Asset 14
https://hardhoofd.com/10-jarig-bestaan-hard-hoofd/

Spelen met logica

De jonge Nederlandse kunstenaar Berndnaut Smilde, die wereldberoemd werd met zijn wolkeninstallaties, verzorgt momenteel de openingstentoonstelling in het nieuwe Arnhemse museum De Groen. Ine Boermans werkte als curator met hem samen voor hij doorbrak en vertelt wat er zo bijzonder is aan zijn werk.

Eind 2008 kreeg ik, via via, acht enorme etalagekasten in het centrum van Amsterdam in handen. Zeven voor kunst, één voor informatie. De Kijkkasten, in de jaren '70 in een blinde muur gebouwd om, door middel van kunst, licht en veiligheid te bieden. Na wat achterstallig onderhoud ging ik van start en ontstond er een haat- liefdeverhouding die vijf jaar en dertig exposities duurde. Ik vormde de gehele organisatie en die ellendige Kijkkasten slokten al mijn tijd op, en vaak ook al mijn geld. Maar toch, als er een nieuwe expositie opende en ik in die gekke zijstraat een illegaal biertje in de openbare ruimte stond te drinken was ik bijna altijd blij.

Sommige exposanten zijn ondertussen doorgebroken. Eén daarvan is Berndnaut Smilde. Hij heeft net een monografie uitgebracht en verzorgt tot 13 augustus de openingsshow in het nieuwe tentoonstellingsgebouw De Groen in Arnhem.

Berndnaut Smilde, Carcass Divided, 2009, De Kijkkasten Amsterdam

Toen ik kwam praten over de expositie had hij een van De Kijkkasten in miniatuur nagemaakt en had hij een plan dat ik vergeten ben. In de hoek van zijn studio lag een wit laken over iets wat duidelijk de vorm had van een auto. We praatten wat, het laken bleef lonken. Het bleek zijn auto, een oude Peugeot 205, nagemaakt van wit foamboard op 83% van de originele grootte. Hij had alleen dat weergegeven wat overblijft als de auto uitbrandt. Het karkas. Een Peugot 205 van foamboard, net wat kleiner en net wat kariger. De sculptuur heette Carcass. Het oorspronkelijke expositieplan ging overboord en Carcass werd in zeven repen gezaagd. In elke expositiekast werd een reep opgehangen en het glas ervoor kreeg een laag doorzichtige blauwe folie. Carcass Divided. Als je door de straat liep oogden ze als objecten die tegen bederf beschermd moesten worden. Iets op een dergelijke manier prepareren is spelen met logica en dualiteit. Het is de rode draad in Smildes werk.

In Prism bijvoorbeeld, realiseerde hij een omgekeerde regenboog over nachtelijk São Paulo. Een werk vol bijzondere tegenstrijdigheden. En in Conditioner bouwde hij met enorme buizen een ventilatiesysteem in een voormalig abattoir, en verspreidde hiermee antiseptische lucht. Deze lucht, juist zeer schoon en ontsmettend, associeer je onmiddellijk met ziekte. Je eigen logica wordt opgeschud door Smildes werken.

Berndnaut Smilde, Conditioner, 2011, installatie in Schlachthaus Osterale, Dresden

Misschien wel zijn mooiste werk tot nu toe vind ik Nimbus D’Aspremont. De Nimbus-reeks bestaat uit een groeiend aantal foto’s van door hemzelf gecreëerde regenwolken in fabriekspanden, kerken en galeries. Het is wat je ziet, een echte buienwolk die in een ruimte zweeft. Hij zet voor deze serie daadwerkelijk een natuurlijk fenomeen naar zijn hand. Het principe is hetzelfde als bij een echte cumulonimbus en net als in de natuur zijn er geen twee hetzelfde. Vaak maakt hij honderd oefenwolken op een locatie en loopt tussendoor even naar buiten om te kijken hoe een echte er ook al weer uit ziet. Het resultaat is een kleine compacte wolk die gemiddeld 10 seconden bestaat. Ook al werkt Smilde soms voor publiek, één haarscherpe foto van de wolk in de ruimte is het uiteindelijke kunstwerk. Het toont het moment waarop de wolk en zijn omgeving het mooist zijn.

Berndnaut Smilde, Nimbus D’Aspremont, 2012, Kasteel d'Aspremont-Lynden, Oud-Rekem

Nimbus D’Aspremont is gemaakt in kasteel D’Aspremont, in Belgisch-Limburg. Het eindresultaat toont een wolk los van zijn eigenlijke omgeving en uitgebreid getest op gewilligheid en de perfecte compactheid. De wolk lijkt kalm en ongedwongen via het monumentale trapportaal de hoek om gekomen. Al wat ijl aan de randen zweeft hij richting de fraai vervallen gangen.

’Men kan stellen dat de ruimte dienstdoet als sokkel voor het werk’, zegt Smilde in een interview over de rol van de locaties. Ik vind dit te simpel gesteld. Een sokkel heeft geen andere functie dan het zijn van een voetstuk. Het dient om iets te laten schitteren. Het is een bescheiden rol, te bescheiden om hier van toepassing te zijn. Het zeventiende-eeuwse kasteel D’Aspremont, ooit gebouwd voor de adellijke familie d'Aspremont-Lyden, kent momenteel geen vaste bewoners of functie maar heeft een verleden als militair hospitaal, als gesticht voor bedelaars en als psychiatrische instelling. De vluchtige vergankelijkheid van de wolk, contrasteert prachtig met het kasteel, dat voor de eeuwigheid gemaakt lijkt te zijn. De wolk is in die zin net zo goed een sokkel voor het gebouw, ze laten elkaar schitteren.

Nooit maakt Smilde zich er in zijn werken gemakkelijk vanaf. Voor de regenboog gebruikte hij een enorm prisma om het natuurlijke fenomeen na te bootsen en de antiseptische lucht bestaat niet uit een misleidend geurtje. De liefde voor het maken spat van de werken af. Het doet vermoeden dat Smilde zelf ook benieuwd is naar wat gaat komen als hij aan een nieuw werk begint. Van de eerste gedachte tot en met de uitvoering lijken nieuwsgierigheid en plezier zijn drijfveer.

Beelden zijn beschikbaar gesteld door de kunstenaar. Voor meer informatie: www.berndnaut.nl

Mail

Ine Boermans , onlangs vanuit het Westen geremigreerd naar Groningen, is freelance werkzaam in de kunst. Ze runde vijf jaar lang (straat)galerie De Kijkkasten in Amsterdam en besloot zich nog niet zo lang geleden aan schrijven te wagen.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

Luister naar je coupé

Luister naar je coupé

Nora van Arkel las het liefst een boek in de trein, maar stoorde zich aan pratende mensen in de stiltecoupé. Tot ze besloot de gesprekken in haar voordeel te gebruiken. Een tip om je niet te ergeren in het OV. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Alles vijf sterren: Om het een beetje dragelijk te houden

Om het een beetje dragelijk te houden

Deze week worden we blij van een timer, filmpjes van spelende kinderen en een Reddit-forum met alle antwoorden. Lees meer

Edward Hopper - Chop Suey

Verdrietvoyeur

Van een veilige afstand laat Babet ons meekijken naar een vrouw in een jas en laat ze ons gissen naar wie deze vrouw is of zou kunnen zijn. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

Tip: Zeg je reisverzekering op

Zeg je reisverzekering op

Redacteur Wieneke van Koppen is er klaar mee, ze sluit geen speciale reisverzekering meer af als ze op avontuur gaat. 'Brave burgers betalen in vrijwel alle gevallen meer aan reisverzekeringen dan ze in hun leven uitgekeerd krijgen.' Lees meer

Column: So nice

So nice

Iduna Paalman heeft een VIP-kaart voor het concert van Guy Sebastian in de Melkweg in Amsterdam. 'Naast een korte meet-en-greet mag ik op de foto en eventueel een handtekening.' Lees meer

Tip: Geef jezelf een winterbeurt

Geef jezelf een winterbeurt

Ruby Sanders voelt zich ouder dan ooit en vraagt zich af: waarom geven we onze auto en fiets een winterbeurt, maar niet ons lichaam? Om daad bij woord te voegen maakt ze een afspraak bij Dr. Wang. Een tip om je eens te laten doorlichten bij een acupuncturist. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Column: Een traan op de kerstbal

Een traan op de kerstbal

Voor Trudy zijn kerst en afscheid onlosmakelijk met elkaar verbonden, vertelt ze in haar laatste column op Hard//hoofd. Zoals tijdens de kerstvakantie 22 jaar geleden, toen er een postbode aanbelde met een onheilspellende expresbrief. Lees meer

Alles vijf sterren: 18

Waar we eigenlijk mee bezig zijn

In deze laatste dagen van december lezen we De Avonden en Winter, en kijken we binnen bij wat mensen met kerst eigenlijk allemaal doen. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 De dingen in de kamer zouden levenloze dingen zijn, zonder jou

De dingen in de kamer zouden levenloze dingen zijn, zonder jou

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. In deze Beeldspraak van Lotte van Uittert is niemand zo aanwezig als de afwezige mens in zijn eigen kamer. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan