Asset 14

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Marthe van Bronkhorst was zondagavond getuige van een spannend wedstrijdje oesterkraken: wie kraakt de ander eerst, Zomergast Inez Weski of presentator Janine Abbring? Als Abbring beter had opgelet, had ze doorgehad dat Weski veel prijsgaf.

Inez Weski (1955) is een begrip. Als strafrechtadvocaat, als privacyvoorvechter, en als verschijning: een grande dame met gevleugelde oogschaduw. Ze schuwt de uitdaging niet, verdedigt verdachten van grote liquidaties (Ridouan T.) tot de Decembermoorden (Desi Bouterse). In Zomergasten verdedigde zij zichzelf. Tegenpartij Janine Abbring probeerde de mens achter de vleugelogen te leren kennen. En verloor deze zaak.

Het is altijd een fenomeen bij Zomergasten: de oestergast (denk aan Viktor en Rolf, Rutte, Ivo van Hove). Een vakman of -vrouw die het over Het Vak wil hebben en vooral geen woord over een privéleven. Dat levert een spannend wedstrijdje oesterkraken op: wie kraakt de ander eerst, gast of presentator?

Zo ook bij Inez Weski.

De thema’s die Weski wilde bespreken, waren in haar eigen woorden op zomergasten.nl, ‘het recht,’ uiteraard, ‘van de rede, van de hoop, dwars door de moerassen en mijnenvelden van de bevochten belangen, de wraak, de onlusten en haat. Het recht, niet van de sterkste, niet van de meest kleinzielige of boekverbrander, maar van de empathische rede (..)’ (deze zin was in werkelijkheid veel langer).

Weski gaat niet diep in op Mussolini’s daden, ze is verbijsterd om de woede van het volk

Vanaf het begin van de uitzending toont Weski misschien wel iets te veel empathie met de misdadiger, de dief, de verdachte. Ze opent met een fragment uit animatiefilm The Fantastic Mr Fox (Wes Anderson, 2009), waarin een keurige vos een mooier hol wil en besluit te gaan pikken. ‘And so it begins,’ zegt Mr. Fox. Is dat zo? Begint grote misdaad met vossenstreken, kwajongensgedrag? De motivaties van dit personage, volgens Weski, zijn goudkoorts, hogerop komen, een hang naar avontuur. Zij glundert bijna wanneer ze hierover praat. Het zijn vossen in mensenkleding, aldus Weski. Dit lijkt een romantisering.

Zo toont zij ook Il Corpo del Duce (Fabrizio Laurenti, 2011) een documentaire over de opkomst en ondergang van Mussolini. We zien juichende menigtes en even later, diezelfde massa rond het opgehangen lijk van Mussolini. Opvallend: Weski gaat niet diep in op Mussolini’s daden, maar lijkt oprecht verbijsterd om de woede van het volk. Ook hier lijkt er mededogen voor de bad guy, Mussolini, de gevallen leider. ‘Een volksmenner’ noemt ze hem. ‘Een volksmenner of een dictator?’ reageert Abbring.

Na het vierde fragment vergelijkt Weski gevangenisarbeid met slavernij. Er volgt kritiek op ‘het Nederland van de laatste jaren’ in een soort horror-opsomming, waardoor je zou denken dat er in Nederland bijna geen rechtssysteem meer bestaat. ‘De rechten van verdachten worden afgekalfd,’ zegt Weski. De mogelijkheid om strafvermindering te krijgen ook. ‘Het laatste derde van een straftermijn zal toch niet meer leiden tot gedragsverbetering,’ zegt Weski, ‘dit is alleen maar uitzitten.’
Abbring springt dan nog even in haar rol als advocaat van de tegenpartij. ‘Maar een straf is er niet alleen maar voor de gedetineerde,’ brengt ze er zwakjes tegenin.
Ook termijnen voor inzage van dossiers worden steeds kleiner, stelt Weski.
‘Dat gaat ook over jou,’ zegt Abbring.
‘Mij en al die anderen,’ zegt Weski snel.

Het privéleven van Inez Weski blijft de elephant in the room

Het privéleven van Inez Weski, het blijft de elephant in the room.
Slim weet Inez Weski privé-antwoorden om te draaien naar algemeenheden. Dat levert gekke taalkronkels op: het is veel ‘men’ en ‘de mens’, maar geen ‘ik vind’ of ‘ik denk’.
Weski laat zich ontvallen dat ze als kind al Dostojevski las. Wat dat zegt over haar opvoeding, wil Abbring weten. Weer een ontwijking: ‘Ik zou het iedereen toewensen’, en ‘Men moet kinderen in de derde dimensie (met kunst, filosofie) opvoeden.’
Abbring kaatst hem terug in de jij-vorm. ‘Dus dat is jóu met de paplepel ingegoten?’
Abbring stipt de geslotenheid van Weski direct aan. ‘Ik zou willen weten wat jou gevormd heeft. Je bent als een kunstwerk met een tekstbordje dat leeg blijft,’ zegt Abbring, ‘Maar dat bordje zou mij helpen om het kunstwerk beter te snappen.’
Abbring geeft niet op. ‘Ik ga een fragment uit je boek voorlezen.’
‘O god’ klinkt het.
Het systeem is de echte misdadiger, lijkt Weski’s volgende les aan ons te zijn. Het gedrag van groepen, volkstribunalen, dat lijkt het ware kwaad, en niet de individuele misdadigers, lijkt Weski te willen zeggen. ‘Er is een maatschappelijke roep om wraak, die gevoed wordt door desinformatie.’ Niet iederéén is een klakkeloze volger, relativeert ze wel snel. Weski heeft haar eigen sociologische theorie: ‘Je hebt de leiders, de mensen eromheen, de krachten van onderaf. En er zijn altijd mensen die zich niet mee laten voeren, de rechtvaardigheid. Daardoor komt de mensheid vooruit. Er zijn altijd andersdenkenden, vrije geesten. Dat hoeven geen enorm grote helden te zijn.’
Zou ze hier de strafpleiters bedoelen? En, een tot nu toe verzwegen onderwerp: zichzelf?
‘Ik ben een zelfstandig denker’ zegt ze op de vraag of ze een buitenbeentje is. ‘Kluizenaar.’

In Weski’s woorden weerklinkt soms een angst en een diep wantrouwen jegens de mens

Abbring probeert Weski nog al eens te dwingen tot een ja-of-nee antwoord. Bijvoorbeeld of je zwaarder moet straffen, als de samenleving daarom roept.
‘Als we kijken naar andere landen...’ ontwijkt Weski, en Abbring interrumpeert nog met ‘JAAH’. Maar het heeft geen zin. Weski blijft zich hullen in nevelen van landen, systemen, groepsprocessen, ‘de mens’, ‘niet iedereen’ tot Abbring zegt ‘Science fiction dan,’ en er wordt overgegaan naar 2001, A Space Odyssey (Stanley Kubrick, 1968). Wederom een systeem dat tegen een individu werkt. In dit geval een computersysteem, dat zich tegen het personage op zijn ruimteschip keert: ‘I’m afraid I can’t do that, Dave.’

‘Zo gaat dat in je app’ zegt Weski na het kijken ervan (het is onduidelijk naar welke ‘app’ zij refereert). ‘En die cookies die je maar te pas en te onpas maar moet installeren.’ Hier klinkt zij als een bange vrouw, ietwat wereldvreemd. Even later zegt ze: ‘Kijk naar hoe er nu gegevens van mensen verzameld worden.’ Gevolgd door: ‘Je zal maar in een algoritme zitten.’ (ze kan zich afvragen of dat niet allang zo is). Ook zegt ze: ‘Het kwaad reist mee in vele vormen. Het kan je buurman zijn, een uniform aan hebben, zich als ambtenaar voordoen.’
In Weski’s woorden weerklinkt soms een angst en een diep wantrouwen jegens de mens.

Weski zwijgt over zichzelf. Maar met dat zwijgen, en tussen de regels door, onthult ze eigenlijk heel veel. Janine Abbring heeft dat niet door en wil per se een persoonlijke uitspraak aan Weski ontlokken. De oester van Abbring wordt gekraakt.

We kijken naar een fragment uit The Secret Lives of 4 and 5 year olds. In een psychologisch experimentje, vermomd als kinderquiz, krijgt één groepje kinderen beduidend oneerlijkere vragen dan een ander groepje. De kinderen krijgen de optie om het andere team een puntje te geven. Eén empathisch jochie heeft het er duidelijk moeilijk mee. De andere twee, een roodharig meisje en een joch, vinden de onrechtvaardigheid prima. Zo ziet Weski zichzelf graag, lijkt het, als de enkeling die voor rechtvaardigheid strijdt in een onrechtvaardig systeem. Abbring stelt zich kwetsbaar op om te kijken of Weski dat ook doet.

