Asset 14

Schuldig

Schuldig

 

Flashback naar 31 december. In vuurwerkperspectief zie ik mezelf proosten op 2020, glas tegen glas ketsen van geliefde, vrienden en diverse nader te onderzoeken contacten. Naast ons klimt een gillende keukenmeid de hemel in, vol ongeduld op weg naar de toekomst. ‘Wat zal het jaar eens brengen? Welke nieuwe mensen zal ik ontmoeten? Welke geweldige reizen ga ik maken?’

Naar Indonesië, denk ik, net als mijn opa de scheepskok.

De dramatische ironie druipt eraf als een Xenos-kaars. Weten wij veel dat we in de openingsscène staan van een teenage horror movie. Die beginnen namelijk ook altijd op feestjes met een stel onnozele snollen, en kort daarna wordt iedereen voor zijn stomheid eens goed afgestraft.  

Flashforward naar het lockdown-heden. In het perspectief van een zoom-self-view zie ik mijn eigen hoofd verkouden in bed, 10.465 kilometer verwijderd van reisdoel Sumatra. Ik vraag mijn zoom-spiegelbeeld: Had ik de wereldwijde pandemie kunnen voelen aankomen, toen? Voelden we toen niet een klein druppeltje karma op ons neerregenen? 

Extremere gedachtes volgen. Is nu de tijd gekomen voor het rijke westen om te lijden, om te voelen wat het is om arm en onvrij te zijn? Is het nu de tijd voor de mens om te boeten, in plaats van de aarde? Karma is geen bitch, zeg ik tegen mezelf, ze bestaat niet. Direct hierna een hoestbui.

Schuld en schaamte, het zijn de rode draden, de stiksels en de linten van het mondkapje van mijn leven.

Donkerdere gedachtes volgen. Vaak voel ik me schuldig over dingen. Niet alleen voor de dingen die ik verkeerd doe – een boel – maar ook voor de dingen die ik mogelijk verkeerd doe en waar mensen boos over kunnen zijn. Zelfs over dingen die anderen verkeerd doen die ik recht moet zetten. Schuld en schaamte, het zijn de rode draden, de stiksels en de linten van het mondkapje van mijn leven.
Ik denk: Ben ik schuldig omdat ik soms vergeet afstand te houden?
Ben ik schuldig als het virus niet continu in mijn gedachten was, als ik soms zelfs genoten heb deze zomer?
Ben ik schuldig als andermans leven niet continu in mijn gedachten is, als ik soms zelfs genoten heb van mijn comfortabele Nederlandse bestaan?
En kan schuldgevoel aanzetten tot dingen beter doen? Kan een nieuwe reis een eerdere reis ongedaan maken?

 

Mijn opa was geen scheepskok, daar kwam ik dit jaar achter. Hij was meer dan dat in zijn tijd in Indonesië. Mijn hypothetische reis naar Indonesië zou geen soulsearchvakantie zijn, maar een onderzoek. Weinige van de dingen die toen gebeurd zijn, kunnen worden rechtgezet. Bijna alle daders en slachtoffers zijn dood. De pijn is levend. 2020 was wel het jaar dat de koning officieel zijn excuses aanbood voor het excessieve geweld tegen de Indonesiërs. Sommigen vonden dit een mooi gebaar, anderen een drogreden.

Op 20 december stierf mijn opa. Om schuldgevoel te eren en om het recht te doen maak ik een innerlijke reis voor hem. 

 

Recept voor de selamatan ayatan 

 

Selamatan ayatan

de maaltijd op de veertigste sterfdag van een dode

Snijd de rijst doormidden

en scheid de ziel van de dode van de aarde. 

Tot die tijd blijft deze ziel wonen bij de familie: in hun lichaam.

 

Mijn opa was kok. En oma haakte. 

Hij ging als scheepskok varen

de gehaakte wandtapijten werden langer

en langer.

 

Indisch eten zal je ziek maken,

de luchtvochtigheid vreet van binnenuit. 

Je maagdarmstelsel is anders dan dat van hen, fundamenteel anders. 

Dat is de zuivere waarheid. 

 

Opa kwam terug. Hij waakte.

Las staand in de kamer, nachtenlang.

Iets in hem had zich verstrooid. 

 

Beware of pickpockets.

Je blijft voor hen toch een toerist, altijd een toerist.

Opa was kok, scheepskok. 

Dat is de zuivere waarheid. 

Alle burgers droegen toen wapens. 

 

Mijn opa stief in het eerste trimester van mijn bestaan. 

Voor mijn geboorte kreeg ik een wandtapijt.

Mijn opa kon zijn eigen selamatan niet bereiden, 

kon zijn eigen rijst niet doormidden snijden

noch de ziel van de dode van de aarde scheiden noch de ziel uit de familie halen.

 

75 jaar lang wacht een bol rijst

om gesneden te worden door mij.

Mail

Marthe van Bronkhorst schrijft, acteert en werkt als psycholoog. Ze woonde een tijd in Amerika, sloot zich aan bij een kungfuschool, een poëziegroep, ontsnapte aan een rijdend circus en schrijft nu verhalen voor Red Pers, Digressions en El Hizjra. // marthe.van.bronkhorst@hardhoofd.com

Jessica Bacuna (1996) vindt de wereld een vreemde plek die ze niet altijd begrijpt. Dat inspireert haar om op een speelse manier te illustreren in combinatie met vervreemdende elementen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind vond Iduna Paalman opvatting dat slapen voor grote mensen was en zij het dus niet nodig had. Nog steeds probeert ze af te komen van haar vooroordeel dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden. Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Tip: Tinder toch maar

Tinder toch maar

Nog geen jaar geleden schreef Emma Stomp de dating app af als een grabbelton zonder prijs. Maar na een succesvolle Tinder-date, slikt ze haar woorden weer in. Waar anders maak je in crisistijd kans op romantiek? Lees meer

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

De puinhopen van vier jaar Trump - een terugblik

Marthe van Bronkhorst ging langs in de crèche van het Witte Huis, om antwoord te vinden op de vraag: moeten we Donald nog vier jaar laten kleuteren? Lees meer

Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers