Asset 14

Schuldig

Schuldig

 

Flashback naar 31 december. In vuurwerkperspectief zie ik mezelf proosten op 2020, glas tegen glas ketsen van geliefde, vrienden en diverse nader te onderzoeken contacten. Naast ons klimt een gillende keukenmeid de hemel in, vol ongeduld op weg naar de toekomst. ‘Wat zal het jaar eens brengen? Welke nieuwe mensen zal ik ontmoeten? Welke geweldige reizen ga ik maken?’

Naar Indonesië, denk ik, net als mijn opa de scheepskok.

De dramatische ironie druipt eraf als een Xenos-kaars. Weten wij veel dat we in de openingsscène staan van een teenage horror movie. Die beginnen namelijk ook altijd op feestjes met een stel onnozele snollen, en kort daarna wordt iedereen voor zijn stomheid eens goed afgestraft.  

Flashforward naar het lockdown-heden. In het perspectief van een zoom-self-view zie ik mijn eigen hoofd verkouden in bed, 10.465 kilometer verwijderd van reisdoel Sumatra. Ik vraag mijn zoom-spiegelbeeld: Had ik de wereldwijde pandemie kunnen voelen aankomen, toen? Voelden we toen niet een klein druppeltje karma op ons neerregenen? 

Extremere gedachtes volgen. Is nu de tijd gekomen voor het rijke westen om te lijden, om te voelen wat het is om arm en onvrij te zijn? Is het nu de tijd voor de mens om te boeten, in plaats van de aarde? Karma is geen bitch, zeg ik tegen mezelf, ze bestaat niet. Direct hierna een hoestbui.

Schuld en schaamte, het zijn de rode draden, de stiksels en de linten van het mondkapje van mijn leven.

Donkerdere gedachtes volgen. Vaak voel ik me schuldig over dingen. Niet alleen voor de dingen die ik verkeerd doe – een boel – maar ook voor de dingen die ik mogelijk verkeerd doe en waar mensen boos over kunnen zijn. Zelfs over dingen die anderen verkeerd doen die ik recht moet zetten. Schuld en schaamte, het zijn de rode draden, de stiksels en de linten van het mondkapje van mijn leven.
Ik denk: Ben ik schuldig omdat ik soms vergeet afstand te houden?
Ben ik schuldig als het virus niet continu in mijn gedachten was, als ik soms zelfs genoten heb deze zomer?
Ben ik schuldig als andermans leven niet continu in mijn gedachten is, als ik soms zelfs genoten heb van mijn comfortabele Nederlandse bestaan?
En kan schuldgevoel aanzetten tot dingen beter doen? Kan een nieuwe reis een eerdere reis ongedaan maken?

 

Mijn opa was geen scheepskok, daar kwam ik dit jaar achter. Hij was meer dan dat in zijn tijd in Indonesië. Mijn hypothetische reis naar Indonesië zou geen soulsearchvakantie zijn, maar een onderzoek. Weinige van de dingen die toen gebeurd zijn, kunnen worden rechtgezet. Bijna alle daders en slachtoffers zijn dood. De pijn is levend. 2020 was wel het jaar dat de koning officieel zijn excuses aanbood voor het excessieve geweld tegen de Indonesiërs. Sommigen vonden dit een mooi gebaar, anderen een drogreden.

Op 20 december stierf mijn opa. Om schuldgevoel te eren en om het recht te doen maak ik een innerlijke reis voor hem. 

 

Recept voor de selamatan ayatan 

 

Selamatan ayatan

de maaltijd op de veertigste sterfdag van een dode

Snijd de rijst doormidden

en scheid de ziel van de dode van de aarde. 

Tot die tijd blijft deze ziel wonen bij de familie: in hun lichaam.

 

Mijn opa was kok. En oma haakte. 

Hij ging als scheepskok varen

de gehaakte wandtapijten werden langer

en langer.

 

Indisch eten zal je ziek maken,

de luchtvochtigheid vreet van binnenuit. 

Je maagdarmstelsel is anders dan dat van hen, fundamenteel anders. 

Dat is de zuivere waarheid. 

 

Opa kwam terug. Hij waakte.

Las staand in de kamer, nachtenlang.

Iets in hem had zich verstrooid. 

 

Beware of pickpockets.

Je blijft voor hen toch een toerist, altijd een toerist.

Opa was kok, scheepskok. 

Dat is de zuivere waarheid. 

Alle burgers droegen toen wapens. 

 

Mijn opa stief in het eerste trimester van mijn bestaan. 

Voor mijn geboorte kreeg ik een wandtapijt.

Mijn opa kon zijn eigen selamatan niet bereiden, 

kon zijn eigen rijst niet doormidden snijden

noch de ziel van de dode van de aarde scheiden noch de ziel uit de familie halen.

 

75 jaar lang wacht een bol rijst

om gesneden te worden door mij.

Mail

Marthe van Bronkhorst schrijft, acteert en werkt als psycholoog. Ze woonde een tijd in Amerika, sloot zich aan bij een kungfuschool, een poëziegroep, ontsnapte aan een rijdend circus en schrijft nu verhalen voor Red Pers, Digressions en El Hizjra. // marthe.van.bronkhorst@hardhoofd.com

Jessica Bacuna (1996) vindt de wereld een vreemde plek die ze niet altijd begrijpt. Dat inspireert haar om op een speelse manier te illustreren in combinatie met vervreemdende elementen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Column: More is more

More is more

Eva reflecteert op haar ambivalente relatie met matigheid. Lees meer

Neem je ouders mee naar het museum

Neem je ouders mee naar het museum

De idealen van ouders en hun kinderen komen niet altijd overeen. Schrijver Michael ter Maat legt zich daar niet bij neer en neemt zijn vader mee naar het Krölller Müller. Een tip om het niet bij 'ok, boomer' te laten.  Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer