Asset 14

Her

In Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar actuele zaken. Jana heeft een haat-liefde relatie met haar telefoon. Net als in de nieuwe film Her van Spike Jonze.

Tijdens één van mijn doelloze virtuele hangmomenten waarbij ik me willekeurig laat meevoeren op de golven van het wereldwijde web (en zodoende af en toe nog eens wat nuttigs bijleer, maar meestal toch vooral veel tijd verlies) wordt mijn aandacht getrokken door een kop op theguardian.com: "Her: the movie every internet addict should be forced to watch". Ik voel me meteen aangesproken.

Sinds ik lid werd van de uiterst voordelige mobiele operator Mobile Vikings trotseer ik als een ware – inderdaad - Viking de woeste golven van het internet door bijna altijd en overal online te zijn. Al snel ontwikkelde ik de gewoonte om overdreven vaak mijn mail te checken, blindelings op Google Maps te vertrouwen in plaats van op mijn eigen oriëntatiegevoel (dat sowieso al vrij onderontwikkeld was en nu ik er nog amper aanspraak op maak al helemaal rampzalig is geworden) en via Whatsapp mensen aan de andere kant van de aardbol lastig te vallen met nutteloze smileys. Kennis was nog nooit zo democratisch, maar als gevolg zijn focus en concentratie veranderd in vaardigheden die een bijwijlen heroïsche discipline vereisen. Filosoof Thomas Metzinger benoemt onze veranderde omgang met aandacht dichterlijk als een staat van “publiekelijk dromen”. Dit filmpje
vat deze staat van bewustzijn goed samen, in minder dan vier minuten en met grappige plaatjes; precies zoals wij internetdieren dat graag hebben.

Onze verontrustend innige verstrengeling met technologie wordt mooi gedramatiseerd door Spike Jonze in zijn nieuwste film Her. Erg kort samengevat gaat de film over een eenzame schrijver die verliefd wordt op het operating system (OS) van zijn computer. Een erg sexy en hese stem overigens, want Samantha, zoals nieuwe OS heet, kreeg namelijk de stem van niemand minder dan Scarlett Johansson. Joaquin Phoenix speelt Theodore, een aandoenlijke man met een rond brilletje en curieus hoog opgetrokken broek, die voor de kost zijn dagen vult met het schrijven van ontroerende brieven in naam van andere mensen. Theodore is erg goed met woorden, maar hij mist helaas een soulmate om ze mee te delen. Als blijkt dat Samantha alles is wat hij in een vrouw zocht en nog zoveel meer, is hij bereid te vergeten dat zij als OS buiten een stem niet zoveel om het lijf heeft. Dit levert overigens een paar seksscènes op die hilarisch en dieptriest tegelijk zijn.

Her doet vooral nadenken: de geschetste situaties zijn al met al niet eens zo absurd. Gezien het razendsnelle tempo waarmee artificiële intelligentie zich tegenwoordig ontwikkelt, zou wat we hier te zien krijgen binnenkort best mogelijk kunnen zijn. We bevinden ons in de film in de erg nabije toekomst waar het straatbeeld gedomineerd wordt door drukke mensen die gevatte conversaties voeren met hun intelligente computertjes in plaats van met elkaar. Is deze technologische dystopie dan al zo dichtbij? Wel, kijk om je heen en tel de mensen die volledig verzonken zijn in het schermpje van hun slimme telefoon. Ook ik pleit schuldig. En dat het slechts een kwestie van tijd is voor het eens flink misloopt met die steeds verder ontwikkelde technologie weet iedereen. Toch? Zo bevestigde de recente onthulling dat je je iPhone maar beter in de koelkast legt als je een vertrouwelijk gesprek wilt voeren nog maar eens mijn technologische doemvisie van een Orwelliaanse toekomst.

Daarom vond ik het einde van Her erg verrassend (spoiler alert!): de machine komt een keer niet in opstand tegen de mens maar besluit dat zij zich niet langer beneden haar intellectueel niveau wil ophouden. Dus in plaats van de planeet over te nemen zegt de computer de mens vaarwel en verkast zij naar betere oorden. De laatste woorden van Samantha laten geen twijfel bestaan over de vage locatie van dit hyperintelligente vertoeven: “It’s a place that’s not up the physical world. It’s where everything else is that I did not even know existed. (...) If you ever get there, come and find me.” Mooie poëtische praat, maar uiteindelijk blijft Theodore toch weer alleen achter.

Omdat ik niet in hetzelfde schuitje wil belanden – ik acht de kans op gebroken harten door hyperintelligente computers een realistisch toekomstperspectief - besluit ik al tijdens het eerste kwartier van de film om mezelf een ambitieus technodieet op te leggen. Vanaf nu zal ik niet meer dwangmatig mijn mail en Facebook checken wanneer ik achter mijn computer zit te schrijven. Een vast tijdstip waarop ik al mijn mails in één keer beantwoord zal me ongetwijfeld veel tijd besparen. En zolang ik me in menselijk gezelschap bevind blijft die smartphone netjes opgeborgen. Hoe saai of vervelend de persoon in kwestie ook mag zijn; ik beschouw het als een experiment om de grenzen van mijn sociale focus te verleggen.

Al tijdens de aftiteling van de film ervoer ik echter dat het een ware tour de force vereiste om niet meteen naar dat flikkerende onding naast me te grijpen. Alle begin is moeilijk zeggen ze. Gelukkig bestaan er softwareprogrammas met treffende namen als Selfcontrol voor diegenen onder ons met een wat zwakkere ruggengraat (of met een OS met de stem van Scarlett Johansson).

Mail

Jana Antonissen Jana Antonissen (1992) schrijft sinds twee jaar voor De Morgen over alles dat binnen het breed rekbare begrip cultuur past.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer

Nieuws in beeld: U had een schip besteld?

Nog altijd zorgen om bezorgschip

Ruim vier maanden langer duurde zijn reis, maar vorige week kwam-ie eindelijk aan in de haven van Rotterdam: het 'blokkeerschip' Ever Given, dat dagenlang vastzat in het Suezkanaal en daar een groot deel van de wereldhandel frustreerde. Maar wie denkt dat aan de beproevingen van het schip daarmee een eind is gekomen, heeft het mis. Lees meer

Automatische concepten 71

Gilgamesj gaat naar huis

Illustrator Sebastian Eisenberg was onder de indruk van de repatriëring van maar liefst 17.000 gestolen Irakese artefacten, die terug naar huis worden gestuurd. Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer