Asset 14

Her

In Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar actuele zaken. Jana heeft een haat-liefde relatie met haar telefoon. Net als in de nieuwe film Her van Spike Jonze.

Tijdens één van mijn doelloze virtuele hangmomenten waarbij ik me willekeurig laat meevoeren op de golven van het wereldwijde web (en zodoende af en toe nog eens wat nuttigs bijleer, maar meestal toch vooral veel tijd verlies) wordt mijn aandacht getrokken door een kop op theguardian.com: "Her: the movie every internet addict should be forced to watch". Ik voel me meteen aangesproken.

Sinds ik lid werd van de uiterst voordelige mobiele operator Mobile Vikings trotseer ik als een ware – inderdaad - Viking de woeste golven van het internet door bijna altijd en overal online te zijn. Al snel ontwikkelde ik de gewoonte om overdreven vaak mijn mail te checken, blindelings op Google Maps te vertrouwen in plaats van op mijn eigen oriëntatiegevoel (dat sowieso al vrij onderontwikkeld was en nu ik er nog amper aanspraak op maak al helemaal rampzalig is geworden) en via Whatsapp mensen aan de andere kant van de aardbol lastig te vallen met nutteloze smileys. Kennis was nog nooit zo democratisch, maar als gevolg zijn focus en concentratie veranderd in vaardigheden die een bijwijlen heroïsche discipline vereisen. Filosoof Thomas Metzinger benoemt onze veranderde omgang met aandacht dichterlijk als een staat van “publiekelijk dromen”. Dit filmpje
vat deze staat van bewustzijn goed samen, in minder dan vier minuten en met grappige plaatjes; precies zoals wij internetdieren dat graag hebben.

Onze verontrustend innige verstrengeling met technologie wordt mooi gedramatiseerd door Spike Jonze in zijn nieuwste film Her. Erg kort samengevat gaat de film over een eenzame schrijver die verliefd wordt op het operating system (OS) van zijn computer. Een erg sexy en hese stem overigens, want Samantha, zoals nieuwe OS heet, kreeg namelijk de stem van niemand minder dan Scarlett Johansson. Joaquin Phoenix speelt Theodore, een aandoenlijke man met een rond brilletje en curieus hoog opgetrokken broek, die voor de kost zijn dagen vult met het schrijven van ontroerende brieven in naam van andere mensen. Theodore is erg goed met woorden, maar hij mist helaas een soulmate om ze mee te delen. Als blijkt dat Samantha alles is wat hij in een vrouw zocht en nog zoveel meer, is hij bereid te vergeten dat zij als OS buiten een stem niet zoveel om het lijf heeft. Dit levert overigens een paar seksscènes op die hilarisch en dieptriest tegelijk zijn.

Her doet vooral nadenken: de geschetste situaties zijn al met al niet eens zo absurd. Gezien het razendsnelle tempo waarmee artificiële intelligentie zich tegenwoordig ontwikkelt, zou wat we hier te zien krijgen binnenkort best mogelijk kunnen zijn. We bevinden ons in de film in de erg nabije toekomst waar het straatbeeld gedomineerd wordt door drukke mensen die gevatte conversaties voeren met hun intelligente computertjes in plaats van met elkaar. Is deze technologische dystopie dan al zo dichtbij? Wel, kijk om je heen en tel de mensen die volledig verzonken zijn in het schermpje van hun slimme telefoon. Ook ik pleit schuldig. En dat het slechts een kwestie van tijd is voor het eens flink misloopt met die steeds verder ontwikkelde technologie weet iedereen. Toch? Zo bevestigde de recente onthulling dat je je iPhone maar beter in de koelkast legt als je een vertrouwelijk gesprek wilt voeren nog maar eens mijn technologische doemvisie van een Orwelliaanse toekomst.

Daarom vond ik het einde van Her erg verrassend (spoiler alert!): de machine komt een keer niet in opstand tegen de mens maar besluit dat zij zich niet langer beneden haar intellectueel niveau wil ophouden. Dus in plaats van de planeet over te nemen zegt de computer de mens vaarwel en verkast zij naar betere oorden. De laatste woorden van Samantha laten geen twijfel bestaan over de vage locatie van dit hyperintelligente vertoeven: “It’s a place that’s not up the physical world. It’s where everything else is that I did not even know existed. (...) If you ever get there, come and find me.” Mooie poëtische praat, maar uiteindelijk blijft Theodore toch weer alleen achter.

Omdat ik niet in hetzelfde schuitje wil belanden – ik acht de kans op gebroken harten door hyperintelligente computers een realistisch toekomstperspectief - besluit ik al tijdens het eerste kwartier van de film om mezelf een ambitieus technodieet op te leggen. Vanaf nu zal ik niet meer dwangmatig mijn mail en Facebook checken wanneer ik achter mijn computer zit te schrijven. Een vast tijdstip waarop ik al mijn mails in één keer beantwoord zal me ongetwijfeld veel tijd besparen. En zolang ik me in menselijk gezelschap bevind blijft die smartphone netjes opgeborgen. Hoe saai of vervelend de persoon in kwestie ook mag zijn; ik beschouw het als een experiment om de grenzen van mijn sociale focus te verleggen.

Al tijdens de aftiteling van de film ervoer ik echter dat het een ware tour de force vereiste om niet meteen naar dat flikkerende onding naast me te grijpen. Alle begin is moeilijk zeggen ze. Gelukkig bestaan er softwareprogrammas met treffende namen als Selfcontrol voor diegenen onder ons met een wat zwakkere ruggengraat (of met een OS met de stem van Scarlett Johansson).

Mail

Jana Antonissen Jana Antonissen (1992) schrijft sinds twee jaar voor De Morgen over alles dat binnen het breed rekbare begrip cultuur past.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Evi Aarens is een troll 1

Evi Aarens is een troll

Je als gearriveerde schrijver verschuilen achter een pseudoniem om kritiek op anderen te spuiwen geeft geen pas, aldus Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Een groot avontuur begint met een klein rugzakje

Op een waddenvakantie dringt de vervreemding zich aan Nina op bij zoveel ingekaderd vertier. “Er klopt iets niet aan dit uitstapje.” Als de weidsheid van het Wad niet meer voldoende blijkt om uit de aangeharkte realiteit van onze maatschappij te ontsnappen, vindt ze elders een ervaring van oneindigheid. Lees meer

Nieuws in beeld: 'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

'Hyperkapitalistische middelvinger' gaat voortaan wat bescheidener door het leven

Voor de lezers van het 'lijfblad voor 's werelds allerrijksten' komt de echte wereld toch iets te dichtbij. Lees meer

Nieuws in beeld: Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Artsen en verpleegkundigen krijgen 'les in vreedzaam sterven'. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!