nieuwsbrief
Asset 14

Spelen met logica

De jonge Nederlandse kunstenaar Berndnaut Smilde, die wereldberoemd werd met zijn wolkeninstallaties, verzorgt momenteel de openingstentoonstelling in het nieuwe Arnhemse museum De Groen. Ine Boermans werkte als curator met hem samen voor hij doorbrak en vertelt wat er zo bijzonder is aan zijn werk.

Mail

Eind 2008 kreeg ik, via via, acht enorme etalagekasten in het centrum van Amsterdam in handen. Zeven voor kunst, één voor informatie. De Kijkkasten, in de jaren '70 in een blinde muur gebouwd om, door middel van kunst, licht en veiligheid te bieden. Na wat achterstallig onderhoud ging ik van start en ontstond er een haat- liefdeverhouding die vijf jaar en dertig exposities duurde. Ik vormde de gehele organisatie en die ellendige Kijkkasten slokten al mijn tijd op, en vaak ook al mijn geld. Maar toch, als er een nieuwe expositie opende en ik in die gekke zijstraat een illegaal biertje in de openbare ruimte stond te drinken was ik bijna altijd blij.

Sommige exposanten zijn ondertussen doorgebroken. Eén daarvan is Berndnaut Smilde. Hij heeft net een monografie uitgebracht en verzorgt tot 13 augustus de openingsshow in het nieuwe tentoonstellingsgebouw De Groen in Arnhem.

Berndnaut Smilde, Carcass Divided, 2009, De Kijkkasten Amsterdam

Toen ik kwam praten over de expositie had hij een van De Kijkkasten in miniatuur nagemaakt en had hij een plan dat ik vergeten ben. In de hoek van zijn studio lag een wit laken over iets wat duidelijk de vorm had van een auto. We praatten wat, het laken bleef lonken. Het bleek zijn auto, een oude Peugeot 205, nagemaakt van wit foamboard op 83% van de originele grootte. Hij had alleen dat weergegeven wat overblijft als de auto uitbrandt. Het karkas. Een Peugot 205 van foamboard, net wat kleiner en net wat kariger. De sculptuur heette Carcass. Het oorspronkelijke expositieplan ging overboord en Carcass werd in zeven repen gezaagd. In elke expositiekast werd een reep opgehangen en het glas ervoor kreeg een laag doorzichtige blauwe folie. Carcass Divided. Als je door de straat liep oogden ze als objecten die tegen bederf beschermd moesten worden. Iets op een dergelijke manier prepareren is spelen met logica en dualiteit. Het is de rode draad in Smildes werk.

In Prism bijvoorbeeld, realiseerde hij een omgekeerde regenboog over nachtelijk São Paulo. Een werk vol bijzondere tegenstrijdigheden. En in Conditioner bouwde hij met enorme buizen een ventilatiesysteem in een voormalig abattoir, en verspreidde hiermee antiseptische lucht. Deze lucht, juist zeer schoon en ontsmettend, associeer je onmiddellijk met ziekte. Je eigen logica wordt opgeschud door Smildes werken.

Berndnaut Smilde, Conditioner, 2011, installatie in Schlachthaus Osterale, Dresden

Misschien wel zijn mooiste werk tot nu toe vind ik Nimbus D’Aspremont. De Nimbus-reeks bestaat uit een groeiend aantal foto’s van door hemzelf gecreëerde regenwolken in fabriekspanden, kerken en galeries. Het is wat je ziet, een echte buienwolk die in een ruimte zweeft. Hij zet voor deze serie daadwerkelijk een natuurlijk fenomeen naar zijn hand. Het principe is hetzelfde als bij een echte cumulonimbus en net als in de natuur zijn er geen twee hetzelfde. Vaak maakt hij honderd oefenwolken op een locatie en loopt tussendoor even naar buiten om te kijken hoe een echte er ook al weer uit ziet. Het resultaat is een kleine compacte wolk die gemiddeld 10 seconden bestaat. Ook al werkt Smilde soms voor publiek, één haarscherpe foto van de wolk in de ruimte is het uiteindelijke kunstwerk. Het toont het moment waarop de wolk en zijn omgeving het mooist zijn.

Berndnaut Smilde, Nimbus D’Aspremont, 2012, Kasteel d'Aspremont-Lynden, Oud-Rekem

Nimbus D’Aspremont is gemaakt in kasteel D’Aspremont, in Belgisch-Limburg. Het eindresultaat toont een wolk los van zijn eigenlijke omgeving en uitgebreid getest op gewilligheid en de perfecte compactheid. De wolk lijkt kalm en ongedwongen via het monumentale trapportaal de hoek om gekomen. Al wat ijl aan de randen zweeft hij richting de fraai vervallen gangen.

’Men kan stellen dat de ruimte dienstdoet als sokkel voor het werk’, zegt Smilde in een interview over de rol van de locaties. Ik vind dit te simpel gesteld. Een sokkel heeft geen andere functie dan het zijn van een voetstuk. Het dient om iets te laten schitteren. Het is een bescheiden rol, te bescheiden om hier van toepassing te zijn. Het zeventiende-eeuwse kasteel D’Aspremont, ooit gebouwd voor de adellijke familie d'Aspremont-Lyden, kent momenteel geen vaste bewoners of functie maar heeft een verleden als militair hospitaal, als gesticht voor bedelaars en als psychiatrische instelling. De vluchtige vergankelijkheid van de wolk, contrasteert prachtig met het kasteel, dat voor de eeuwigheid gemaakt lijkt te zijn. De wolk is in die zin net zo goed een sokkel voor het gebouw, ze laten elkaar schitteren.

Nooit maakt Smilde zich er in zijn werken gemakkelijk vanaf. Voor de regenboog gebruikte hij een enorm prisma om het natuurlijke fenomeen na te bootsen en de antiseptische lucht bestaat niet uit een misleidend geurtje. De liefde voor het maken spat van de werken af. Het doet vermoeden dat Smilde zelf ook benieuwd is naar wat gaat komen als hij aan een nieuw werk begint. Van de eerste gedachte tot en met de uitvoering lijken nieuwsgierigheid en plezier zijn drijfveer.

Beelden zijn beschikbaar gesteld door de kunstenaar. Voor meer informatie: www.berndnaut.nl

Ine Boermans , onlangs vanuit het Westen geremigreerd naar Groningen, is freelance werkzaam in de kunst. Ze runde vijf jaar lang (straat)galerie De Kijkkasten in Amsterdam en besloot zich nog niet zo lang geleden aan schrijven te wagen.

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

Esmé van den Boom werkt sinds kort in een bibliotheek en dat werk draait tot haar grote schrik meer om boeken wegdoen dan boeken koesteren. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5