Asset 14

Panda-eiland

Historicus Maarten van Riel bezocht Sicilië. Wat hij daar aantrof? Vooral Fiat Panda's.

Sir, believe me, this is a real good offer. The best offer I can give you and the best you can find on the island.” Het pasgetrouwde stel naast ons aan de balie van het autoverhuurbedrijf overlegt over de aanbieding en bijbehorende overschrijding van hun kostenberaming. De streng ogende baliemedewerkster draait zich om en wisselt enkele woorden met haar collega. Een besmuikt lachje volgt. De tortelduifjes stemmen in met de huur van de cabriolet: een huwelijksreis is bijzonder en bovendien is het een offer you can’t refuse.
Sicilië heeft een gevreesde reputatie wat betreft de Cosa Nostra en de weggebruikers. Beter trek je de portemonnee voor een aanvullende autoverzekering en laat je een upgrade van je rental achterwegen – als je de reisgidsen moet geloven tenminste. In iedere reputatie schuilt een kern van waarheid, zo ook in deze. De verkeersborden zijn als oleanders en cactussen: decoratiemateriaal langs de weg. De eerste dagen verbaasde ik me over de inhaalacties (bij voorkeur in een bocht) en het negeren van alle geldende verkeersregels. Maar voor je het weet slinger je zelf als een Siciliaan over het eiland – adapt or perish. Een hartelijke ontmoeting met twee Carabinieri aan de rand van Palermo is het enige wat mij ten deel is gevallen nadat ik me had overgegeven aan de lokale gewoontes.

Naast het eigenzinnige weggebruik van de gemiddelde eilandbewoner is er nog iets dat opvalt als je over Sicilië rijdt: je komt bovengemiddeld veel Fiat Panda's tegen. Niet heel vreemd als je op Wikipedia leest dat er tussen 1980 en 2003 zo’n 4,5 miljoen exemplaren in 114 verschillende uitvoeringen werden geproduceerd door de Turijnse autogigant. In tien dagen tijd fotografeerde ik 81 Panda’s en zag ik al rijdend een veelvoud passeren of in straten geparkeerd staan. Witte, groene en rode, soms dienstdoende als viskraam op een kademuur, maar meestal bestuurd door grijze mannen die dagdroomden over Sophia Loren of Claudia Cardinale. Je zou kunnen stellen dat het Siciliaanse straatbeeld wordt gedomineerd door gelateria, cactussen, oude mannen, mooie vrouwen en Fiat Panda’s.

De vader van de Fiat Panda, Giorgetto Giugiaro (1938), stond met zijn creatie niet alleen aan de wieg van ‘de stadsauto’ maar bleek bovenal over het juiste fingerspitzengefühl te beschikken. In de tijd van de oliecrisis was er veel animo voor een auto met een gunstig brandstofverbruik – die bovendien goedkoop in aanschaf en onderhoud was. De Italiaan was zo succesvol dat hij persoonlijk verantwoordelijk werd voor het Europese straatbeeld van midden jaren tachtig. Niet alleen ontwierp hij de Fiat Panda, ook de Audi 80, Volkswagen Golf, Lotus Esprit en Zastava Koral (Yugo) kwamen uit zijn pen. Ze werden in miljoenenaantallen geproduceerd. Daarnaast prijken er op zijn palmares camera’s, horloges, vuurwapens, motoren, treinen, een basketbal en zelfs een pasta.

Van de door Giugiaro ontworpen Volkswagen Golf 1 (1974-1983) en de Golf II (1983-1992) werden bijna 13 miljoen stuks geproduceerd, een veelvoud vergeleken met de Fiat Panda. Maar waarom zie ik die Golfjes amper rondrijden in Duitsland? Wellicht schuilt er een verklaring in de economische opleving van de Zuid-Italiaanse economie in de vorige eeuw en de huidige economische crisis waarin het land zich bevindt. Eind jaren zestig van de vorige eeuw werden nabij Napels, Porto Torres, Cagliari en Brindisi enorme fabrieken gevestigd van onder andere Alfa-Romeo en Olivetti. Op Sicilië verrees nabij Gela een ENI raffinaderij en in de buurt van Palermo werd een productiefabriek van Fiat geopend. Het zorgde voor een (relatieve) verbetering van de gemiddelde levensstandaard op het eiland, met name in de hoogtijdagen toen er dagelijks 3200 arbeiders in de Fiat-fabriek werkten. Vanaf 1970 werden er in Termini Imerese diverse Fiat-modellen geproduceerd, waaronder de befaamde Fiat Panda 4x4. Maar in 2011 ging de fabriek dicht en werd de havenstad een verzamelplaats voor failliete bedrijven. Een jaar later betitelde The New York Times Sicilië als het Griekenland van Italië: het eiland heeft structureel geldgebrek vanwege haar omvangrijk ambtenarenapparaat (zo zijn er bijvoorbeeld 26.000 boswachters in dienst) en de armoede is duidelijk zichtbaar. De tienduizenden Fiat Panda’s die op Sicilië werden geproduceerd hebben misschien nooit het eiland verlaten en blijken in tijden van economische crisis een goedkoop en betrouwbaar vervoersmiddel.

Voor de ultieme Sicilië-ervaring raad ik u aan om een Panda 4x4 te huren. Bij voorkeur uit 1986 in het pistachegroen.

ps. Één van de gefotografeerde auto’s is geen Fiat Panda, maar een Seat Marbella (Jeans). De Spaanse autobouwer had een licentieovereenkomst met Fiat waardoor in Spanje van 1980 tot 1986 de Seat Panda werd geproduceerd. Nadat de licentieovereenkomst eindigde, werd de Seat Marbella in productie genomen, een auto die makkelijk verward kan worden met de Fiat Panda.

-

Maarten van Riel (1982) is historicus, schrijver en fotograaf en in het dagelijks leven betrokken bij het opsporen van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog bij Saricon.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Een stem van een muze

Een stem van een muze

Bij het schilderen van een portret geven kunstenaar en muze zich bloot. Het resultaat is de interpretatie van de kunstenaar. Wat nou als ook de muze zou kunnen praten? Lees meer

 Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met Black Friday bestelden we massaal lucht

Met name kleine webshops zijn vaak genoodzaakt om (veel) groter verpakkingsmateriaal te gebruiken. Illustrator Chloé Pérès-Labourdette brengt het nieuws in beeld. Lees meer

AVS:

Knuffels, superhelden en opgroeien

Deze week worden onze redacteurs blij van teddyberen, een maatschappelijk relevante superheldenserie en satire in zwart-wit. Lees meer

Interview: Suzanne Wallinga van Amsterdam Art

Verzamelen voor alle leeftijden tijdens het Amsterdam Art Weekend

Interim-directeur van Amsterdam Art Suzanne Wallinga vertelt hoe zij het verzamelen van kunst toegankelijk wil maken voor iedereen. Lees meer

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Of gewoon een boom

Of gewoon een boom

''We kunnen met schuim een nieuwe dampkring spuiten 
en van oceanen spiegels maken
alle fietshelmen, alle daken 
bedekken met restjes zilverpapier'' Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

Vacature voor hemelbestormers: Hard//hoofd zoekt makers!

Hard//hoofd zoekt talent!

Wij zoeken vrije geesten, rusteloze zielen en ambitieuze daedalussen die ons tijdschrift structureel willen komen versterken als lid van de redactie. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Pictionary voor beginners

Pictionary voor beginners

"Ik wil je zeggen dat dit het moment is
het moment om mijn mond als een schelp aan je oren te leggen
en de hele wereld die nu zee is daar te horen ruisen." Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

Tabak en rooksignalen

Tabak en rooksignalen

De verteller van dit verhaal leeft al meer dan twee jaar teruggetrokken in een blokhut in het bos, tot op een dag zijn voorraad tabak op is. Er zit niks anders op dan terug te keren naar de bewoonde wereld. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 38

(Amateur)kunst en de vrouwelijke Freek

Deze week worden onze redacteurs blij van dierenweetjes, vorken met persoonlijkheid en een podcast als vervanging voor het museum. Lees meer

Zilt

Zilt

''wij zeggen dat het niet erg is van de barsten
die we met onze vingertoppen volgen
als autowegen naar het zuiden''
Ellis Meeusen is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Lisette van der Maten. Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan