Asset 14

Nous sommes groep 3

Een dag na de aanslag op Charlie Hebdo geeft Ayla les aan de kinderen van groep 3, een klas waar niemand Frans spreekt of ooit Parijs gezien heeft.

De ochtend van 8 januari begint zoals elke ochtend met de absentielijst. Geen kind mist, de juf hoeft maar één keer de klas tot de orde te roepen. We zitten in de kring. Je houdt je handen thuis en als je iets wilt zeggen, steek je je vinger op. Zo leren we dat op school.

Die dag loop ik, zoals iedere donderdag, stage bij een groep 3 op een basisschool. Wel vaker is er in de wereld iets gaande waar ik met de kinderen niet over kan praten. Zo ook op 8 januari, de dag na 7 januari, de dag van Charlie Hebdo en vele anderen Charlies over de hele wereld.

In groep 3 leren kinderen lezen en schrijven. Het eerste woordje dat de kinderen dit jaar leerden was ik. Wij komt pas later. Nous sommes tout Charlie, of Je suis Charlie of liever gewoon Je suis. Niet omdat je een cartoonist met lef bent, wel omdat je je kwetsbaar voelt: over je opvattingen, je gevoel voor tolerantie of nuance, de mogelijkheid om kritisch te zijn.

Ik kijk de kring rond. Iedere dag begint met een tekening: een jongetje met een hond, een deur met een deurmat waar welkom op staat, een verzameling kaarsen. De leerlingen praten met de juf over het onderwerp en daagt ze uit om na te denken.

Op 8 januari opent de dag met een kaarsje opsteken.

‘Wanneer steek je een kaarsje op?’ vraagt de juf.

‘Als je jarig bent,' zegt Marlies.

‘Als je warmte wilt,' zegt Aisha.

‘Mijn moeder steekt een kaarsje op als ze televisie kijkt en ze het wat gezelliger wilt maken,' roept Brit enthousiast.

‘Of…’ probeert de juf.

‘Als een hond dood gaat,' zegt Lize.

‘Precies,' zegt de juf, ‘je kunt een kaarsje opsteken om aan iemand te denken.'

Laat kinderen nog maar gewoon een kaarsje opsteken voor hun verjaardag, denk ik.

Illustratie: Iris Deppe

Na de dagopening begin ik de schrijfles. Ik moet de leerlingen een schrijfpatroon aanleren dat lijkt op elel, maar dan omgedraaid. Omgekeerde wereld. De wereld op zijn kop. De leerlingen beginnen te mompelen en ik vraag wat er aan de hand is: ‘Zijn jullie soms verbaasd? Wie kan uitleggen wat verbazing is?’

‘Als je iets ziet of hoort wat je nog nooit hebt gezien of gehoord,' zegt Michiel ‘En meestal wil je dan meteen iets zeggen tegen anderen.’

Ik knik.

Twintig potloden, stevig in de greep. Twintig kleine handjes, om zich te bewapenen met taal, te wapenen tegen onbegrip. Met de tong uit de mond persen ze het onbekende schrijfpatroon uit hun potloden. Een punt breekt, voorzichtig vraagt de leerling of hij zijn punt mag slijpen.

‘Ja!’ zeg ik. ‘Natuurlijk, alsjeblieft, doe het en slijp het scherp.'

Sommigen zullen nooit een andere taal leren, maar samenleven zullen ze moeten leren. Vanaf de eerste dag op school worden ze gedwongen met verschillen om te gaan. De kinderen hoeven alleen nog niet te kiezen tussen vrede of vrijheid, hier is het allebei.

‘Houd je bek!’ Twee kinderen duwen elkaar bij de kapstok weg van de jassen. Een van hen valt en begint te huilen. ‘Maar dat ging per ongeluk!’ Je hoeft kinderen het verschil tussen per ongeluk en expres niet aan te leren, dat voelen zelfs de allerkleinsten naadloos aan. Per ongeluk is goed. Expres is pertinent slecht.

Tijdens het zelfstandig werken beklaagt Milo zich bij mij. ‘Ik moet zoveel doen, waarom?’ Een legitieme vraag. Ik doe een poging tot antwoord. ‘Als je leert lezen, leer je steeds meer woorden en met woorden kun je groot en sterk en slim worden. Je leest dingen, waar je nog nooit van hebt gehoord en zo leer je de wereld om je heen wat beter begrijpen.'

Ik neem nog net het woord idealisme niet in mijn mond. Gewoon om een woord te gebruiken dat ik al lang kende, maar pas later leerde schrijven. ‘Ik wil dat je het toch probeert af te maken,’ zeg ik tegen hem. Tot zover mijn idealisme. Een minuut later zit Milo met zijn potlood in zijn neus uit het raam te staren.

Misschien moet ik het vandaag gewoon houden bij het schrijfpatroon. De omgekeerde wereld laten voor wat het is, mijn woede en verbazing ver weg stoppen van de kinderen. Ik kan hooguit die van hen voeden met nieuwe woorden, zodat ze op een dag sterk genoeg zijn om zich de wereld met het geschreven woord een klein beetje eigen te maken.

Wanneer we twee aan twee van het schoolplein terug lopen naar de klas, weigeren Mischa en Sam elkaar de hand te geven.

‘Nee, zij doet het niet!’

‘Nee, hij doet het niet!’

Langzaam loop ik op de kinderen af. ‘Ik wil dat jullie elkaar NU de hand geven.'

Het is niet de eerste keer dat de kinderen elkaar weigeren een hand te geven. Een hand. Ze lezen nog niet, ze schrijven nog niet. Ze vertrouwen de gebouwen waar we in wonen, de straten waar we over rijden, de spullen die ze krijgen en het voedsel dat ze eten. Ze vertrouwen hun ouders. Ze moeten wel. Ze vertrouwen bijna alles, behalve elkaar.

‘Zij wil niet.'

‘Nee, hij wil niet.'

‘Jullie geven elkaar NU een hand. Je zit in groep 3, dat moet je nu al lang kunnen en begrijpen.'

De leerlingen geven elkaar een slap handje. Hun armen bungelen naast elkaar. Vingertoppen raken. Hun hoofden hangen naar beneden. Nog voordat ik kan omkijken hoor ik een ander kind roepen. ‘Juf!’

‘Wat is er aan de hand Wouter?’

‘Zij zegt dat ze wilde dat ik nooit bij haar op school was gekomen.’

‘Maar hij slaat mij!’ tiert Krisje.

‘Dus jullie doen allebei iets dat de ander niet leuk vindt?’

‘Ja…’ Twee paar kinderogen kijken me aan.

‘Ik weet niet meer wie begon,’ stamelt Wouter.

‘Ik ook niet,’ Krisje slaat haar armen over elkaar.

‘Ik ook niet. Ik echt al helemaal niet.’

 

Ayla Schneiders is kandidaat-statenlid voor D66, theaterdocent en schrijver. Momenteel volgt ze de Academische Lerarenopleiding Primair Onderwijs.

Mail

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
Mosterdsoep 8

Moedertaal en Opvoedlessen van een martelaar

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Vandaag lees je twee gedichten van Lina Al-Hassany. ‘Draag de lasten van de wereld niet op je schouders. Graaf de kuilen voor de doden niet in je tuin. Breng het verleden nooit meer aan het licht.’ Lees meer

Mosterdsoep 5

Steltenloper

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In het verhaal van Jan Truijens Martinez ziet de hoofdpersoon zijn ex-vriendin met haar nieuwe vriend op theaterfestival De Parade. Tussen de lampjes van de zweefmolen en de flitsende polaroidcamera schiet ook de gedachte aan haar door zijn hoofd. Lees meer

Mosterdsoep 7

Beetje bij beetje

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Mina Yasien schreef een verhaal over een dochter die met haar moeder mee naar een afspraak gaat om te vertalen, over wat er tussen de regels door verloren kan gaan en of je een vervelende boodschap verzachtend moet vertalen. 'Niemand verstond alles en toch kwam iedereen overal achter.' Lees meer

Mosterdsoep 3

[Gedicht zonder titel]

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Fleur Hagi kent de wereld niet meer zoals ze die zich herinnerde, maar wat als ze deze nieuwe wereld niet meer wil kennen? 'Meer dan een appel / is nodig / om te onderscheiden / tussen goed en slecht' Lees meer

IDFA-bespreking <em>‘Between Revolutions’</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd 1

IDFA-bespreking ‘Between Revolutions’

De film Between Revolutions volgt een groep pro-Palestijnse, queer activisten in Berlijn. Regisseur Ruben Desiere zoekt samen met de activisten naar agency voor zijn personages. In die zoektocht wordt een interessant spel met fictie en realiteit gespeeld. Lees meer

IDFA-bespreking <em>Between Revolutions</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd

IDFA-tips van Hard//hoofd – ‘You Can See Everything’, ‘Nuisance Bear’ en ‘Romare Bearden’

De IDFA-tips van Jochum Veenstra, Nora de Bruine en Sander Bortier: You Can See Everything, Nuisance Bear en Alter Ego of Romare Bearden. Lees meer

Mosterdsoep 2

Het woord 'vervreemding'

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Vandaag lees je op Hard//hoofd het verhaal van Lidice Michelle Melara Minero. 'Ik hoorde ze typen en daarna waren ze hun werk aan het uitdelen. En ik? Ik was bezig met het begrijpen van het woord.' Lees meer

Mosterdsoep 9

Potentie

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Het gedicht van Nourelhouda Kassi zit vol potentie. Potentie om 'het' te maken, potentie om 'er' te komen, vriendschapspotentie, partnerpotentie, potentie om zo veel goeds de wereld in te brengen. '‘en nu?’ / tussen alles / wat ik was, en alles wat ik kon worden.' Lees meer

Mosterdsoep 1

Mosterdsoep

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Met vandaag: het verhaal van Leila Mrabet, waarin de hoofdpersoon jarenlang op zoek gaat naar de smaak van mosterdsoep die overeenkomt met een herinnering. Lees meer

Berbers gebogen

Berbers gebogen

'Een vaderskant bijt nooit niet. Ze wensen in hun smeekbedes smakkend dat we slappe groentestukken blijven.’ Imane Karroumi El Bouchtati schrijft over ziek zijn, paternale familietafels en hoe verstrikte tongen geen geruchten kunnen tegenspreken. Lees meer

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Vintagejagers, opgelet! In haar nieuwste column werpt Loïs Blank een kritische blik op een ontwikkeling die misschien niet helemaal onverwacht komt: de tweedehandsmarkt wordt in een fastfashionjasje gestoken. Daarmee dreigt ook een markt die ooit draaide om avontuur en goede bedoelingen steeds verder te plastificeren. Lees meer

Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Wat je niet zult zien op tv

Wat je niet zult zien op tv

Hoe links is linkse televisie? Marthe van Bronkhorst kwam achter de schermen en kon haar ogen eigenlijk niet geloven. Lees meer

Hoeveel romcoms tot ik het voel? 1

Hoeveel romcoms tot ik het voel?

De liefde is een onuitputtelijke bron van inspiratie. In films, boeken en muziek blijven mensen proberen haar te vangen, en al die creatieve expressie wordt gretig geconsumeerd – ook door Nouhaila el Khannoussi, die ondanks haar fascinatie voor fictieve liefdes zelf nog nooit verliefd is geweest. In dit persoonlijke essay vraagt ze zich af wat verliefdheid eigenlijk is. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Rouw en haar contouren

Rouw en haar contouren

Wat gebeurt er als je grootste angst werkelijkheid wordt? Vorig jaar verloor Ivana Kalaš haar vader. In dit essay onderzoekt ze rouw en angst. Wat als juist het verlies je dichter bij het leven brengt? ‘Zoals je vroeger naar een eclips zou kijken via een cd, kom ik in contact met rouw: via haar contouren.’ Lees meer

Lucifers

Lucifers

‘Het begon met een gat, een gat in de zon.’ Terwijl de opa van Jung-hoo blind wordt, verdwijnt de zon langzaamaan uit de lucht. Met deze alternatieve geschiedenis duikt Siep Hendriks in de commercialisatie van het leven, de mens en diens karakter. Lees meer

Auto Draft 24

Een caleidoscoop van verlangen

‘De zoektocht naar een gemeenschap gaat door. Een gemeenschap die mijn caleidoscopische zijn kan accepteren, waarin ik niet hoef te kiezen tussen delen van mezelf, waarin ik niet exotisch, verdund of onverenigbaar ben.’ In dit essay beschrijft Rocher Koendjbiharie welke moeilijkheden hij ondervindt in zijn levenslange zoektocht naar een gemeenschap waarvan hij zich volwaardig onderdeel kan voelen. Lees meer

Eat the rich! Or get eaten?

Eat the rich! Or get eaten?

‘Munch Musk’, ‘bite Bezos’ of ‘suck Zuck’? Stijn Voogt onderzoekt hoe ook aan kapitaalkritiek flink geld verdiend kan worden. ‘Eat-the-rich-films wakkeren geen honger naar verandering aan, maar lijken deze vooral te stillen.’ Lees meer