Asset 14

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze kan ervan genieten, maar merkt dat het al te vaak ook het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. De filosofie van de body neutrality geeft haar een antwoord op de vraag hoe hiermee om te gaan.

‘But if I gave up on being pretty,
I wouldn’t know how to be alive.’

- Mitski, Brand New City

Je wandelt langs een etalageraam en neemt prompt je lichaam onder de loep. Of je vermijdt het juist om naar jezelf te kijken, bang voor het onbehagen dat je zal bekruipen. Je kijkt weg als je op straat langer wordt aangekeken dan gebruikelijk. Of je zoekt die andere ogen juist op, verwelkomt met genoegen de blikken van begeerte.

Je kunt niet ontkomen aan het waargenomen worden. Je kunt niet besluiten dat omstanders vandaag alleen jouw persoonlijkheidstrekken zien en niet jouw lichaam. Dat dwingt je ertoe te erkennen dat er een relatie bestaat tussen jou (als persoon) en je lichaam. Je kunt niet stilletjes en onzichtbaar door de wereld zweven. Je wordt gezien, beoordeeld, hoe je het ook wendt of keert.

Alsof dat niet gecompliceerd genoeg is word je op alle mogelijke manieren eraan herinnerd hoe een mooi mens er dan uit hoort te zien.

Je mag er zijn, je bent mooi, je verdient het om begeerd te worden.

Het is een krampachtige strijd die een leven langt duurt. Het is dus geen wonder dat de body positivity movement voelt als een ware verademing voor wie zich met deze kwestie bezighoudt. Deze beweging stelt dat ieder lichaam mooi is. Het rammelt aan de hekken en kaders die gebouwd zijn in de loop der eeuwen en propageert dat je lichaam mooi is ondanks dat het (wellicht) niet voldoet aan schoonheidsidealen. In de jaren zestig kwam deze gedachtegang al op, in de jaren negentig werd zij versterkt, maar in de jaren tien van deze eeuw ontplofte de beweging: een ware revolutie, een uitdaging van de bestaande normen. Fat shaming is niet meer van deze tijd, invloedrijke merken zoals Dove en Nike dragen de boodschap uit dat iedereen schoonheid bezit, bestsellers worden erover geschreven. Dankzij sociale media bereikt de boodschap de hele wereld: je mag er zijn, je bent mooi, je verdient het om begeerd te worden.

De Amerikaanse artiest Lizzo staat erom bekend dat ze inspirerende preken geeft tijdens haar shows, waarbij ze aanstipt dat iedereen mooi is: ‘I want you to go home and do me a favor. I want you to look in the mirror and I want you to say: I love you, you are beautiful, and you can do anything.’ Je hart zwelt op als je in een zaal staat en je haar dit hoort zeggen. Even heb je het gevoel dat de strijd misschien toch gewonnen is.

 

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand 3

Misschien is de worsteling voorbij. Vroeg of laat stap je toch de concertzaal uit. De high van Lizzo’s woorden neemt af. Je bent weer gewoon een mens in deze enorme wereld gevuld met andere mensen, en zult je toch weer moeten verhouden tot elkaar en tot jezelf. Waar de body positivity movement grote stappen heeft gemaakt en ingrijpende veranderingen heeft gemaakt in ons collectief denken, was het niet de revolutie waar we op hoopten. Het was de revolutie die nodig was, maar het is tijd om te hergroeperen en opnieuw na te denken. Body positivity heeft de kaders opgerekt van wat het betekent om mooi te zijn, maar waarom accepteren we die kaders in eerste instantie als een noodzakelijk kwaad?

Dat ik me dat afvraag, wil niet zeggen dat ik er niet even fanatiek aan meedoe.

Ik waardeer schoonheid zowel in de ander als in de spiegel.

Ik slenter met een vriendin door de stad, de hele middag hebben we over dit onderwerp gedachtes gewisseld. We belanden in een kledingwinkel en passen allebei een broek. Ineens staan we onszelf in de spiegel te bekijken, te plukken aan onze kleren, aan ons haar. Dan staan we dus toch kritisch naar de spiegel te kijken, geamuseerd door wat we zien terugkijken.

Ik kan een ijdel mens zijn, waardeer schoonheid zowel in de ander als in de spiegel. Maar ondertussen wil ik soms oplossen in de lucht, niet de hele tijd gezien worden. Als oplossing voor deze kwestie probeer ik mezelf aan te leren om onverschillig te worden voor hoe ik waargenomen word. Basta, het is mooi geweest, ik ben niet op aarde gezet om mooi te zijn. De wereld is geen catwalk. Ik wil dat mijn medemens mijn persoon waarneemt, de rest is haast irrelevant. Maar ik heb niet altijd kapstokken voor deze gedachten. Als ik naar het werk ga, dan is het gemakkelijk om dit te denken. Of als ik boodschappen doe. Het wordt moeilijk als ik naar een feestje ga, weet dat ik mensen zal zien op wie ik indruk wil maken.

Dan kan ik soms toch voldaan in de spiegel kijken, ervan verzekerd dat het allemaal gesmeerd zou lopen. Dan denk ik toch iets langer na over wat ik aantrek die dag. Dan word ik toch weer bezeten door die kaders die ik eerder aan het bevragen was.

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand 4

Ik stuitte een paar maanden geleden op een Instagram-comment van actrice en activiste Jameela Jamil, waarin ze schreef als reactie op iemand anders: 'As an eating disorder advocate, I propose Body Liberation, which involves not thinking about my body at all. No hate. No love. Just no engagement.' Ik maakte direct een screenshot van het scherm en stuurde dat via WhatsApp naar een goede vriendin.

Je hoeft je lichaam niet mooi te vinden, het is er gewoon.

Hierop volgde veel Google-werk en gesprekken met vrienden. Er bleek een beweging te bestaan waar ik me niet eerder bewust van was: body neutrality. Deze beweging houdt zich bezig met het aan diggelen slaan van de kaders van schoonheid. Het gaat er niet om dat iedereen mooi is, maar dat hoe je je voelt over jezelf niets te maken heeft met je uiterlijk. Het werpt de notie omver dat het van belang is hoe je eruitziet. Je lichaam is slechts je omhulsel, en is maar één aspect van je zijn. Sterker nog, het is verre van het interessantste aspect van je zijn. Volgens de filosofie van body neutrality hoef je je lichaam niet mooi te vinden. Het is irrelevant, want die kaders (‘mooi’, ‘lelijk’) zijn irrelevant voor je waarde als persoon. Het is daarom onnodig om krampachtig te zoeken naar die liefde voor je lichaam. Je lichaam is er gewoon.

Deze filosofie is pas echt revolutionair. Het is, op dit punt in de tijd, achterhaald om de kaders zodanig op te rekken dat iedereen erbinnen past. Het wordt tijd dat we het kader uitgummen.

Mail

Jihane Chaara (1991) is een idealist met een voorliefde voor lieve mensen en woorden. Ze is recentelijk afgestudeerd in klinische neuropsychologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
Lees meer
het laatste
 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

 Damien Hirst is verknipt

Damien Hirst is verknipt

Ruim 30.000 dollar betaalde het New Yorkse kunstcollectief MSCHF voor een werk van Damien Hirst: een zeefdruk met 88 gekleurde stippen in elf rijen van acht. Geen weggegooid geld, als je het werk vervolgens in stukjes doorverkoopt. Lees meer

Reflecties van een proefkonijn

Reflecties van een proefkonijn (deel 3)

'Er is veel dat de wetenschap tot nu toe voor mekaar heeft weten te boksen, maar nog geen remedie tegen sociaal ongemak. Hoeft ook niet. Gaat vanzelf weer over.' Lees meer

Filmtrialoog: Solaris

Solaris

'Solaris' uit 1972 blijkt de perfecte film om in thuisquarantaine te bekijken. Lees meer

Hard//talk: Uit de coronacrisis een nieuwe economie in

Vanuit de coronacrisis naar een nieuwe economie

Als we nu echt rechtvaardig en solidair te werk willen gaan, moeten we de behoeftes van zwaar getroffen groepen zoals daklozen en vluchtelingen centraal stellen. Lees meer

Beste Susan

Beste Susan

Susan Sontag uitte zich nooit publiekelijk over haar lesbische geaardheid. Is dat wel eerlijk, vraagt Fien Veldman zich af. Ben je de maatschappij iets verplicht? Is er opheldering nodig als je seksuele identiteit niet uit je uiterlijk op te maken valt? En hoe zou je je dan moeten presenteren?  Lees meer

 Schrödingers Dictator

Schrödingers Dictator

Kim Jong-Uns onzichtbaarheid is voer voor speculaties: hij zou zijn overleden tijdens een operatie, zoek zijn of gewond geraakt bij een raketlancering. Dood of levend, zolang Kim zich niet in het openbaar heeft vertoond, is het enige logische antwoord: hij is het allebei. Pirmin Rengers illustreerde de dictator in superpositie. Lees meer

 De anderhalvemetersamenleving botst

De anderhalvemetersamenleving botst

In Apeldoorn proberen dertig kermisexploitanten de 'Kermis nieuw stijl' uit. Gaat prima. Lees meer

Dagboek van een proefkonijn

Dagboek van een proefkonijn (deel 2)

Hoelang houden mensen het vol in een kliniek en bloeit er weleens liefde op tussen proefpersonen? Oscar Spaans deed eind vorig jaar mee aan medicijnonderzoek en verwerkte zijn notities tot een driedelige serie. Lees meer

 Groetjes uit mijn woonkamer

Groetjes uit mijn woonkamer

Jente Hoogeveen was er snel uit: als zij niet naar de tropen kan, haalt ze de tropen net zo makkelijk haar woonkamer. Lees meer

Het begin van een rouwwoordenboek

Het begin van een rouwwoordenboek

Na de dood van haar moeder besefte Babet te Winkel dat ze haar gevoelens niet met bestaande woorden kon omschrijven. Dus sloeg ze zelf aan het schrijven van een nieuw 'rouwwoordenboek'. Lees meer

Overwegingen van een proefkonijn (deel 1)

Overwegingen van een proefkonijn (deel 1)

Wie zijn de mensen die zich als proefpersoon aanmelden en wat drijft hen? Oscar Spaans deed eind vorig jaar mee aan medicijnonderzoek en verwerkte zijn notities tot een driedelige serie. Lees meer

Sluit jezelf op in je huis, niet in je hoofd

Sluit jezelf op in je huis, niet in je hoofd

Heeft de huidige coronapandemie zin? Of hoeven we die vraag überhaupt niet te stellen? Lees meer

 Als de sterfbedden op zijn

Als de sterfbedden op zijn

Als het laatste IC-bed bezet is, zullen artsen moeten kiezen wie zorg krijgt en wie niet. Ze gaan naar hun werk met het doodsvonnis van vele patiënten in hun hand. Lees meer

Filmtrialoog: Porselein

Porselein

Thuis zagen onze redacteuren 'Porselein', over een succesvol gezin dat wordt opgeschud wanneer het zevenjarige zoontje Thomas zich vreemd begint te gedragen. Heeft hij misschien een virus te pakken? Lees meer

Kijken naar het verleden en de toekomst

De complexiteit van excuses voor het verleden

Vorige maand maakte koning Willem-Alexander excuses voor het optreden van de Nederlanders tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. Een goede eerste stap, aldus Vivian Mac Gillavry. Maar hoe komt het dat zo'n excuus kan bijdragen aan een gevoel van erkenning en tegelijkertijd kan kwetsen? Lees meer

Liefde in tijden van corona

Liefde in tijden van corona

Carlijn Cober is single. In tijden van een pandemie krijgt single zijn een nieuwe lading. Ze besluit te rade te gaan bij schrijvers en filosofen: wat betekent het om single te zijn? Bestaat er zoiets als happy single zijn? En is dat dan altijd tijdelijk? Een essay over liefde in tijden van corona. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. Een niet-commerciële vrije ruimte als Hard//hoofd is in deze tijd bijzonder, en jouw steun hieraan is onmisbaar. Als je vóór 1 juni aanmeldt dan ontvang je als dank een kunstwerk van Raquel van Haver en mag je gratis naar ons jubileumevenement. Sluit je nu aan bij Hard//hoofd!

Meer info