Asset 14

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze kan ervan genieten, maar merkt dat het al te vaak ook het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. De filosofie van de body neutrality geeft haar een antwoord op de vraag hoe hiermee om te gaan.

‘But if I gave up on being pretty,
I wouldn’t know how to be alive.’

- Mitski, Brand New City

Je wandelt langs een etalageraam en neemt prompt je lichaam onder de loep. Of je vermijdt het juist om naar jezelf te kijken, bang voor het onbehagen dat je zal bekruipen. Je kijkt weg als je op straat langer wordt aangekeken dan gebruikelijk. Of je zoekt die andere ogen juist op, verwelkomt met genoegen de blikken van begeerte.

Je kunt niet ontkomen aan het waargenomen worden. Je kunt niet besluiten dat omstanders vandaag alleen jouw persoonlijkheidstrekken zien en niet jouw lichaam. Dat dwingt je ertoe te erkennen dat er een relatie bestaat tussen jou (als persoon) en je lichaam. Je kunt niet stilletjes en onzichtbaar door de wereld zweven. Je wordt gezien, beoordeeld, hoe je het ook wendt of keert.

Alsof dat niet gecompliceerd genoeg is word je op alle mogelijke manieren eraan herinnerd hoe een mooi mens er dan uit hoort te zien.

Je mag er zijn, je bent mooi, je verdient het om begeerd te worden.

Het is een krampachtige strijd die een leven langt duurt. Het is dus geen wonder dat de body positivity movement voelt als een ware verademing voor wie zich met deze kwestie bezighoudt. Deze beweging stelt dat ieder lichaam mooi is. Het rammelt aan de hekken en kaders die gebouwd zijn in de loop der eeuwen en propageert dat je lichaam mooi is ondanks dat het (wellicht) niet voldoet aan schoonheidsidealen. In de jaren zestig kwam deze gedachtegang al op, in de jaren negentig werd zij versterkt, maar in de jaren tien van deze eeuw ontplofte de beweging: een ware revolutie, een uitdaging van de bestaande normen. Fat shaming is niet meer van deze tijd, invloedrijke merken zoals Dove en Nike dragen de boodschap uit dat iedereen schoonheid bezit, bestsellers worden erover geschreven. Dankzij sociale media bereikt de boodschap de hele wereld: je mag er zijn, je bent mooi, je verdient het om begeerd te worden.

De Amerikaanse artiest Lizzo staat erom bekend dat ze inspirerende preken geeft tijdens haar shows, waarbij ze aanstipt dat iedereen mooi is: ‘I want you to go home and do me a favor. I want you to look in the mirror and I want you to say: I love you, you are beautiful, and you can do anything.’ Je hart zwelt op als je in een zaal staat en je haar dit hoort zeggen. Even heb je het gevoel dat de strijd misschien toch gewonnen is.

 

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand 3

Misschien is de worsteling voorbij. Vroeg of laat stap je toch de concertzaal uit. De high van Lizzo’s woorden neemt af. Je bent weer gewoon een mens in deze enorme wereld gevuld met andere mensen, en zult je toch weer moeten verhouden tot elkaar en tot jezelf. Waar de body positivity movement grote stappen heeft gemaakt en ingrijpende veranderingen heeft gemaakt in ons collectief denken, was het niet de revolutie waar we op hoopten. Het was de revolutie die nodig was, maar het is tijd om te hergroeperen en opnieuw na te denken. Body positivity heeft de kaders opgerekt van wat het betekent om mooi te zijn, maar waarom accepteren we die kaders in eerste instantie als een noodzakelijk kwaad?

Dat ik me dat afvraag, wil niet zeggen dat ik er niet even fanatiek aan meedoe.

Ik waardeer schoonheid zowel in de ander als in de spiegel.

Ik slenter met een vriendin door de stad, de hele middag hebben we over dit onderwerp gedachtes gewisseld. We belanden in een kledingwinkel en passen allebei een broek. Ineens staan we onszelf in de spiegel te bekijken, te plukken aan onze kleren, aan ons haar. Dan staan we dus toch kritisch naar de spiegel te kijken, geamuseerd door wat we zien terugkijken.

Ik kan een ijdel mens zijn, waardeer schoonheid zowel in de ander als in de spiegel. Maar ondertussen wil ik soms oplossen in de lucht, niet de hele tijd gezien worden. Als oplossing voor deze kwestie probeer ik mezelf aan te leren om onverschillig te worden voor hoe ik waargenomen word. Basta, het is mooi geweest, ik ben niet op aarde gezet om mooi te zijn. De wereld is geen catwalk. Ik wil dat mijn medemens mijn persoon waarneemt, de rest is haast irrelevant. Maar ik heb niet altijd kapstokken voor deze gedachten. Als ik naar het werk ga, dan is het gemakkelijk om dit te denken. Of als ik boodschappen doe. Het wordt moeilijk als ik naar een feestje ga, weet dat ik mensen zal zien op wie ik indruk wil maken.

Dan kan ik soms toch voldaan in de spiegel kijken, ervan verzekerd dat het allemaal gesmeerd zou lopen. Dan denk ik toch iets langer na over wat ik aantrek die dag. Dan word ik toch weer bezeten door die kaders die ik eerder aan het bevragen was.

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand 4

Ik stuitte een paar maanden geleden op een Instagram-comment van actrice en activiste Jameela Jamil, waarin ze schreef als reactie op iemand anders: 'As an eating disorder advocate, I propose Body Liberation, which involves not thinking about my body at all. No hate. No love. Just no engagement.' Ik maakte direct een screenshot van het scherm en stuurde dat via WhatsApp naar een goede vriendin.

Je hoeft je lichaam niet mooi te vinden, het is er gewoon.

Hierop volgde veel Google-werk en gesprekken met vrienden. Er bleek een beweging te bestaan waar ik me niet eerder bewust van was: body neutrality. Deze beweging houdt zich bezig met het aan diggelen slaan van de kaders van schoonheid. Het gaat er niet om dat iedereen mooi is, maar dat hoe je je voelt over jezelf niets te maken heeft met je uiterlijk. Het werpt de notie omver dat het van belang is hoe je eruitziet. Je lichaam is slechts je omhulsel, en is maar één aspect van je zijn. Sterker nog, het is verre van het interessantste aspect van je zijn. Volgens de filosofie van body neutrality hoef je je lichaam niet mooi te vinden. Het is irrelevant, want die kaders (‘mooi’, ‘lelijk’) zijn irrelevant voor je waarde als persoon. Het is daarom onnodig om krampachtig te zoeken naar die liefde voor je lichaam. Je lichaam is er gewoon.

Deze filosofie is pas echt revolutionair. Het is, op dit punt in de tijd, achterhaald om de kaders zodanig op te rekken dat iedereen erbinnen past. Het wordt tijd dat we het kader uitgummen.

Mail

Jihane Chaara (zij/haar, 1991) is een idealist met een voorliefde voor doortastende en zachtaardige mensen/woorden.

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer