Asset 14

Het signaalwoord

Penaltygids (II): Het signaalwoord

Het voetbalseizoen nadert de ontknoping; de spanning bereikt een hoogtepunt. Sportpsycholoog in spe Vincent Siderius schrijft de komende weken aan een penaltygids. Hierin gaat hij in op de mentale aspecten van het nemen van een strafschop, opdat we allemaal leren presteren onder enorme druk. Dit is deel II.

Het is een klein stukje; van de middenlijn naar de penaltystip. Een meter of veertig, meer kan het niet zijn. Je zet de eerste stap vooruit en verlaat daarmee de veilige haag die wordt gevormd door je teamgenoten. Nu ben je alleen. Zestigduizend paar ogen zijn op jou gericht. Je hoort een onrustbarend rumoer vanaf de tribunes op je neerdalen. Tientallen camera’s nemen elke expressie op je gezicht waar, en je weet dat honderden miljoenen mensen die expressie van hun scherm af kunnen lezen. Je bent halverwege. Het besef dat het resultaat van jouw actie straks collectief gedachtegoed wordt, sijpelt binnen. Bij succes betekent dit eeuwige roem, maar bij falen ligt levenslange hoon op de loer. Hoe lang ben je al aan het lopen? Het lijkt een eeuwigheid. Elke beweging die je doet voelt raar; te bewust. Je richt je op je taak. Dit heb je al honderden keren gedaan, maar hoe ook alweer? Bal neerleggen, een paar stappen naar achteren zetten, hoek uitkiezen, aanloop nemen, standbeen stevig vlak naast de bal neerzetten en het leer hard met je wreef raken.

Een strafschoppenserie doet iets met een voetballer, zeker omdat er veel van het resultaat afhangt. De WK-finale van 2006 werd beslist door strafschoppen. De meest conservatieve schatting van het aantal mensen dat deze finale zag ligt op 250 miljoen. De FIFA beweert zelfs dat er een miljard mensen keken. De druk die dat met zich meebrengt is onvoorstelbaar en beïnvloedt zelfs de beste spelers van de wereld.

Ervaren druk doet het zelfbewustzijn groeien en wekt een gevoel van angst op. Je wilt die angst wegnemen door je te focussen op je taak: die penalty binnen schieten. Maar jouw verhoogde zelfbewustzijn zorgt er op dit moment voor dat je een perfect geautomatiseerde techniek gaat ontleden. Waar je er normaliter niet eens over nadenkt hoe je de beweging uitvoert, bedenk je nu waar je welk lichaamsdeel op de centimeter nauwkeurig zult gaan plaatsen. Het ironische is dat de extra aandacht die je schenkt aan de techniek er juist voor kan zorgen dat de kans dat je het verprutst groter wordt. Elke tussenstap wordt namelijk ontvankelijk voor een fout, zoals het misplaatsen van het standbeen door Antoine Griezmann in de halve finale van de Champions League. Bij het nemen van een penalty tijdens een training bedenk je ook niet met welk gedeelte van je voet je de bal precies wilt raken. Je vertrouwt op het automatisme dat er door de jaren heen is ingeslepen.

Je moet terug naar je automatisme

Door van alle losse onderdelen weer een geheel te maken voorkom je dat je de techniek gaat ontleden. Je moet terug naar je automatisme. Door niet specifiek na te denken over elk onderdeel – Hoeveel stappen neem ik in mijn aanloop? Waar zet ik mijn standbeen neer? Met welk gedeelte van mijn voet raak ik de bal? – maar het proces te bundelen onder één noemer, lijm je ze weer aan elkaar. Schiet je jouw penalty altijd hard en strak, laag in de hoek? Dan worden jouw signaalwoorden: ‘hard en strak’. Schiet jij altijd geplaatst buiten het bereik van de keeper? Dan wordt jouw signaalwoord: ‘zuiver’. Op het moment dat je de penalty gaat nemen laat je het mantra ‘zuiver’ door je hoofd resoneren. Het automatisme neemt de beweging over van je bewustzijn en leunt op alle honderden penalty's die je in je leven hebt genomen.

Dit principe geldt natuurlijk voor elke geautomatiseerde handeling en bij elke mate van ervaren druk. Had ik dat maar geweten toen ik als 12-jarig keepertje voor het eerst doeltrappen moest nemen op een groot veld. Iedereen die kijkt hoe jij een bal zo ver mogelijk probeert te trappen. Je wilt niet weten hoe vaak ik toen de mist in ben gegaan. De druk was voor mij op dat moment hoog genoeg om keer op keer te falen, terwijl ik prima een bal kon schieten.

Bij elke teamsport zijn er momenten waarop één iemand de verantwoordelijkheid krijgt over een bepaalde situatie. Denk hierbij aan een strafcorner bij hockey, serveren bij volleybal, een vrije worp bij basketbal, of aan slag zijn bij honk- of softbal. Maar ook bij individuele sporten komen zulke momenten voor: de service bij tennis, elke slag bij golf, en elke worp bij bowlen. Ieder dood spelmoment – het moment waarop het spel stilligt voor een actie – is vatbaar voor het ontleden van een geautomatiseerde handeling.

Mocht je zo’n moment herkennen, bedenk dan van tevoren welk signaalwoord je aan jouw proces wilt geven en oefen de hele situatie een keer in gedachte. Bedenk wanneer je een signaalwoord nodig hebt, welke actie je op dat moment gaat uitvoeren, en welk woord je gaat gebruiken. Hierdoor prent je het gebruik van het signaalwoord in. Of je dit nu als prof onder het toeziend oog van miljoenen mensen doet, of als 12-jarige op een bijveldje van de plaatselijke amateurclub: een signaalwoord kan ervoor zorgen dat je op het moment suprême beter presteert onder druk.

Mail

Vincent Siderius is prestatiepsycholoog en helpt sporters door te kijken wat ze nodig hebben om op het juiste moment al hun vaardigheden ten volste te benutten.

Nastia Cistakova is een illustrator. Ze is boos op de wereld dus probeert ze met een hoge dosis humor, absurditeit en brutale uitspraken mensen wat langer stil te laten staan bij diverse onderwerpen. Haar hart gaat sneller kloppen van t-shirtteksten, mensen in scootmobielen, knalblauw en de ‘shhh-oorlog’ in de stiltecoupé.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Auto Draft 8

Een transformatie van verlangen: brieven over consent

Wat als we consent en verlangen zélf als de voorwaarden van bevrijding en sociale rechtvaardigheid zien? Yousra Benfquih licht toe hoe genot-activisme ons niet alleen toelaat om ons tegen de dingen te verzetten, maar ook om te onderzoeken waar we naar verlangen. Lees meer

Iemand die me bij de hand neemt en me zegt hoe het moet, alles

Iemand die me bij de hand neemt en me zegt hoe het moet, alles

'Ik verlang zo erg naar een inspirerend figuur die logica ontdekt in de willekeur van wat ons allemaal overkomt. Die tegen me zegt: "Marthe, zó is het, en de rest is bullshit".' Lees meer

Auto Draft 7

Moederland

Zelfs in de Italiaanse zon lukt het niet altijd om donkere gedachten op afstand te houden. Roos Sinnige laat ons meedrijven op de ongrijpbare stroom die dan ontstaat. Lees meer

:Meld je aan voor de Hard//hoofd schrijfworkshop: hoe schrijf je over mannelijkheid?

Meld je aan voor de Hard//hoofd schrijfworkshop: hoe schrijf je over mannelijkheid?

Hard//hoofd organiseert op 25 mei de eerste schrijfworkshop! Tijdens deze middag zul je onder begeleiding van Selm Merel Wenselaers, Marthe van Bronkhorst en Jochum Veenstra de tijd krijgen om met elkaar in gesprek te gaan en aan een tekst over mannelijkheid te werken. Aanmelden kan tot en met 22 april. Lees meer

Mijn naam roept 1

Mijn naam roept

Hodo Abdullah beschrijft hoe de geschiedenis van Somaliland haar ook veel over haarzelf leerde. Hoe komt het dat het geloof in henzelf, de veerkracht en de trots van de Somalilanders zo verankerd zit in hun DNA? Wat geeft hun de kracht om door te gaan? Lees meer

:Oproep: Reageer op de briefwisseling over seksueel consent! 1

Oproep: Reageer op de briefwisseling over seksueel consent!

Ben je vrij in je verlangen? Op welke manieren kunnen en willen we elkaar aanraken? Reageer vóór 2 juni op de brieven van Yousra Benfquih en Alara Adilow. Lees meer

zonderverdergroet

zonder verdere groet

Rijk Kistemaker doet niet aan groeten. Rijk schrijft gedichten terwijl hij bezig is met andere dingen, zoals het opladen van een gehuurde Kia en huilen. Laat je meevoeren op zijn poëtische gedachtestroom. Lees meer

een interview met Abel Kamps

Interview met Abel Kamps: 'Ik hou ervan als mijn werk meer een ervaring wordt en minder een object.'

Aucke Paulusma gaat in gesprek met kunstenaar Abel Kamps: Hoe verweef je absurditeit of humor in je kunst, en welke rol spelen deze elementen in het creëren van de impact die je werk op de toeschouwer heeft? Lees meer

Jonathan de slakkenman

Jonathan de slakkenman

'Hij zag simpelweg hoe de slak zich terugtrok in zijn huisje wanneer het zich onveilig achtte. Vanwege hun gedeelde lot, voelde Jonathan zich geroepen om de naaktslak ook een toevluchtsoord te bieden.' In dit korte verhaal van Ivana Kalaš neemt Jonathans slakkenfascinatie langzaam zijn leven over. Lees meer

:Armoede, de bedpartner die je verlangen indringt: brieven over consent

Armoede, de bedpartner die je verlangen indringt: brieven over consent

Alara Adilow blikt terug op haar jongere zelf en ziet hoe onwetendheid en zelfdestructie haar afsneden van zorg en liefde, tot feministische en postkoloniale denkers haar aanraakten en haar openstelde om naar zichzelf en de wereld te kunnen kijken. Lees meer

Het insectenhotel

Het insectenhotel

‘Ik kan wel voor je krimpen.' Dieuke Kingma onderzoekt in een kort verhaal vol spinnenpoten en keverschildjes of je de ruimte die je inneemt in een relatie ook weer terug kan geven. Lees meer

Afgebeeld is een vrouw in badpak, zwemmend tussen vissen.

Anders zijn is niet ‘tegen de natuur’

Marthe van Bronkhorst duikt in de diepzee en ontleert acht lessen die ze vroeger op school onderwezen kreeg. Lees meer

Mooi vanbuiten en vanbinnen: pleidooi voor dagdagelijkse entomologie 2

Mooi vanbuiten en vanbinnen: pleidooi voor dagdagelijkse entomologie

Insecten hebben een slecht imago. We houden ze het liefst ver uit de buurt, maar dat is onterecht, vindt Jitte. Met dit artikel bewijst hij je graag van het tegendeel en vertelt hij hoe sluipwespen lieveheersbeestjes inschakelen als lijfwacht voor haar larven, over de indrukwekkende hersenen van de Darwinwesp, en hoe je een mierenkolonie opzet met één koningin. Lees meer

Auto Draft 6

ode aan de lepismA saccharinA

Lieke van den Belt neemt je mee in de wereld van de zilvervis. Met lichte en vervreemdende beelden schetst ze in twee gedichten een dialoog tussen deze beestjes en hun slachtoffers. Lees meer

Enterprise, Alabama

Enterprise, Alabama

Charlotte Duistermaat neemt je mee in de enigszins absurde culturele en historische impact van een snuitkeverplaag op een Amerikaans dorpje en de vergelijkbare migratiestromen van mens en dier. Lees meer

Oproep: Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Beeld!

Hard//hoofd zoekt een nieuwe Chef Beeld!

Hard//hoofd zoekt een getalenteerde beelddenker (x/v/m) die visuele sturing geeft en die de redactie wil komen versterken! Lees meer

Oproep: Stouten Stift en het Rode Oor 2025 1

Oproep: De Stoute Stift en Het Rode Oor 2025

De jaarlijkse erotische schrijfwedstrijd Het Rode Oor en de daaraan gekoppelde illustratiewedstrijd De Stoute Stift staan weer open voor inzendingen! We zijn op zoek naar de beste erotische verhalen om naar te luisteren en vier Nederlandse en vier Vlaamse illustratoren die een beeld willen maken bij de beste verhalen van de erotische schrijfwedstrijd. Lees meer

Composthoop

Een symfonie van het kleine leven

Jesse Van den Eynden neemt je mee in de symfonie van het kleine leven dat zich afspeelt in de duisternis van de composthoop. In dit liefdevolle essay beschrijft hij hoe zijn leven steeds meer overgenomen wordt door de rottende en levende massa in zijn tuin, en hoe het slurpen, klikken en kraken van de aarde en haar bewoners een meditatieve ervaring worden. Lees meer

Auto Draft 5

Verpopping

Wanneer een rups zich in de sombere wintermaanden in haar keukenraam nestelt, koestert de hoofdpersoon in dit verhaal van Esther De Soomer voor het eerst weer gevoelens van liefde en tederheid. Lees meer

Begraaf me, alsjeblieft! Een ode aan het beestje

Begraaf me, alsjeblieft! Een ode aan het beestje

Juul Kruse introduceert de Beestjesweken. Van 16 tot 29 maart zullen alle artikelen die we op Hard//hoofd publiceren gaan over kleine kruipers, slijmerige sluipers en gladde glibberaars. Juul vertelt waar diens fascinatie met beestjes begon en waarom die begraven wil worden na diens dood. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €2,50 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer