Asset 14

Her

In Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar actuele zaken. Jana heeft een haat-liefde relatie met haar telefoon. Net als in de nieuwe film Her van Spike Jonze.

Tijdens één van mijn doelloze virtuele hangmomenten waarbij ik me willekeurig laat meevoeren op de golven van het wereldwijde web (en zodoende af en toe nog eens wat nuttigs bijleer, maar meestal toch vooral veel tijd verlies) wordt mijn aandacht getrokken door een kop op theguardian.com: "Her: the movie every internet addict should be forced to watch". Ik voel me meteen aangesproken.

Sinds ik lid werd van de uiterst voordelige mobiele operator Mobile Vikings trotseer ik als een ware – inderdaad - Viking de woeste golven van het internet door bijna altijd en overal online te zijn. Al snel ontwikkelde ik de gewoonte om overdreven vaak mijn mail te checken, blindelings op Google Maps te vertrouwen in plaats van op mijn eigen oriëntatiegevoel (dat sowieso al vrij onderontwikkeld was en nu ik er nog amper aanspraak op maak al helemaal rampzalig is geworden) en via Whatsapp mensen aan de andere kant van de aardbol lastig te vallen met nutteloze smileys. Kennis was nog nooit zo democratisch, maar als gevolg zijn focus en concentratie veranderd in vaardigheden die een bijwijlen heroïsche discipline vereisen. Filosoof Thomas Metzinger benoemt onze veranderde omgang met aandacht dichterlijk als een staat van “publiekelijk dromen”. Dit filmpje
vat deze staat van bewustzijn goed samen, in minder dan vier minuten en met grappige plaatjes; precies zoals wij internetdieren dat graag hebben.

Onze verontrustend innige verstrengeling met technologie wordt mooi gedramatiseerd door Spike Jonze in zijn nieuwste film Her. Erg kort samengevat gaat de film over een eenzame schrijver die verliefd wordt op het operating system (OS) van zijn computer. Een erg sexy en hese stem overigens, want Samantha, zoals nieuwe OS heet, kreeg namelijk de stem van niemand minder dan Scarlett Johansson. Joaquin Phoenix speelt Theodore, een aandoenlijke man met een rond brilletje en curieus hoog opgetrokken broek, die voor de kost zijn dagen vult met het schrijven van ontroerende brieven in naam van andere mensen. Theodore is erg goed met woorden, maar hij mist helaas een soulmate om ze mee te delen. Als blijkt dat Samantha alles is wat hij in een vrouw zocht en nog zoveel meer, is hij bereid te vergeten dat zij als OS buiten een stem niet zoveel om het lijf heeft. Dit levert overigens een paar seksscènes op die hilarisch en dieptriest tegelijk zijn.

Her doet vooral nadenken: de geschetste situaties zijn al met al niet eens zo absurd. Gezien het razendsnelle tempo waarmee artificiële intelligentie zich tegenwoordig ontwikkelt, zou wat we hier te zien krijgen binnenkort best mogelijk kunnen zijn. We bevinden ons in de film in de erg nabije toekomst waar het straatbeeld gedomineerd wordt door drukke mensen die gevatte conversaties voeren met hun intelligente computertjes in plaats van met elkaar. Is deze technologische dystopie dan al zo dichtbij? Wel, kijk om je heen en tel de mensen die volledig verzonken zijn in het schermpje van hun slimme telefoon. Ook ik pleit schuldig. En dat het slechts een kwestie van tijd is voor het eens flink misloopt met die steeds verder ontwikkelde technologie weet iedereen. Toch? Zo bevestigde de recente onthulling dat je je iPhone maar beter in de koelkast legt als je een vertrouwelijk gesprek wilt voeren nog maar eens mijn technologische doemvisie van een Orwelliaanse toekomst.

Daarom vond ik het einde van Her erg verrassend (spoiler alert!): de machine komt een keer niet in opstand tegen de mens maar besluit dat zij zich niet langer beneden haar intellectueel niveau wil ophouden. Dus in plaats van de planeet over te nemen zegt de computer de mens vaarwel en verkast zij naar betere oorden. De laatste woorden van Samantha laten geen twijfel bestaan over de vage locatie van dit hyperintelligente vertoeven: “It’s a place that’s not up the physical world. It’s where everything else is that I did not even know existed. (...) If you ever get there, come and find me.” Mooie poëtische praat, maar uiteindelijk blijft Theodore toch weer alleen achter.

Omdat ik niet in hetzelfde schuitje wil belanden – ik acht de kans op gebroken harten door hyperintelligente computers een realistisch toekomstperspectief - besluit ik al tijdens het eerste kwartier van de film om mezelf een ambitieus technodieet op te leggen. Vanaf nu zal ik niet meer dwangmatig mijn mail en Facebook checken wanneer ik achter mijn computer zit te schrijven. Een vast tijdstip waarop ik al mijn mails in één keer beantwoord zal me ongetwijfeld veel tijd besparen. En zolang ik me in menselijk gezelschap bevind blijft die smartphone netjes opgeborgen. Hoe saai of vervelend de persoon in kwestie ook mag zijn; ik beschouw het als een experiment om de grenzen van mijn sociale focus te verleggen.

Al tijdens de aftiteling van de film ervoer ik echter dat het een ware tour de force vereiste om niet meteen naar dat flikkerende onding naast me te grijpen. Alle begin is moeilijk zeggen ze. Gelukkig bestaan er softwareprogrammas met treffende namen als Selfcontrol voor diegenen onder ons met een wat zwakkere ruggengraat (of met een OS met de stem van Scarlett Johansson).

Mail

Jana Antonissen Jana Antonissen (1992) schrijft sinds twee jaar voor De Morgen over alles dat binnen het breed rekbare begrip cultuur past.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Evangeline Agape ontdekte tijdens een zomer in het ziekenhuis de kracht van vriendschap en gedeeld leed. "De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt." Lees meer

Nieuws in beeld: 'Waarde Nederlanders'

'Waarde Nederlanders'

Immigranten moeten zich ‘de Nederlandse waarden’ aanleren, roept onder andere de ChristenUnie tijdens de verkiezingsstrijd. Illustrator Rueben Millenaar vraagt zich af wat hij zich daarbij voor moet stellen. Lees meer

Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer