Asset 14

Aandachtsstijl

Sportpsycholoog in spe Vincent Siderius schrijft aan een penaltygids. Hierin gaat hij in op de mentale aspecten van het nemen van een strafschop, opdat we allemaal leren presteren onder enorme druk. Vandaag deel III: Hoe richt je je aandacht op een beslissend moment?

Je fietst door de stad en het baart je zorgen dat je misschien te laat komt (1). Door je hoofd maalt de presentatie die je zo moet geven (2). En passant haal je het trage grut in dat zich dezelfde kant op beweegt als jij. Zonder te kijken steekt er ineens een toerist over (3). Je moet vol in de remmen en stuurt je fiets behendig over de tramrails heen. De rails schiet onder je door en de trilling in je zitvlak vertelt je dat je achterband een beetje zacht is (2). Je nadert een druk kruispunt, maar hebt geen tijd om op het groene licht te wachten en besluit over te steken. Je hebt wel haast, maar geen doodswens, dus je houdt goed in de gaten welk moment het beste is om te gaan. Hierbij probeer je al het verkeer in één oogopslag te zien (4). Het volgende stoplicht nadert, en je probeert overzicht te creëren van het verkeer dat van links en rechts komt, maar je hebt geen zicht op de gehele weg (4). Op het laatste moment zie je uit je ooghoek dat het stoplicht op groen springt (3) en je trapt gestaag door. Aangekomen bij je bestemming voel je opluchting omdat je op tijd bent (1).

Op tempo door het centrum van Amsterdam fietsen is net topsport. Je aandacht schiet van de ene plek naar de andere en doet dit zonder dat je je daar heel bewust van bent. Tijdens sportwedstrijden gebeurt precies hetzelfde, vooral bij dynamische sporten. Je moet letten op de bal, de tegenstanders, je medespelers, eventueel de wind of de regen, en daarbij beweegt alles en iedereen continu. Wanneer je al voor een lange tijd een sport beoefent, gaat het verdelen van je aandacht heel natuurlijk, maar stel je eens voor dat je aan een nieuwe sport begint. Waarschijnlijk weet je van gekkigheid niet wat je overkomt, omdat je geen idee hebt waar je op welk moment moet kijken en handelen.

Je kan het richten van aandacht zien als het schijnen van de lichtbundel van een zaklamp

Er zijn verschillende plekken waaraan je aandacht kunt schenken en manieren waarop je dat kunt doen. Je kan de aandacht binnen (intern) of buiten (extern) je lichaam plaatsen, en op een specifiek gedeelte richten (smal) of er overzicht mee proberen te creëren (breed). Zo zijn er in totaal vier verschillende soorten aandacht van elkaar te onderscheiden: (1) intern-breed, (2) intern-smal, (3) extern-smal, en (4) extern-breed. In een sportwedstrijd volgen deze vier manieren elkaar razendsnel op, net als in de fietstocht hierboven. Je kan het richten van aandacht zien als het schijnen van de lichtbundel van een zaklamp. Het licht kan binnenin je lichaam schijnen of daarbuiten, en het kan met een smalle bundel gericht zijn op een specifiek onderdeel of met een brede bundel een heel gebied omvatten.

Iedereen heeft een voorkeursstijl. Dat is de aandachtsstijl waar jij het meest comfortabel in opereert. Ben je van nature meer introvert? Dan ben je waarschijnlijk het meest op je gemak wanneer je je aandacht intern richt. Ben je eerder extravert? Dan is externe aandacht prettiger voor je. De mate waarin je gestructureerd bent kan een indicator zijn voor een voorkeur voor een smalle of een brede aandachtsstijl. Plan je bijvoorbeeld graag vooruit, dan komt dat overeen met een smalle voorkeur, omdat je je daarmee richt op aparte afspraken. Zie je wel hoe plannen lopen, dan bedien je jezelf doorgaans liever met brede aandacht, omdat je hierdoor alle opties openhoudt. Bedenk wel: dit zijn geen harde richtlijnen, maar handvatten; de praktijk is altijd leidend. Oefen eens met een dood spelmoment naar keuze waarbij je telkens een andere aandachtsstijl gebruikt. Op deze manier voel je snel genoeg aan wat voor jou het beste werkt.

Op momenten dat je veel druk ervaart kan je doorschieten in jouw voorkeursstijl. Dit betekent dat als jij je aandacht doorgaans extern-breed richt, dat de lichtbundel van jouw aandacht op het moment dat je een penalty moet gaan nemen nog breder wordt. Als jij gewoonlijk vlak voor het nemen van een strafschop zicht hebt op de bal, het doel en de keeper, kan je tijdens het nemen van een penalty onder druk ineens ook het publiek horen joelen. Onder normale omstandigheden sluit je je daar volledig voor af, maar nu heeft het publiek ineens jouw aandacht te pakken. Deze ongewenste factor zorgt voor afleiding en een slechtere prestatie op de te nemen penalty.

Als je merkt dat je doorschiet in jouw voorkeursstijl moet je ervoor zorgen dat je je aandacht weer binnen jouw comfortabele zone krijgt. Dit doe je door je te richten op de aandachtsstijl die lijnrecht tegenover jouw voorkeursstijl ligt. Ben je extern-breed, zoek dan intern-smal op. Hierdoor manoeuvreer je de doorgeslagen stijl terug naar je default. Wanneer je bijvoorbeeld heel hard in je vuist knijpt vlak voordat je een penalty gaat nemen, richt je je aandacht op een smal gedeelte binnen je lichaam. Dit heft de extreem brede aandacht op die het publiek buiten je lichaam opeist en laat je weer alleen de essentiële zaken belichten: de bal, het doel, en de keeper. Aandacht is een vanzelfsprekende term, maar als je wat meer aandacht aan je aandacht schenkt, zal je daar de vruchten van plukken.

Mail

Vincent Siderius is prestatiepsycholoog en helpt sporters door te kijken wat ze nodig hebben om op het juiste moment al hun vaardigheden ten volste te benutten.

Nastia Cistakova is een illustrator. Ze is boos op de wereld dus probeert ze met een hoge dosis humor, absurditeit en brutale uitspraken mensen wat langer stil te laten staan bij diverse onderwerpen. Haar hart gaat sneller kloppen van t-shirtteksten, mensen in scootmobielen, knalblauw en de ‘shhh-oorlog’ in de stiltecoupé.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vervolgzomer

Vervolgzomer

In de rubriek Luister Even vragen we Hard//hoofd-makers om een kort stukje audio te maken over de toekomst, wanneer er weer feest kan zijn, of reizen, of drukte. Het is een proeftuin voor het maken van audio, maar ook voor onze werkelijkheid. De eerste aflevering is van Annelies van Wijk. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Joost Oomen wil de maan bezielen 3

Joost Oomen wil de maan bezielen

Onlangs verscheen Het Perenlied, de eerste roman van Joost Oomen. Roos Wolthers ging met hem in gesprek over vrolijkheid en twinkelende schuimspanen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers