Asset 14

Aandachtsstijl

Sportpsycholoog in spe Vincent Siderius schrijft aan een penaltygids. Hierin gaat hij in op de mentale aspecten van het nemen van een strafschop, opdat we allemaal leren presteren onder enorme druk. Vandaag deel III: Hoe richt je je aandacht op een beslissend moment?

Je fietst door de stad en het baart je zorgen dat je misschien te laat komt (1). Door je hoofd maalt de presentatie die je zo moet geven (2). En passant haal je het trage grut in dat zich dezelfde kant op beweegt als jij. Zonder te kijken steekt er ineens een toerist over (3). Je moet vol in de remmen en stuurt je fiets behendig over de tramrails heen. De rails schiet onder je door en de trilling in je zitvlak vertelt je dat je achterband een beetje zacht is (2). Je nadert een druk kruispunt, maar hebt geen tijd om op het groene licht te wachten en besluit over te steken. Je hebt wel haast, maar geen doodswens, dus je houdt goed in de gaten welk moment het beste is om te gaan. Hierbij probeer je al het verkeer in één oogopslag te zien (4). Het volgende stoplicht nadert, en je probeert overzicht te creëren van het verkeer dat van links en rechts komt, maar je hebt geen zicht op de gehele weg (4). Op het laatste moment zie je uit je ooghoek dat het stoplicht op groen springt (3) en je trapt gestaag door. Aangekomen bij je bestemming voel je opluchting omdat je op tijd bent (1).

Op tempo door het centrum van Amsterdam fietsen is net topsport. Je aandacht schiet van de ene plek naar de andere en doet dit zonder dat je je daar heel bewust van bent. Tijdens sportwedstrijden gebeurt precies hetzelfde, vooral bij dynamische sporten. Je moet letten op de bal, de tegenstanders, je medespelers, eventueel de wind of de regen, en daarbij beweegt alles en iedereen continu. Wanneer je al voor een lange tijd een sport beoefent, gaat het verdelen van je aandacht heel natuurlijk, maar stel je eens voor dat je aan een nieuwe sport begint. Waarschijnlijk weet je van gekkigheid niet wat je overkomt, omdat je geen idee hebt waar je op welk moment moet kijken en handelen.

Je kan het richten van aandacht zien als het schijnen van de lichtbundel van een zaklamp

Er zijn verschillende plekken waaraan je aandacht kunt schenken en manieren waarop je dat kunt doen. Je kan de aandacht binnen (intern) of buiten (extern) je lichaam plaatsen, en op een specifiek gedeelte richten (smal) of er overzicht mee proberen te creëren (breed). Zo zijn er in totaal vier verschillende soorten aandacht van elkaar te onderscheiden: (1) intern-breed, (2) intern-smal, (3) extern-smal, en (4) extern-breed. In een sportwedstrijd volgen deze vier manieren elkaar razendsnel op, net als in de fietstocht hierboven. Je kan het richten van aandacht zien als het schijnen van de lichtbundel van een zaklamp. Het licht kan binnenin je lichaam schijnen of daarbuiten, en het kan met een smalle bundel gericht zijn op een specifiek onderdeel of met een brede bundel een heel gebied omvatten.

Iedereen heeft een voorkeursstijl. Dat is de aandachtsstijl waar jij het meest comfortabel in opereert. Ben je van nature meer introvert? Dan ben je waarschijnlijk het meest op je gemak wanneer je je aandacht intern richt. Ben je eerder extravert? Dan is externe aandacht prettiger voor je. De mate waarin je gestructureerd bent kan een indicator zijn voor een voorkeur voor een smalle of een brede aandachtsstijl. Plan je bijvoorbeeld graag vooruit, dan komt dat overeen met een smalle voorkeur, omdat je je daarmee richt op aparte afspraken. Zie je wel hoe plannen lopen, dan bedien je jezelf doorgaans liever met brede aandacht, omdat je hierdoor alle opties openhoudt. Bedenk wel: dit zijn geen harde richtlijnen, maar handvatten; de praktijk is altijd leidend. Oefen eens met een dood spelmoment naar keuze waarbij je telkens een andere aandachtsstijl gebruikt. Op deze manier voel je snel genoeg aan wat voor jou het beste werkt.

Op momenten dat je veel druk ervaart kan je doorschieten in jouw voorkeursstijl. Dit betekent dat als jij je aandacht doorgaans extern-breed richt, dat de lichtbundel van jouw aandacht op het moment dat je een penalty moet gaan nemen nog breder wordt. Als jij gewoonlijk vlak voor het nemen van een strafschop zicht hebt op de bal, het doel en de keeper, kan je tijdens het nemen van een penalty onder druk ineens ook het publiek horen joelen. Onder normale omstandigheden sluit je je daar volledig voor af, maar nu heeft het publiek ineens jouw aandacht te pakken. Deze ongewenste factor zorgt voor afleiding en een slechtere prestatie op de te nemen penalty.

Als je merkt dat je doorschiet in jouw voorkeursstijl moet je ervoor zorgen dat je je aandacht weer binnen jouw comfortabele zone krijgt. Dit doe je door je te richten op de aandachtsstijl die lijnrecht tegenover jouw voorkeursstijl ligt. Ben je extern-breed, zoek dan intern-smal op. Hierdoor manoeuvreer je de doorgeslagen stijl terug naar je default. Wanneer je bijvoorbeeld heel hard in je vuist knijpt vlak voordat je een penalty gaat nemen, richt je je aandacht op een smal gedeelte binnen je lichaam. Dit heft de extreem brede aandacht op die het publiek buiten je lichaam opeist en laat je weer alleen de essentiële zaken belichten: de bal, het doel, en de keeper. Aandacht is een vanzelfsprekende term, maar als je wat meer aandacht aan je aandacht schenkt, zal je daar de vruchten van plukken.

Mail

Vincent Siderius is prestatiepsycholoog en helpt sporters door te kijken wat ze nodig hebben om op het juiste moment al hun vaardigheden ten volste te benutten.

Nastia Cistakova is een illustrator. Ze is boos op de wereld dus probeert ze met een hoge dosis humor, absurditeit en brutale uitspraken mensen wat langer stil te laten staan bij diverse onderwerpen. Haar hart gaat sneller kloppen van t-shirtteksten, mensen in scootmobielen, knalblauw en de ‘shhh-oorlog’ in de stiltecoupé.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer