeten we het werk van Ai Wei Wei vooral ontdekken en waarderen zolang het nog kan. Want de intelligente, kritische en kunstzinnige geesten die buiten het Rijk van het Midden hun kunst kunnen tonen zijn schaars.

www.aiweiwei.com

Mail

Roos Euwe

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Hard//hoofd is trotse mediapartner van literair festival Nieuwe Types, dat gedurende de hele maand maart plaatsvindt in Arnhem én online. Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vervolgzomer

Vervolgzomer

In de rubriek Luister Even vragen we Hard//hoofd-makers om een kort stukje audio te maken over de toekomst, wanneer er weer feest kan zijn, of reizen, of drukte. Het is een proeftuin voor het maken van audio, maar ook voor onze werkelijkheid. De eerste aflevering is van Annelies van Wijk. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers