Asset 14

12 Years a Slave

In Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar actuele zaken. Deze keer over een bioscoopbezoek en het contrast, of het gebrek daaraan, met de echte wereld.

Abdirhaman, een van mijn cursisten, zegt dat hij komende vrijdag niet naar de les kan komen. Hij heeft een sollicitatiegesprek.
"Oh ja, wat goed, waarvoor dan?", vraag ik.
“Een sollicitatiegesprek”, herhaalt hij, “voor werk”.
Ik lach hem geduldig toe: “Maar voor welke job dan?”
Hij fronst en zegt: “Gewoon, voor ’n job mevrouw.”
“Mevrouw”, dat blijft hij maar zeggen, hoewel ik mijn naam al meermaals op het bord heb geschreven. Zijn naam kost mij ook moeite. Abdirhaman schudt zijn hoofd als ik blijf aandringen: “Het maakt niet uit waarvoor. Werk is werk. Ik ken het adres, ik weet hoe laat ik er moet zijn, dat is het belangrijkste. Voor welke job het is, hoor ik dan wel.”

Wanneer de eindgeneriek van Steve McQueens 12 Years a Slave loopt, blijven de meeste mensen zitten, de bak popcorn nauwelijks aangeraakt, niet direct in staat om op staan en de beelden van zich af te schudden. In twee uur tijd zagen we hoe Solomon Northrup, een zwarte man die in het negentiende-eeuwse Washington wordt ontvoerd en in het zuiden als slaaf wordt ingelijfd. Hij verliest zijn identiteit, wordt gedehumaniseerd, vernederd en afgeranseld. “De enige manier om te overleven”, raadt een lotgenoot hem aan, “is om je zo stil mogelijk te houden, en te doen wat je gevraagd wordt. Laat niet merken dat je kunt lezen en schrijven, want an educated nigger, is a dead nigger.”

Northrup komt aanvankelijk terecht op de plantage van ene William Ford. Ford erkent het intellect van zijn slaaf, beschermt hem van belagers en verkoopt hem wanneer blijkt dat hij niet langer veilig is op zijn plantage. De wet laat het houden van slaven toe en de wet is de wet, Ford probeert er gewoon het beste van te maken. Dat maakt hem ‘een goed mens’.

Minstens twee derde van mijn cursisten leert Nederlands omdat ze zonder de kennis van het taaltje dat enkel wordt gesproken in anderhalf land, samen zo groot als een puist op de aardbol, niet kunnen werken. Zonder werk, geen papieren; zonder papieren, geen werk. Catch-22 van het zuiverste water. Abdirhraman was vroeger in Somalië ingenieur, in mijn klas speelt hij zonder morren een kinderachtig rollenspel waar elke puber zijn neus voor zou ophalen.

Vrijdag heeft hij een sollicitatiegesprek. Waarvoor, dat maakt dus niet uit. ‘Droomjob’ bestaat niet in het vocabularium van mijn cursisten. En iedereen, ook ik, lijkt dat normaal te vinden. Zo’n Abdihraman kan toch niet bezig zijn met ambitie of talent? We staan hier al in voor z’n hachje, je kunt ook niet alles hebben.

Ik ben een William Ford. De wet is de wet. En ik, in mijn leraarsrol, probeer er maar het beste van te maken: hen die verdomde taal machtig maken. Dat maakt mij ‘een goed mens’.

Na twaalf jaar komt de misdaad aan het licht. Een beambte uit het noorden komt het veld opgestormd met Northrups papieren. Het staat zwart op wit: hij is een vrije neger, geen slaaf. Voor wat het nog waard is, is hij gered en mag weer mens worden.

Op een ochtend tijdens mijn les komt er iemand binnengestormd met een dikke aktetas: “Hier zijn de papieren van Abdirhaman!", roept hij buiten adem. "En die van Quinta en Azizi en Pierre-René en, en, en, en, en….! Ze zijn vrij nu! Het was allemaal maar een vergissing!”
Eind goed, al goed.

Nee, natuurlijk niet.

Wanneer ik me uit de stoel heb losgemaakt en de zaal verlaat, zie ik twee zwarte vrouwen gearmd naar buiten gaan. Ze huilen: heftig en met diepe halen.

Is het vergezocht parallellen met het verleden te trekken? Belerend? Afgezaagd misschien?
Of is 'pijnlijk' het woord dat ik zocht?

Mail

Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer