Op 4 mei doen we een poging iets te bevatten wat niet te bevatten is. En we beloven elkaar: 'nooit meer genocide'. Maar Jihane Chaara ziet dat we amper iets doen tegen een genocide die nú plaatsvindt.
Zodra we oud genoeg zijn om de gruwelen te bevatten, leren we over de Tweede Wereldoorlog. Zodra we kunnen begrijpen dat er een hele gemene man was die Adolf Hitler heette, die verschrikkelijke dingen deed. Niet veel later openbaart zich een breder beeld: het was niet één slechte man, maar een heleboel slechte mensen. Ze spanden samen, ze vormden een giftig geheel, ze heetten nazi’s. En de dingen die ze deden zijn te verschrikkelijk om volkomen te vatten, zelfs als je helemaal volwassen bent. Om toch een poging te doen, zijn we op 4 mei allemaal twee minuten lang stil, precies om 20:00 uur, om de slachtoffers te herdenken. ‘Nooit meer’, zeggen we dan. Het verschrikkelijke kwaad is verslagen en we laten het nooit meer terugkomen.
Het tragische is alleen dat het kwaad niet valt te verslaan zoals in een sprookje. In China worden de mensenrechten van de Oeigoeren, een moslimminderheid in de regio Xinjiang, structureel geschonden. De Chinese overheid sluit deze bevolkingsgroep op in zogenoemde ‘heropvoedingskampen’: geheime kampen waar men op basis van etniciteit en religie opgesloten wordt zonder wettelijke procedure. In 2018 bevonden naar schatting één miljoen Oeigoeren zich in deze kampen. Hun situatie is huiveringwekkend: berichten over fysiek geweld, martelingen, uithongering en seksueel misbruik zijn goed gedocumenteerd en overal te vinden. En zelfs buiten de kampen worden Oeigoeren continu gemonitord en gevolgd. Ga je vaak naar de moskee? Draag je een hoofddoek? Dat kan opsluiting tot gevolg hebben. Zelfs Oeigoeren die China ontvlucht zijn, zijn niet veilig. Eén kritisch woord over deze situatie kan vreselijke gevolgen hebben voor de familieleden die nog wel in China leven. We kunnen er niet omheen: het gaat om een genocide.
Als we ‘nooit meer’ roepen, dan bedoelen we eigenlijk: nooit meer hier.
Deze akelige kennis zorgt voor een strakke knoop ergens in je binnenste. Een soort wanhoop. Misschien ga je op zoek naar kleine daden, teken je petities, voel je de drang een oplossing te vinden. Die zal er niet zijn. Zelfs onze leiders gaan gebukt. De politieke belangen zijn in elkaar verstrengeld op manieren die misselijkmakend zijn. Beijing heeft zoveel internationale invloed dat het ondenkbaar is dat er serieuze sancties komen. Als we ‘nooit meer’ roepen, dan bedoelen we eigenlijk: nooit meer hier.
Die strakke knoop die je voelt, die wanhoop, dat is de zere plek. Het is funest als we doen alsof nazi’s monsters uit het verleden zijn. De Holocaust is weliswaar voorbij, maar het onrecht teistert de wereld nog even hardnekkig. We kunnen onze ogen niet sluiten voor de wreedheden die blijven gebeuren. De overwinning van het goede zit hem niet in het volledig uitroeien van het kwaad, maar in de gewaarwording dat het kwaad aanwezig zal blijven.
Beeld via Flickr.
