Asset 14

Over het lijk van Picasso

Over het lijk van Picasso

De internationale kunstbeurs ARCO in Madrid maakte dit jaar headlines met ‘Feministen eisen ontslag van directrice’ en ‘Vrouwen huilen niet, maar factureren’. Maar na een rondje op de Spaanse kunstbeurs blijkt al snel dat vrouwelijke artiesten nog steeds worden ‘mishandeld’.

Op de gang tussen paviljoen 7 en 9 van ARCO Madrid presenteert galerie RocioSantaCruz recent werk van ORLAN, een feministisch rolmodel dat in de jaren negentig een reeks chirurgische ingrepen onderging om haar gezicht aan te passen aan de normen van het vrouwelijke schoonheidsideaal in de kunstwereld, van het voorhoofd van de Mona Lisa tot de kin van de Venus van Botticelli. Op de Spaanse kunstbeurs laat de 75-jarige artiest Women Who Cry are Angry zien, een serie portretten die zijn gebaseerd op Picasso’s schilderij van zijn huilende minnares en muze Dora Maar.

Over het lijk van Picasso 2
ORLAN / Galería RocioSantaCruz / ARCO Madrid 2023

Sinds #MeToo staat Pablo Picasso niet langer bekend als een vrolijke rokkenjager, maar als een vrouwenmishandelaar. En toch ligt hij daar, vijftig jaar na zijn overlijden, in zijn klassieke Bretonse streepshirt bij galerie ADN. Bezoekers van ARCO kunnen een selfie maken met het hyperrealistische lichaam van Picasso in lijkpositie. Dit werk van Eugenio Merino heeft de titel Aquí murió Picasso (Hier stierf Picasso) en kost 45.000 euro. Het is bedoeld als kritiek op het massatoerisme in steden met een Picassomuseum, maar voelt toch een beetje wrang op een kunstbeurs waar vrouwen nog steeds worden ‘mishandeld’.

“Voor hetzelfde geld koop je makkelijk drie kunstwerken van vrouwelijke kunstenaars,” aldus een kunstverzamelaar die geïnteresseerd is in Simon Fuijwara’s Who’s Lost in Gender Identity Soup. Deze editie houdt een werk van de Spaanse beeldhouwer Chillida het record van duurste en tegelijkertijd zwaarste kunstwerk, met een prijskaartje van 3,7 miljoen euro en een gewicht van anderhalve ton. Een kubistisch schilderij van María Blanchard (1881-1932) is met 220.000 euro het duurste kunstwerk van een vrouwelijke kunstenaar. Volgens Juana de Aizpuru, galeriehouder en oprichter van ARCO, legt een verzamelaar normaliter niet meer dan 100.000 euro neer voor kunst vervaardigd door vrouwenhanden.

Voor hetzelfde geld koop je makkelijk drie kunstwerken van vrouwelijke kunstenaars

Afgezien van de prijskloof tussen kunst gemaakt door mannen en vrouwen, vond Maribel López, directeur van ARCO, het anno 2023 niet meer nodig om een aparte ruimte voor vrouwelijke kunstenaars op te zetten. In de commerciële kunstwereld is het volgens haar niet ‘de jongens tegen de meisjes’. Bovendien, wat te doen met non-binaire artiesten? De Spaanse Alliantie tegen het Wissen van Vrouwen eist nu het ontslag van señora López, “omdat ze willens en wetens niet heeft voldaan aan de Spaanse Gelijkheidswet van 2007.” Over de keuze dat de 211 kunstgalerijen uit meer dan dertig landen op ARCO besluiten slechts een handjevol vrouwen te vertegenwoordigen, kan de directeur van ARCO helaas niet meebeslissen. Als troost spekt ARCO dit jaar haar eigen collectie met negen kunstwerken, waarvan er zeven door vrouwen zijn gecreëerd.

Over het lijk van Picasso 1Momu & No Es / Gallery Joey Ramone & House of Chappaz / ARCO Madrid 2023

Gallery Joey Ramone (Rotterdam) en House of Chappaz (Barcelona) weten gelukkig allang dat de toekomst in de kunstwereld vrouwelijk is. In hun gedeelde beursstand tonen ze alleen werk van vrouwelijke artiesten. Dit zijn onder anderen Momu & No Es en Anna Moreno, die alle drie wonen en werken in Spanje en Nederland. Dit is een bewuste beslissing geweest. Galeriehouders Kiki Petratou en Hans Bakker: “De wereld moet meer vrouwenstemmen horen en zien. Als galerie is dit het minste dat we kunnen doen om hieraan bij te dragen.”

Tussen alle witte kubussen van ARCO vallen de roze geverfde muren van galerie Espacio Mínimo op. Hier hangen negen schilderijen gemaakt door Diana Larrea. Ik blijf stilstaan bij haar portret van Anna van Cronenburg (8.000 euro). Anna van Cronenburg was een Friese portretschilder uit de zestiende eeuw en in de collectie van het Prado Museum in Madrid bevinden zich vier door haar geschilderde damesportretten. Kunsthistorici zijn het er echter over eens dat deze portretten niet door Anna, maar door een neef van haar vader, Adriaan van Cronenburg, zijn gemaakt. Hun theorie: in de zestiende eeuw waren vrouwelijke schilders ‘zeer zeldzaam’ en de signatuur van de vier letters A (AAAA) moet gelezen worden als 'A drie A' = Adriaan. De middelste twee A’s zijn ten onrechte voor een N (Anna) gelezen. Diana Larrea zet hier zo haar vraagtekens bij.

Een verzamelaar legt normaliter niet meer dan 100.000 euro neer voor kunst vervaardigd door vrouwenhanden

Het zal zeker niet de eerste keer zijn dat mannen vrouwen uit de kunstgeschiedenis proberen te wissen of direct de mond proberen te snoeren. In de jaren vijftig betaalde Picasso zijn eerste vriendin, de aan lager wal geraakte artiest Fernande Olivier, een miljoen Franse franken om tijdens zijn leven haar mond te houden over hun turbulente relatie en zijn beginjaren als schilder. Vlak voor de opening van ARCO vroeg een Spaanse kunsthistorica aan een door AI tot leven gewekte Picasso waarom hij vrouwen zo slecht behandelde. Zijn aarzelende antwoord: “Het waren andere tijden.” Een beter excuus kon de kunstmatige intelligentie, gevoed met data van straight white men, niet bedenken.

Verantwoording headerfoto: Eugenio Merino / ADN Galeria / ARCO Madrid 2023.

Mail

Ferenz Jacobs

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 7

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 3)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

:Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Marthe van Bronkhorst bekijkt Europa als een treinreis en stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen als het zijn van de conducteur op die rammelende trein. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 6

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Nooit Verzonden - wacht op titel

Afscheidsbrief aan een waardeloze dokter

Er zijn nog steeds dokters die de gezondheidsklachten van hun patiënten niet serieus nemen. Luuk Schokker schreef een openhartige brief aan één van hen. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1) 1

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

Zo beweegt ze niet

Zo beweegt ze niet

Ze had zich er grondig op voorbereid. Spotify-playlists, het juiste jurkje, en zelfs een plan voor gespreksonderwerpen. Maar nu, in de rij voor de club, voelt alles vreemd en ongepast. Een audioverhaal van Lakaver (Werner de Valk en Roderik Maes). Lees meer

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

"Ofwel we noemen mij voortaan een tokkie, en ik zal de titel met trots dragen. Of we stoppen met het gebruik van het woord tokkie en laten het weer alleen een familienaam zijn." In deze gastcolumn geeft Anne Schepers een ijzersterk pleidooi tegen het negatieve gebruik van het woord 'tokkie'. Lees meer

Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

Relatietherapie voor een  meningsverschil over AI en kunst 1

Relatietherapie voor een meningsverschil over AI en kunst

Drie kunstenaars komen samen om te praten over de relatie tussen AI en kunst. Twee verschillen flink van mening, de derde bemiddelt. Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe schrijvers en kunstenaars. We zijn al dertien jaar gratis toegankelijk en advertentievrij. Zo’n vrije ruimte is harder nodig dan ooit. Steun de makers van de toekomst; sluit je vóór 1 juli aan als kunstverzamelaar en ontvang in juli je eerste kunstwerk!

Word kunstverzamelaar