Brieven van en naar een flat naast de derde ringweg van Moskou. Maite en Simone schrijven elkaar over van alles en nog wat. "Alsof de homofobe Russen nu denken: goh, in Amsterdam staan mensen met vlaggetjes te zwaaien, eigenlijk zijn gays best oké."
Milaya Maite,
Heb ik je al wel eens gezegd dat ik me gloeiend trots voelde toen vorig jaar in Rusland de beelden binnendruppelden van de regenboogdemonstratie tijdens het bezoek van Poetin in Amsterdam?
“Wat kan het jullie daar nou weer schelen wat er met de homo’s in Rusland gebeurd?” vroeg iemand me.
“Wij hebben wel grotere problemen dan de homo-kwestie,” hoor ik van Russen vaak als het onderwerp valt. Dat de aandacht van westerse journalisten voor de seksuele minderheden wellicht wat onevenredig is, lees je ook terug in dit artikel uit Sochi tijdens de Olympische spelen, toen de enige gay bar in de stad overspoeld werd met correspondenten.
“Het valt allemaal mee,” zeggen sommige Russen, als je ze toch tot een antwoord dwingt. “Er zijn gewoon homo’s en binnen hun eigen scene hebben die veel vrijheid.” De onderdrukking heeft vooral betrekking op het activisme, wat voor veel Russen, samen met de woorden 'gay parade', de grootst denkbare catastrofe is.
Vorig jaar was ik met D., mijn lesbische huisgenoot, haar vriendin en mijn Tataar uit. Omdat er een ‘vrouwenoverschot’ was aan tafel, bood een jongen aan om erbij te komen zitten. Nooit zal ik de blik in D.’s ogen vergeten toen ze zei: “Wij hebben geen jongen nodig, dit zijn twee stelletjes. Wij zijn lesbisch. Dit is mijn vriendin”. Voorbereid op alles bleef ze hem recht aankijken tijdens de stilte die viel, haar kaken vijandig op elkaar geklemd. “Lesbisch?” stamelde de jongen, maar hij herwon zichzelf snel weer: “Oh ja, dat ken ik van filmpjes op het internet,” zei hij met vieze glimmende oogjes. Uit die filmpjes had de jongen geconcludeerd dat een relatie tussen vrouwen wel wat ruimte voor een man overliet. De ontmoeting eindigde niet op vriendelijke noot, maar er vielen geen gewonden, ondanks dat het daar na wat stemverheffingen wel op begon te lijken.
Afgelopen 9 mei (tijdens de viering van een WOII overwinning) kreeg ik de uitnodiging om de avond af te sluiten op een klassnoj, een (te gek) besloten dakterras. Maite, zoals je uit ervaring weet kunnen dakterrassen gevaarlijk romantisch zijn. De ondergaande zon, vers-fruit-cocktails en een trompettist zorgden ervoor dat dit dakterras een bij uitstek sexy toneel werd.
Totaal onverwacht, maar niet tegen mijn zin, zoende vriendinnetje E. mij ineens, terwijl wij aan de bar, omringd door mensen, stonden te wachten. Geroep steeg op om ons heen, we negeerden het. S., een Russische schoonheid die ons mee had genomen naar het feestje, gaf een goedkeurende knik. "Molodjets," zei ze. "Goedzo. Ik heb ook een vriendin, al drie jaar. We wonen samen, maar het is geheim." Blijkbaar moet je fysiek tonen dat je oké bent met ‘niet-traditionele’ uitingen van seksualiteit, voordat iemand je zulke informatie toevertrouwt.
Do zvidanya,
Simone
Gorbatsjov begroet Honecker. Foto: Joseph Proepper.
---
Lieve Simone,
Ik las je brief met een glimlach. Zoenen met een meisje op een Moskous dakterras! Behalve dat het een prachtig moment moet zijn geweest – jullie twee op dat dakterras vol feestgangers, het uitzicht over die immense stad, fruitcocktails, trompetmuziek – vind ik het stoer. Mijn beste vriendin die bovenop een flatgebouw in Rusland een kleine, lieve vorm van protest uitoefent.
Ja, ja, ik weet dat je het niet met me eens zult zijn, het was maar een zoen. Maar Simone, de invloed van dit soort kleine tegendraadsheid moet je niet onderschatten. Pussy Riot speelde in de kerk uit je vorige brief rammelpunk met sokken op hun hoofd en Poetin zweette peentjes. De vrouwen van Femen bewijzen dat het tonen van beschilderde tietjes al genoeg is om regimes in woede te laten uitbarsten.
Dat Poetin-protest in Amsterdam is ook zo’n voorbeeld. Honderden regenboogvlaggen, gebalde vuisten en soepele heupjes zwaaiden vrolijk richting het Scheepvaartmuseum. "We’re not Putin up with this!" riepen we.
Het zal je niet verbazen dat onze vriend N. destijds heel sceptisch reageerde op dat protest. "Alsof de homofobe Russen nu denken: goh, in Amsterdam staan mensen met vlaggetjes te zwaaien, eigenlijk zijn gays best oké. Dit helpt toch geen zier."
Misschien is dat zo. Toch wil ik het liefst van de daken schreeuwen dat het niet uit zou moeten maken op wie je verliefd wordt. Al was het maar om mensen als onze homovriend uit Montenegro een hart onder de riem te steken. Want ik zag hem laatst in Londen, Simone, en het gaat niet zo goed met hem.
Het is op zich natuurlijk al opzienbarend dat hij zijn transformatie van Montenegrijnse macho naar Londense fairy zonder al te veel kleerscheuren is doorgekomen. Ik weet nog hoe verbaasd we waren toen we hem voor het eerst in zijn nieuwe hoedanigheid zagen: hij was als een slang uit zijn oude huid gekropen, gaf zichzelf uitgelaten over aan zijn nieuwe identiteit en leek gelukkiger dan ooit.
Toen ik hem in Londen sprak, was van die vrolijkheid helaas geen sprake meer. Zijn ouders mochten niets weten van zijn ware ik, maar, vertelde hij me, onlangs vonden ze tijdens zijn bezoek aan Montenegro berichtjes van zijn geliefde op zijn telefoon. Het idee dat hun enige zoon homo zou zijn was onverteerbaar. Zijn vader dreigde met zelfmoord, zijn moeder huilde: "wat zullen de mensen wel niet van ons denken!" Noodgedwongen verzekerde hij zijn ouders ervan dat het allemaal een misverstand was, en dat hij natuurlijk ‘gewoon’ op meisjes viel. "Waar ik ook ben, ik ben constant bang dat ze er toch achterkomen," vertelde hij me. Ik keek naar zijn vermoeide, treurige gezicht en probeerde woorden te vinden om hem te troosten, maar alle woorden leken waardeloos tegenover deze ellende.
Dus Simone, ook al was het ‘maar een zoen’, het was misschien ook een piepklein deukje in het stalen gestel van Poetins Rusland, of dan tenminste een steunbetuiging aan mensen zoals je vriendin S. en onze arme Montenegrijn. Ik ben trots op je.
Liefs,
Maite
-
Freelance journalist Simone Peek (1988) woont in Moskou, Maite Karssenberg (1989) in Amsterdam. Ze waren nog guppies toen ze elkaar leerden kennen en hebben nog steeds geen idee hoe de wereld in elkaar zit, maar vinden het wel leuk om erover van gedachten te wisselen.
