nieuwsbrief
Asset 14

Panda-eiland

Historicus Maarten van Riel bezocht Sicilië. Wat hij daar aantrof? Vooral Fiat Panda's.

Mail

Sir, believe me, this is a real good offer. The best offer I can give you and the best you can find on the island.” Het pasgetrouwde stel naast ons aan de balie van het autoverhuurbedrijf overlegt over de aanbieding en bijbehorende overschrijding van hun kostenberaming. De streng ogende baliemedewerkster draait zich om en wisselt enkele woorden met haar collega. Een besmuikt lachje volgt. De tortelduifjes stemmen in met de huur van de cabriolet: een huwelijksreis is bijzonder en bovendien is het een offer you can’t refuse.
Sicilië heeft een gevreesde reputatie wat betreft de Cosa Nostra en de weggebruikers. Beter trek je de portemonnee voor een aanvullende autoverzekering en laat je een upgrade van je rental achterwegen – als je de reisgidsen moet geloven tenminste. In iedere reputatie schuilt een kern van waarheid, zo ook in deze. De verkeersborden zijn als oleanders en cactussen: decoratiemateriaal langs de weg. De eerste dagen verbaasde ik me over de inhaalacties (bij voorkeur in een bocht) en het negeren van alle geldende verkeersregels. Maar voor je het weet slinger je zelf als een Siciliaan over het eiland – adapt or perish. Een hartelijke ontmoeting met twee Carabinieri aan de rand van Palermo is het enige wat mij ten deel is gevallen nadat ik me had overgegeven aan de lokale gewoontes.

Naast het eigenzinnige weggebruik van de gemiddelde eilandbewoner is er nog iets dat opvalt als je over Sicilië rijdt: je komt bovengemiddeld veel Fiat Panda's tegen. Niet heel vreemd als je op Wikipedia leest dat er tussen 1980 en 2003 zo’n 4,5 miljoen exemplaren in 114 verschillende uitvoeringen werden geproduceerd door de Turijnse autogigant. In tien dagen tijd fotografeerde ik 81 Panda’s en zag ik al rijdend een veelvoud passeren of in straten geparkeerd staan. Witte, groene en rode, soms dienstdoende als viskraam op een kademuur, maar meestal bestuurd door grijze mannen die dagdroomden over Sophia Loren of Claudia Cardinale. Je zou kunnen stellen dat het Siciliaanse straatbeeld wordt gedomineerd door gelateria, cactussen, oude mannen, mooie vrouwen en Fiat Panda’s.

De vader van de Fiat Panda, Giorgetto Giugiaro (1938), stond met zijn creatie niet alleen aan de wieg van ‘de stadsauto’ maar bleek bovenal over het juiste fingerspitzengefühl te beschikken. In de tijd van de oliecrisis was er veel animo voor een auto met een gunstig brandstofverbruik – die bovendien goedkoop in aanschaf en onderhoud was. De Italiaan was zo succesvol dat hij persoonlijk verantwoordelijk werd voor het Europese straatbeeld van midden jaren tachtig. Niet alleen ontwierp hij de Fiat Panda, ook de Audi 80, Volkswagen Golf, Lotus Esprit en Zastava Koral (Yugo) kwamen uit zijn pen. Ze werden in miljoenenaantallen geproduceerd. Daarnaast prijken er op zijn palmares camera’s, horloges, vuurwapens, motoren, treinen, een basketbal en zelfs een pasta.

Van de door Giugiaro ontworpen Volkswagen Golf 1 (1974-1983) en de Golf II (1983-1992) werden bijna 13 miljoen stuks geproduceerd, een veelvoud vergeleken met de Fiat Panda. Maar waarom zie ik die Golfjes amper rondrijden in Duitsland? Wellicht schuilt er een verklaring in de economische opleving van de Zuid-Italiaanse economie in de vorige eeuw en de huidige economische crisis waarin het land zich bevindt. Eind jaren zestig van de vorige eeuw werden nabij Napels, Porto Torres, Cagliari en Brindisi enorme fabrieken gevestigd van onder andere Alfa-Romeo en Olivetti. Op Sicilië verrees nabij Gela een ENI raffinaderij en in de buurt van Palermo werd een productiefabriek van Fiat geopend. Het zorgde voor een (relatieve) verbetering van de gemiddelde levensstandaard op het eiland, met name in de hoogtijdagen toen er dagelijks 3200 arbeiders in de Fiat-fabriek werkten. Vanaf 1970 werden er in Termini Imerese diverse Fiat-modellen geproduceerd, waaronder de befaamde Fiat Panda 4x4. Maar in 2011 ging de fabriek dicht en werd de havenstad een verzamelplaats voor failliete bedrijven. Een jaar later betitelde The New York Times Sicilië als het Griekenland van Italië: het eiland heeft structureel geldgebrek vanwege haar omvangrijk ambtenarenapparaat (zo zijn er bijvoorbeeld 26.000 boswachters in dienst) en de armoede is duidelijk zichtbaar. De tienduizenden Fiat Panda’s die op Sicilië werden geproduceerd hebben misschien nooit het eiland verlaten en blijken in tijden van economische crisis een goedkoop en betrouwbaar vervoersmiddel.

Voor de ultieme Sicilië-ervaring raad ik u aan om een Panda 4x4 te huren. Bij voorkeur uit 1986 in het pistachegroen.

ps. Één van de gefotografeerde auto’s is geen Fiat Panda, maar een Seat Marbella (Jeans). De Spaanse autobouwer had een licentieovereenkomst met Fiat waardoor in Spanje van 1980 tot 1986 de Seat Panda werd geproduceerd. Nadat de licentieovereenkomst eindigde, werd de Seat Marbella in productie genomen, een auto die makkelijk verward kan worden met de Fiat Panda.

-

Maarten van Riel (1982) is historicus, schrijver en fotograaf en in het dagelijks leven betrokken bij het opsporen van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog bij Saricon.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

Esmé van den Boom werkt sinds kort in een bibliotheek en dat werk draait tot haar grote schrik meer om boeken wegdoen dan boeken koesteren. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5