Asset 14

Her

In Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar actuele zaken. Jana heeft een haat-liefde relatie met haar telefoon. Net als in de nieuwe film Her van Spike Jonze.

Tijdens één van mijn doelloze virtuele hangmomenten waarbij ik me willekeurig laat meevoeren op de golven van het wereldwijde web (en zodoende af en toe nog eens wat nuttigs bijleer, maar meestal toch vooral veel tijd verlies) wordt mijn aandacht getrokken door een kop op theguardian.com: "Her: the movie every internet addict should be forced to watch". Ik voel me meteen aangesproken.

Sinds ik lid werd van de uiterst voordelige mobiele operator Mobile Vikings trotseer ik als een ware – inderdaad - Viking de woeste golven van het internet door bijna altijd en overal online te zijn. Al snel ontwikkelde ik de gewoonte om overdreven vaak mijn mail te checken, blindelings op Google Maps te vertrouwen in plaats van op mijn eigen oriëntatiegevoel (dat sowieso al vrij onderontwikkeld was en nu ik er nog amper aanspraak op maak al helemaal rampzalig is geworden) en via Whatsapp mensen aan de andere kant van de aardbol lastig te vallen met nutteloze smileys. Kennis was nog nooit zo democratisch, maar als gevolg zijn focus en concentratie veranderd in vaardigheden die een bijwijlen heroïsche discipline vereisen. Filosoof Thomas Metzinger benoemt onze veranderde omgang met aandacht dichterlijk als een staat van “publiekelijk dromen”. Dit filmpje
vat deze staat van bewustzijn goed samen, in minder dan vier minuten en met grappige plaatjes; precies zoals wij internetdieren dat graag hebben.

Onze verontrustend innige verstrengeling met technologie wordt mooi gedramatiseerd door Spike Jonze in zijn nieuwste film Her. Erg kort samengevat gaat de film over een eenzame schrijver die verliefd wordt op het operating system (OS) van zijn computer. Een erg sexy en hese stem overigens, want Samantha, zoals nieuwe OS heet, kreeg namelijk de stem van niemand minder dan Scarlett Johansson. Joaquin Phoenix speelt Theodore, een aandoenlijke man met een rond brilletje en curieus hoog opgetrokken broek, die voor de kost zijn dagen vult met het schrijven van ontroerende brieven in naam van andere mensen. Theodore is erg goed met woorden, maar hij mist helaas een soulmate om ze mee te delen. Als blijkt dat Samantha alles is wat hij in een vrouw zocht en nog zoveel meer, is hij bereid te vergeten dat zij als OS buiten een stem niet zoveel om het lijf heeft. Dit levert overigens een paar seksscènes op die hilarisch en dieptriest tegelijk zijn.

Her doet vooral nadenken: de geschetste situaties zijn al met al niet eens zo absurd. Gezien het razendsnelle tempo waarmee artificiële intelligentie zich tegenwoordig ontwikkelt, zou wat we hier te zien krijgen binnenkort best mogelijk kunnen zijn. We bevinden ons in de film in de erg nabije toekomst waar het straatbeeld gedomineerd wordt door drukke mensen die gevatte conversaties voeren met hun intelligente computertjes in plaats van met elkaar. Is deze technologische dystopie dan al zo dichtbij? Wel, kijk om je heen en tel de mensen die volledig verzonken zijn in het schermpje van hun slimme telefoon. Ook ik pleit schuldig. En dat het slechts een kwestie van tijd is voor het eens flink misloopt met die steeds verder ontwikkelde technologie weet iedereen. Toch? Zo bevestigde de recente onthulling dat je je iPhone maar beter in de koelkast legt als je een vertrouwelijk gesprek wilt voeren nog maar eens mijn technologische doemvisie van een Orwelliaanse toekomst.

Daarom vond ik het einde van Her erg verrassend (spoiler alert!): de machine komt een keer niet in opstand tegen de mens maar besluit dat zij zich niet langer beneden haar intellectueel niveau wil ophouden. Dus in plaats van de planeet over te nemen zegt de computer de mens vaarwel en verkast zij naar betere oorden. De laatste woorden van Samantha laten geen twijfel bestaan over de vage locatie van dit hyperintelligente vertoeven: “It’s a place that’s not up the physical world. It’s where everything else is that I did not even know existed. (...) If you ever get there, come and find me.” Mooie poëtische praat, maar uiteindelijk blijft Theodore toch weer alleen achter.

Omdat ik niet in hetzelfde schuitje wil belanden – ik acht de kans op gebroken harten door hyperintelligente computers een realistisch toekomstperspectief - besluit ik al tijdens het eerste kwartier van de film om mezelf een ambitieus technodieet op te leggen. Vanaf nu zal ik niet meer dwangmatig mijn mail en Facebook checken wanneer ik achter mijn computer zit te schrijven. Een vast tijdstip waarop ik al mijn mails in één keer beantwoord zal me ongetwijfeld veel tijd besparen. En zolang ik me in menselijk gezelschap bevind blijft die smartphone netjes opgeborgen. Hoe saai of vervelend de persoon in kwestie ook mag zijn; ik beschouw het als een experiment om de grenzen van mijn sociale focus te verleggen.

Al tijdens de aftiteling van de film ervoer ik echter dat het een ware tour de force vereiste om niet meteen naar dat flikkerende onding naast me te grijpen. Alle begin is moeilijk zeggen ze. Gelukkig bestaan er softwareprogrammas met treffende namen als Selfcontrol voor diegenen onder ons met een wat zwakkere ruggengraat (of met een OS met de stem van Scarlett Johansson).

Mail

Jana Antonissen Jana Antonissen (1992) schrijft sinds twee jaar voor De Morgen over alles dat binnen het breed rekbare begrip cultuur past.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste
Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Racisme is een diep verweven onderdeel van het narratief van Nederland, waar we nog dagelijks de gevolgen van kunnen zien en voelen. Het is niet genoeg om je stil en afzijdig te houden van onrecht: verandering vereist actie. Lees meer

Echte schrijvers stellen uit

Echte schrijvers stellen uit

Elke schrijver is bekend met uitstelgedrag. Professioneel uitsteller Nicolas Voet legt in zijn essay uit waar het gelummel vandaan komt, en waarom het broodnodig is. Lees meer

Terra Infirma (deel 1)

Terra Infirma (deel 1)

Terwijl het coronavirus zich in de eerste maanden van 2020 over de wereld verspreidde en verschillende overheden verschillende maatregelen troffen, observeerde Nicky Runge de gang van zaken in haar woonplaats Hongkong. Lees meer

 Anderhalvemetergymnastiek

Anderhalvemetergymnastiek

Voor illustrator Jente Hoogeveen kan 1 juli niet snel genoeg komen: dan mogen de eerste mensen weer mondjesmaats naar de sportschool. Hoe dat eruitziet? Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

 Damien Hirst is verknipt

Damien Hirst is verknipt

Ruim 30.000 dollar betaalde het New Yorkse kunstcollectief MSCHF voor een werk van Damien Hirst: een zeefdruk met 88 gekleurde stippen in elf rijen van acht. Geen weggegooid geld, als je het werk vervolgens in stukjes doorverkoopt. Lees meer

Reflecties van een proefkonijn

Reflecties van een proefkonijn (deel 3)

'Er is veel dat de wetenschap tot nu toe voor mekaar heeft weten te boksen, maar nog geen remedie tegen sociaal ongemak. Hoeft ook niet. Gaat vanzelf weer over.' Lees meer

Filmtrialoog: Solaris

Solaris

'Solaris' uit 1972 blijkt de perfecte film om in thuisquarantaine te bekijken. Lees meer

Hard//talk: Uit de coronacrisis een nieuwe economie in

Vanuit de coronacrisis naar een nieuwe economie

Als we nu echt rechtvaardig en solidair te werk willen gaan, moeten we de behoeftes van zwaar getroffen groepen zoals daklozen en vluchtelingen centraal stellen. Lees meer

Beste Susan

Beste Susan

Susan Sontag uitte zich nooit publiekelijk over haar lesbische geaardheid. Is dat wel eerlijk, vraagt Fien Veldman zich af. Ben je de maatschappij iets verplicht? Is er opheldering nodig als je seksuele identiteit niet uit je uiterlijk op te maken valt? En hoe zou je je dan moeten presenteren?  Lees meer

 Schrödingers Dictator

Schrödingers Dictator

Kim Jong-Uns onzichtbaarheid is voer voor speculaties: hij zou zijn overleden tijdens een operatie, zoek zijn of gewond geraakt bij een raketlancering. Dood of levend, zolang Kim zich niet in het openbaar heeft vertoond, is het enige logische antwoord: hij is het allebei. Pirmin Rengers illustreerde de dictator in superpositie. Lees meer

 De anderhalvemetersamenleving botst

De anderhalvemetersamenleving botst

In Apeldoorn proberen dertig kermisexploitanten de 'Kermis nieuw stijl' uit. Gaat prima. Lees meer

Dagboek van een proefkonijn

Dagboek van een proefkonijn (deel 2)

Hoelang houden mensen het vol in een kliniek en bloeit er weleens liefde op tussen proefpersonen? Oscar Spaans deed eind vorig jaar mee aan medicijnonderzoek en verwerkte zijn notities tot een driedelige serie. Lees meer

 Groetjes uit mijn woonkamer

Groetjes uit mijn woonkamer

Jente Hoogeveen was er snel uit: als zij niet naar de tropen kan, haalt ze de tropen net zo makkelijk haar woonkamer. Lees meer

Het begin van een rouwwoordenboek

Het begin van een rouwwoordenboek

Na de dood van haar moeder besefte Babet te Winkel dat ze haar gevoelens niet met bestaande woorden kon omschrijven. Dus sloeg ze zelf aan het schrijven van een nieuw 'rouwwoordenboek'. Lees meer

Overwegingen van een proefkonijn (deel 1)

Overwegingen van een proefkonijn (deel 1)

Wie zijn de mensen die zich als proefpersoon aanmelden en wat drijft hen? Oscar Spaans deed eind vorig jaar mee aan medicijnonderzoek en verwerkte zijn notities tot een driedelige serie. Lees meer

Sluit jezelf op in je huis, niet in je hoofd

Sluit jezelf op in je huis, niet in je hoofd

Heeft de huidige coronapandemie zin? Of hoeven we die vraag überhaupt niet te stellen? Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan