Asset 14

Nonsens in de gender studies

Nonsens in de gender studies

Het blijkt maar weer dat de gender studies nog steeds een omstreden tak van de wetenschap zijn. Jihane Chaara vindt het prima dat er opgeroepen wordt tot kritisch kijken naar wetenschappelijke publicaties, maar dat de activisten dat over de rug van de gender studies doen, baart haar zorgen. Beschermen ze de wetenschap, of de gevestigde orde?

Onlangs hebben drie onderzoekers (James Lindsay, Helen Pluckrose en Peter Boghossian) een twintigtal papers met veel hocus pocus-taal, foute data en onlogische conclusies ingezonden naar een aantal wetenschappelijke tijdschriften. Het vakgebied dat het doelwit was van deze neppapers was gender studies. Wat bleek? Zeven papers werden gepubliceerd, zes werden afgewezen en de rest bevond zich nog in het proces van peer reviews en herschrijvingen. Met deze actie drukten voorgenoemde onderzoekers in de voetstappen van Alan Sokal, een natuurkundige die in de jaren negentig veel kritiek geuit heeft op het postmodernistische discours. Zo beweerde Sokal dat dit discours de realiteit slechts een kwestie maakte van sociale en linguïstische constructen. Volgens hem zou het allemaal een onwetenschappelijke bende zijn, daar bij gender studies. Ook Sokal heeft een nonsens-paper weten te publiceren. Nu Lindsay, Pluckrose en Boghossian hetzelfde hebben gedaan, heeft dat wederom een storm doen oplaaien over gender studies. Is het een wetenschap, of een linkse hobby?

Als je het mij vraagt, zijn ideologie en wetenschap geen tegenpolen van elkaar.

Allereerst is het van groot belang om kanttekeningen te plaatsen bij de betrouwbaarheid van de test die Lindsay, Pluckrose en Boghossian toegepast hebben. Het zou netter zijn geweest om deze methode toe te passen op uiteenlopende vakgebieden, en deze dan met elkaar te kunnen vergelijken. Deze test is nu nietszeggend, vanwege het gebrek aan vergelijkingsmateriaal.

Laten we dat in het achterhoofd houden terwijl we nadenken over het interessante vraagstuk dat ten grondslag ligt aan deze discussie. Als je het mij vraagt, zijn ideologie en wetenschap geen tegenpolen van elkaar. Aan elk onderzoek gaan hypothesen vooraf; er wordt nagedacht over een theoretisch kader, over kapstokken om de data aan op te hangen. Het bedrijven van wetenschap komt, mijns inziens, neer op het bestuderen van de wereld waarin we leven. Grof gezegd kun je dat opdelen in drie categorieën (die absoluut overlap met elkaar hebben!): je kunt de wereld om ons heen bestuderen, je kunt mensen bestuderen, of je kunt bestuderen wat mensen produceren. Bij het laatste kun je je een myriade aan onderwerpen voorstellen: cultuur, literatuur, kunst, geschiedenis enzoverder. Gender studies is het bestuderen van een onderdeel van de cultuur waarin we leven. Het richt zich grotendeels op identiteiten en op constructen zoals macht. Dit zou niet meer ideologisch of politiek moeten zijn dan het bestuderen van andere onderdelen van cultuur. Ik vermoed dat het politiseren van gender studies iets te maken heeft met het uitdagen en bevragen van identiteiten die men zich eigen gemaakt heeft. Het bevragen van de gevestigde orde is dikwijls politiek beladen, daar valt moeilijk aan te ontkomen. Er zouden serieuze vraagtekens geplaatst moeten worden bij waarom iets politiek beladen is, en tevens zou er kritisch gekeken moeten worden naar wat dat te betekenen heeft voor de wetenschappelijkheid van een gebied.

Het publicatieproces in wetenschappelijke tijdschriften heeft vooralsnog te veel zwaktepunten. De peer reviews moeten aangescherpt worden. Dit geldt niet alleen voor gender studies, maar voor alle disciplines.

Tijdens mijn studie (klinische) neuropsychologie heb ik een minor in gender studies gevolgd. Ik genoot het meeste van de werkgroepen, waarbij we met (pak ‘m beet) dertig mensen in een groot vierkant met tafels zaten. Er was voldoende ruimte voor discussie en interactie. Omdat het een minor betrof, kwam elke student vanuit andere hoeken en gaten van de academische wereld gekropen. Iedereen had een andere kijk op wetenschap en op waarheid, maar we deelden een interesse in onderwerpen zoals gender, klasse, identiteit en seksualiteit. We bestudeerden verschillende modellen om naar deze constructen te kijken, lazen en interpreteerden teksten van filosofen, gingen op excursies, en we waren het lang niet altijd met elkaar eens. Het voelde even verfrissend als vertrouwd. Ik heb toentertijd geen enkele twijfel gehad over de validiteit van gender studies als academisch vakgebied, ondanks dat er andere onderzoeksmethoden gebruikt werden dan ik gewend was vanuit mijn eigen studie.

Het ‘onwetenschappelijk’ verklaren van een heel vakgebied haalt het bestaansrecht en de legitimiteit weg. Het suggereert dat de onderwerpen die bestudeerd worden niet waardevol zijn; dat het niet nuttig zou zijn om er een vergrootglas boven te houden. Ik zal de laatste zijn die betoogt dat de actie van Lindsay, Pluckrose and Boghossian niets nuttigs aan het licht gebracht heeft. Het publicatieproces in wetenschappelijke tijdschriften heeft vooralsnog te veel zwaktepunten. De peer reviews moeten aangescherpt worden. De kern van het onderzoek moet altijd liggen in het kritisch benaderen van een onderwerp. Dit geldt niet alleen voor gender studies, maar voor alle disciplines.

Laten we die gaten in het publicatieproces dichtmetselen in plaats van de speren te richten op een vakgebied door het weg te zetten als ‘te politiek’ of ‘te ideologisch’. En als je je toch nog groen en geel ergert aan het feit dat de wetenschap bepaalde aspecten van de cultuur bestudeert, vraag je dan eens af: is het de wetenschap die je vurig wil beschermen, of de gevestigde orde?

 

Mail

Jihane Chaara (zij/haar, 1991) is een idealist met een voorliefde voor doortastende en zachtaardige mensen/woorden.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Suriname is één groot slavernijmuseum

Suriname is één groot slavernijmuseum

Een slavernijmuseum is niet genoeg. Kevin Headley stelt de vraag hoe Nederland Suriname tegemoet kan komen op gebied van cultureel erfgoed rondom het koloniale verleden. ‘Ik denk dat de belangrijkste vraag die Nederland aan Suriname moet stellen is: “Wat heb je nodig?”’ Lees meer

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Wanneer steek je nou eindelijk je middelvinger op?

Waarom wil je nog altijd niet-homo en meer genderbevestigend zijn? In deze brief bespreekt Jochum de waanvrijheid rondom homoseksualiteit. Lees meer

Lieve Mr. Dickhead

Lieve Mr. Dickhead

Op 7 januari schreef N. een liefdevolle goedmaakbrief en wilde deze persoonlijk overhandigen aan M. Zeven dagen eerder, op nieuwjaarsdag, mondde een akkefietje uit in de dramatische afloop van hun kortstondige doch intensieve liefdesrelatie. Het bleef niet bij een enkele ochtendbrief. Lees meer

:The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

The chosen family: Beelden van queer vruchtbaarheid

Marit Pilage onderzoekt beelden van queer vruchtbaarheid in de kunst om zo de definitie van vruchtbaarheid, zwangerschap en ouderschap te herdefiniëren. Lees meer

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Een woud vol dichtgetimmerde hokjes

Zazie Duinker baant zich een weg door het oerwoud van de (hergedefinieerde) woorden. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer