De verschoppelingen van de theaterwereld: wat moet je met ze aan?" /> De verschoppelingen van de theaterwereld: wat moet je met ze aan?" />
Asset 14

Recensenten zijn ook mensen

afbeelding kritiek

Het is niet makkelijk om recensent te zijn. In alle sectoren heb je ondankbare beroepen, en in het theater is dat - net als bij veel andere kunstrichtingen - de recensent. De recensenten worden vaak gezien als de tandartsen onder de theatermakers, de notarissen van de kunst, de verschoppelingen te midden van de artistieke elite. Niet te verwarren met de producenten, want in tegenstelling tot de recensenten bestaat voor hen wél de mogelijkheid om veel geld te verdienen.

Het schrijven van een goede recensie is ingewikkelder dan je denkt. Het talent om met een beperkt aantal woorden de geschikte hoeveelheid informatie over te brengen en een eigen handtekening te gebruiken zonder de objectieve blik te verliezen, is maar aan weinigen gegeven. Daarnaast is uitstekende kennis van zaken vereist, en het talent om je aan geen van bovenstaande regels te houden als het je écht aan het hart gaat. Omdat ik theaterwetenschap heb gestudeerd, een studierichting waarin het niet ondenkbaar is dat men kiest voor een loopbaan als recensent, heb ik me vaak moeten verhouden tot dit vreemde ambt. Graag zou ik een paar ervaringen op dat gebied met jullie willen delen.

Zo bezocht ik eens een festival in Maastricht. Daar herkende ik al snel de weelderige haardos van de mij welbekende jonge theaterrecensent Oscar Kocken. Hij werkte voor het festival volgens de methode van Walking Talking. Je zal deze term wellicht niet meteen begrijpen, maar het hield in dat deze schrijver/columnist/presentator/theatermaker - dat heb ik van de website www.oscarkocken.nl - tussen de verschillende voorstellingen wandelde (walking) en na afloop gesprekken met de bezoekers had (talking). Er bleek echter veel onbegrip te zijn over een deze toevoeging aan het programma: de bezoekers waren zich niet bewust van het bestaan, laat staan het belang, van deze nagesprekken. Een treurige zaak.

Mijn volgende ‘ontmoeting’ was met één van de belangrijkste recensenten van het land: Wilfred Takken, recensent voor NRC Handelsblad. Ik werkte voor een toneelgezelschap op de publiciteitsafdeling en moest hem bellen om zijn aanwezigheid bij het toneelstuk Mannetje met de lange lul te verzekeren. Voorafgaand aan het gesprek maakte ik me een beetje zenuwachtig. Wilfred Takken was de recensent waar ik het steevast mee oneens was: alle toneelstukken die ik prachtig vond kraakte hij af, alles wat ik niks vond was voor hem goed theater. Het leek mij dus een zeer onaardige man. Ik schatte hem ongeveer midden vijftig, stug en onaardig, en ik achtte de kans groot dat hij me uit zou lachen. Of erger: dat hij me niet te woord zou willen staan, aangezien ik maar een eenvoudige stagiaire was. Het bleek echter een fris figuur, losjes pratend aan de telefoon. Hij maakte het onvermijdelijke doch komische grapje over piemels. Vervolgens is hij echt gekomen naar het betreffende toneelstuk en heeft een recensie geschreven. De recensie was - naar verwachting - vervelend, maar toch was ik verbaasd. Mijn vooroordeel was ontkracht.

Mijn laatste ontmoeting is ongetwijfeld de meest positieve. Bij een lezing over een toneelstuk naar een tekst van Elfriede Jelinek (een nobelprijswinnares die postmoderne feministische teksten schrijft) was, naast een hoogleraar theaterwetenschap, Marijn van der Jagt uitgenodigd als spreker. Zij is recensent voor onder andere Vrij Nederland. De lezing opende met een tamelijk theoretisch verhaal, waarna menig paar wenkbrauwen in een frons stond en de woorden ‘interessant’ en ‘beeldtaal’ door de zaal gonsden. Toen het tijd was voor Marijn klom een roodharige, hippie-achtige vrouw met een mooi gezicht op het podiumpje. Ze begon uitbundig te vertellen hoe ze met haar dochter onderuitgezakt op de bank steevast naar Gooische Vrouwen keek. Op spitsvondige wijze bracht ze het belang van tv in verband met het analyseren van 'hoge' cultuur. Een onverwacht bruggetje werd geslagen naar het hedendaags feminisme van Linda de Mol, we kregen een geweldig fragment uit de serie te zien en mijn avond was gemaakt.

Nog steeds als ik mensen gewichtig hoor spreken over theater óf als ik voor de zoveelste keer een dvd van Sex and the City aan het kijken ben, denk ik regelmatig aan Marijn van der Jagt en hoe haar praatje dusdanig tot de verbeelding sprak. Het belang van de recensie was hiermee voor mij niet aangetoond, het bestaansrecht van de recensent wel verdedigd.

Voor meer vooroordelen over recensenten en de verdediging daartegen:
Zeiksnor in zaal met vrienden – tien misverstanden over theaterkritiek, door Wilfred Takken (NRC Handelsblad, 8 juli 2005)

Mail

Marjolein

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Een mens zoals alle anderen

Een mens zoals alle anderen

Eva probeert zich in de metro te gedragen op een manier die voor normaal moet doorgaan, maar dat valt nog niet mee. Lees meer

Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Marthe van Bronkhorst hoort bij de huisartsenpraktijk verhalen van vluchtelingen. Ze raakt gefrustreerd, omdat de politiek niet ziet 'dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden'. Lees meer

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos 2

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos

'ik miste collectieve haast / treinen waar de airco nooit gewerkt heeft / de eenheid die in eenzaamheid zit'. In gedichten die geuren naar 'oostblokstank' onderzoekt Francesca Birlogeanu vervreemding en verdwenen vaders. Lees meer

Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Automatische concepten 77

Lang niet alles klopte bij Zomergast Bessel van der Kolk

Van een echt gesprek kwam het niet, zag Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Dit is ook mijn vakantie

Dit is ook mijn vakantie

"Dit ben ik, met mijn nieuwe wandelschoenen, helemaal uitgerust en braaf nog." Hij hoogtevrees. Zij onverschrokken. In dit korte verhaal van Werner de Valk pakt een hike door de bergen wel heel anders uit dan verwacht. Na afloop zijn daar gelukkig altijd nog de foto's. Lees meer

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Martine Bontjes legt een link tussen de porseleincollecties van het Rijksmuseum en de rol van vrouwen in de Chinese cultuurgeschiedenis. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Automatische concepten 76

Een ontwapenende Raven van Dorst kaatste de bal regelmatig terug

Zomergast Raven van Dorst was openhartig en verlangde hetzelfde van Janine Abbring. Lees meer

Bloed en havermout

Bloed en havermout

Een verhaal van Jan Wester over twee zussen, onvoorwaardelijke liefde, klauwende vingers, mantelzorg en Teletubbies. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Lieke Marsman bleek een eerlijke en grootmoedige Zomergast, met liefde voor het onverklaarbare en het ongemakkelijke. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!