‘Ik denk dat ik dat roodharige meisje zou zijn geweest.’ flapt Abbring eruit.
‘Dan was je voor mij afgeschreven’ zegt Weski. Daarna stelt ze Abbring gerust, als een vriendelijke presentator: ‘Nee, dat was een grap.’

Weski bleek een intelligente, doordachte gast die uitspraken doet over de condition humaine

By proxy worden de emoties van Weski dan toch nog besproken. Ze schildert zelf en toont kunstenaar Zadkine, die vluchtte voor het antisemitisme in Wit-Rusland. Zadkine is familie van haar, vertelt ze. ‘Hij beitelt de pijn van zich af, een schreeuw die eruit moet.’ Abbring maakt de fout door een zin te beginnen met ‘En heb jij wel eens…’
‘Ik heb wel eens bij het schilderen…’ begint Weski. Ze bedenkt zich, net op tijd. ‘Het is een genot.’ Ze onthult ze haar zus om toestemming heeft gevraagd om het fragment te tonen: ‘Ze zei dat dat moest kunnen.’

Wat voor vrouw vraagt aan haar zus of ze een fragment mag laten zien van een familielid?
De samenvatting van Abbring is slim: ‘De gedeelde familiegeschiedenis is er een van antisemitisme, dat drukt ook door op jou?’
Weski bevestigt, maar wil niet zeggen hoe. Toch laat ze duidelijk doorschemeren hoe. ‘Genocide is het refrein van al die samenlevingen.’ zegt ze. ‘Je weet niet waarom je zo bent zoals je bent, ik ben ongetwijfeld getraind. Misschien maakt het dat je extra voelsprieten heb voor onrecht, ja.’
‘Maar je wilt er alleen in de derde persoon over praten’, zegt Abbring.
‘Dat zal nooit anders zijn’, zegt Weski.

Kortom, Weski, met al haar geheimen en zwijgend gedragen familiegeschiedenis, gaat in Zomergasten glansrijk vrijuit. We zagen een intelligente, doordachte gast die uitspraken doet over de condition humaine, en bij wie je op het puntje van de stoel zit. Ook zagen we soms een kleine, bange vrouw in een moderne tijd. De vrouw achter de vleugelogen is een klein beetje doorgeschemerd.

Mail

Marthe van Bronkhorst schrijft, acteert en werkt als psycholoog. Ze woonde een tijd in Amerika, sloot zich aan bij een kungfuschool, een poëziegroep, ontsnapte aan een rijdend circus en schrijft nu verhalen voor Red Pers, Digressions en El Hizjra. // marthe.van.bronkhorst@hardhoofd.com

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

 Geef mij mijn (waan)zin

Geef mij mijn (waan)zin

Illustrator Rueben Millenaar ziet het kookpunt van de onvrede om de coronamaatregelen steeds dichterbij komen. Lees meer

Tempo Doeloe -

Tempo Doeloe - Verbonden met een omstreden verleden

De jaarlijkse herdenking van de capitulatie van Japan in 1945 roept bij Vivian Mac Gillavry gemengde gevoelens op. Als tweede generatie oorlogsslachtoffer groeide ze op met nostalgische verhalen over Tempo Doeloe, maar vindt ze de steeds luider klinkende kritiek op het koloniale verleden terecht. Een essay over het omgaan met een koloniaal verleden in je familie, verbintenis voelen en je eigen gedachten daarover vormen. Lees meer

 Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Realityknaller Big Brother komt terug, en er is beslist geen tekort aan aanmeldingen. Lees meer

Filmtrialoog: Der Fall Collini

Der Fall Collini

Redacteurs Ruby Sanders, Rosanna Baas en Oscar Spaans togen naar de bioscoop om Der Fall Collini te zien, een rechtbankthriller met een verrassende inkijk op een onderbelicht stukje naoorlogse geschiedenis. Lees meer

Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier destructief neoliberalisme te exporteren. Daarmee schiet hij Nederland alleen maar in de voet. Lees meer

 Flierefluiters op tournee

Flierefluiters op tournee

Waarschijnlijk pikten de vogeltjes het lied op tijdens het overwinteren in nabijheid van hun soortgenoten uit het westen. Maar waarom nou juist déze hit het goed doet? Dat blijft voorlopig waarschijnlijk een raadsel. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan