Asset 14

Spionnen

Brieven van en naar een flat naast de derde ringweg van Moskou. Maite en Simone schrijven elkaar over van alles en nog wat. Wat antwoord je bijvoorbeeld wanneer iemand vraagt of je een geheim agent bent?

Milaya Maite,

Afgelopen brief vertelde ik je dat Russen mij er af en toe van verdenken een spion te zijn en dat moet ik nog even toelichten.
Het klinkt wat James Bond misschien, maar de wereld van spionnen, informanten en geheim agenten voelt hier zo ver weg nog niet.

Spionne Anne Chapman (Kushenko) werd in 2010 de VS uitgegooid en in Moskou met wapen op de catwalk gezet, nu is ze tv-presentatrice. En vorig jaar werd de Amerikaanse Ryan C. Fogle met pruikjes en valse paspoorten aan de schandpaal genageld.

De eerste keer dat ik zelf verdacht werd was begin april, toen ik langs een bijeenkomst van de partij van Eduard Limonov liep. Ik was toevallig in de buurt om een croissant te kopen toen ik de dranghekken, het rokende benzine-aggregaat en metaaldetectors zag staan: karakteristiek voor een Russische demonstratie, natuurlijk gedecoreerd met verveeld kijkende politieagenten.

Het was nog koud, maar de lage zon brandde heerlijk fel op mijn wangen. Buiten de dranghekken stonden een modieus gekleed meisje en een jongen van rond de twintig jaar. Ik sprak ze in het Engels aan:"Zijn jullie hier voor de demonstratie? Wat gaat er gebeuren?"
Het stel was vriendelijk en ze deden hun best om me uit te leggen wat er aan de hand was, maar het kostte ze moeite om de juiste Engelse woorden te vinden. Om behulpzaam te zijn ging ik over op het Russisch. De jongen kneep zijn ogen tot spleetjes.
"Je spreekt gewoon Russisch?" constateerde hij berekenend. "En vrijwel accentloos?"

Hij werkte zich langzaam uit het gesprek, ging enkele meters verderop staan maar lachte en knikte wel als ik naar hem keek.
"C. dacht dat je een geheim agent was," zei het meisje later. De jongen had wat politiek engagement op zijn kerfstok en was nu op zijn hoede.

Dit was me sinds mijn eerste keer in Rusland in 2012 nog nooit overkomen, maar het gebeurt sindsdien wel vaker. Zomaar. Als gevolg van mijn redelijke beheersing van het Russisch werpen mensen me toe: "Ben je een buitenlands agent?"

Maite, wat zeg ik daar in godsnaam op terug?

Laatst tijdens een optreden van On-The-Go kwam ik een jongen tegen. We babbelden wat tot ik de bekende glazige blik in zijn ogen zag verschijnen: hij vroeg zich af of ik misschien buitenlands was.
"Ik kom uit Nederland," zei ik.
"Echt waar?" zei de jongen. "Je Russisch is erg goed. Iets TE goed. Serieus. Te goed." Stilte. "Ben je een geheim agent?"

Ik lachte nonchalant boven mijn Old Fashioned. "Natuurlijk niet," zei ik terug.
"Maar hé, jij komt me wel bekend voor," vervolgde ik. "Stond jij niet onlangs met een vlag van Donetsk te zwaaien op Den Rossija?"

De jongen keek me gekweld en verbijsterd aan.
"Je lijkt er sprekend op," drong ik aan. "Stond jij op de heuvel bij de universiteit met een Donetsk-separatistenvlag te zwaaien?"
"Nee, nee dat was ik niet," zei de jongen beduusd.
"Wat jij wilt," besloot ik, en nam een slokje.

Do Zvidanya,
Simone

___

Lieve Simone,

Ik denk dat de AIVD je moet rekruteren als spion. Het is duidelijk dat je alle benodigde eigenschappen en vaardigheden bezit: je bent minstens zo sexy als Anna Chapman, spreekt vloeiend Russisch, kan mensen goed voor de gek houden en drinkt nonchalant Old Fashioneds. What more can you want, Rob Bertholee?

Alle gekheid op een stokje, spioneren is een serieuze zaak, dat zie je ook aan het hoofd van Bertholee (ik vond het accepteren van de cookies op aivd.nl ineens heel spannend). Toen ik je brief las kon ik amper geloven dat al die Russen zo achterdochtig zijn als jij een praatje met ze maakt. Totdat ik terugdacht aan het vak over de geschiedenis van de CIA dat ik ooit volgde. Met een twinkel van jongensachtig enthousiasme in zijn ogen somde de docent een lange rij revoluties, opstanden en oorlogen op: allemaal op één of andere manier veroorzaakt of beïnvloed door de CIA. Voor de verjaarde gevallen voerde hij bewijzen op, bij de nieuwere zei hij op geheimzinnige toon: ‘maar dat is nog classified’, waarna een PowerPoint-slide verscheen met een afbeelding van een groezelige CIA-map met een grote rode stempel erop.

We achten ons hier in Nederland vaak slimmer dan de Russen, maar misschien moeten we erkennen dat zij juist een stuk wereldwijzer zijn dan wij. Spionage bestaat, het is aan de orde van de dag en groter dan ooit. Geen wonder dat de Russen achterdochtig door het leven gaan.

Maar Simone, waarom maak ik me er dan zo weinig druk om? Als ik een buur had die constant naar binnen gluurde, dan had ik veel zin gehad om hem op zijn bek te slaan. Glurende landen lijken me daarentegen niks te kunnen schelen. Identificeer ik me te weinig met mijn land? Moet ik nationalistischer worden, en dus bozer? Is dat waarom Nederlanders zo onverschillig zijn over dit soort dingen?

Ik weet het niet. Waarschijnlijk ligt het eerder aan mijn gemakzucht. Het is veel makkelijker en fijner om te denken dat het allemaal wel losloopt, dat ik er als individu lekker niks mee te maken heb. Maar nu ik er zo over nadenk…
Ik denk dat ik voortaan maar eens wat achterdochtiger door het leven ga. Het moet maar eens afgelopen zijn met die goedgelovigheid.

Liefs,
Maite

-

Freelance journalist Simone Peek (1988) woont in Moskou, Maite Karssenberg (1989) in Amsterdam. Ze waren nog guppies toen ze elkaar leerden kennen en hebben nog steeds geen idee hoe de wereld in elkaar zit, maar vinden het wel leuk om erover van gedachten te wisselen.

Mail

Simone Peek is Hard//hoofd redactielid. // simone@hardhoofd.com

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
het laatste
Rueben Millenaar

“Excuses voor de slavernij? Moet ik me schuldig voelen?”

Overheidsexcuses zijn hét moment voor Nederland om het koloniale verleden eens recht in het gezicht aan te kijken, schrijft Lennart Bolwijn. Lees meer

 1

'Ik gebruik de toekomst, het verleden en het tijdloze'

In de interviewserie ‘Tijdsvensters’ laten De Bedachtzamen steeds een creatieve denker reflecteren op het begrip ‘tijd’. Op Hard//hoofd reageren collega’s in stijl. Vandaag: illustrator Mans Weghorst reageert op de reflectie van animator Michael Dudok de Wit. Lees meer

TIP: Verander je perspectief

Verander je perspectief

De geschiedenis maar ook het heden lijken vaak een ver-van-ons-bed-show. Else Boer onderzoekt hoe je belangrijke gebeurtenissen pijnlijk dicht naar je toe haalt. Een tip om op zoek te gaan naar verhalen die je wereld- en zelfbeeld doen kantelen. Lees meer

 Vijftig jaar parade op de barricade

Vijftig jaar parade op de barricade

Vandaag precies vijftig jaar geleden liepen duizenden Amerikanen mee in de eerste Gay Pride Parade. Lees meer

 1

Met een liefdevolle blik

Deze week worden we blij van een documentaire over een Japanse oudtante, een datingshow op Netflix en een podcast over misdaad en alcohol. Lees meer

Vrije val

Vrije val

Een bekend gevoel voor velen: vastzitten op een feestje waar je niet wilt zijn. De vrouw in dit verhaal zoekt naar manieren om zichzelf en haar gebroken hart staande te houden in het nachtelijk gewoel. Lees meer

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Hoe de zwarte dichteres May Ayim een slavenfort veroverde

Een promenade die oorspronkelijk naar de oprichter van het fort was vernoemd, kreeg niet lang geleden een nieuwe naam. Lees meer

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 3)

De tent die in 'A Show Off' hoog richting de hemel reikt, wankelt door overmoed. Als een stomme film waarbij de pianist in de zaal letterlijk de toon zette bij het filmbeeld, zo vallen beeld en geluid hier ook samen. Lees meer

Juist nu kan het straatbeeld anders 3

Juist nu kan het straatbeeld anders

In veertig tramhaltes verspreid over Den Haag is in plaats van reclame een kunstproject te zien van collectief Topp & Dubio. Lees meer

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Homo? Ik zeg liever dat ik op jongens val

Als iedereen zo graag met ‘homo’ wil schelden, laten we het dan ook als scheldwoord behandelen. Laten we voetbalwedstrijden stilleggen bij homofobe uitlatingen. Laten we druk uitoefenen op kranten die homofobe artikelen publiceren, schrijft Sebastiaan van der Lubbe. Lees meer

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Wen niet aan het leven in de quarantaineshuttle

Alex Philippa moet niks hebben van zij die het quarantaine-leven willen optimaliseren. Zelfisolatie is niet optimaal, maar onnatuurlijk en eenzaam. Lees Alex' tip over zelfbehoud in lockdown. Lees meer

Nieuws in Beeld: Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt 10

Hoe het bedrijfsleven demonstraties mogelijk maakt

Fotograaf Ka-Tjun Hau bracht de 'achterkant' van de antiracismedemonstraties in beeld. Lees meer

Alles vijf sterren: 28

Breng ons naar zee

Deze week worden we blij van de documentaire Les plages d'Agnès, een boek over de midzomer en een recept voor veganistische zalm. Lees meer

Magma

Magma in mijn onderbuik

'Bij Cas liet ik los dat het drie uur ’s nachts was, dat ik morgen om acht uur op mijn werk moest zijn.' Een kort verhaal van Joanne van Beek. Lees meer

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 2)

De videokunst van Maaike Fransen als droomwereld (deel 2)

Hoe Maaike Fransens baksels zich tot haar zorgen verhouden, is aan ons om te bepalen. Lees meer

Hard//talk: ‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

‘Black Lives Matter’ betekent óók in Nederland politiegeweld tegengaan

De politie meer geweldsbevoegdheden geven is volstrekt onnodig. Het is zelfs onwenselijk en gevaarlijk. Lees meer

Hard//talk: De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

De anderhalve meter negeren mag best, maar alleen als het geld oplevert

Als de antiracismedemonstranten die begin deze maand op de Dam stonden de schuld krijgen van een tweede coronagolf, is dat niet omdat ze een risico namen. Lees meer

Zoek naar de oorsprong

Zoek naar de oorsprong

Babeth Fonchie schreef drie gedichten over geknutselde ouderfiguren en vroege herinneringen. Lees meer

 1

Hoe vang je activisme in beeld?

Hoe dun is de scheidslijn tussen een sterke boodschap en een kwalijke misser? Hoe luid moet je van je laten horen als witte illustrator, en vraag je geld voor het gebruik van een illustratie van George Floyd? Drie illustratoren gaan in gesprek. Lees meer

Alles vijf sterren: 27

Het mag eindelijk (weer)

Deze week worden we blij van een serie uit de zeroes, een boek dat ons meeneemt naar Istanbul en, eindelijk, weer een bezoekje aan het theater. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan