Asset 14

Nonsens in de gender studies

Nonsens in de gender studies

Het blijkt maar weer dat de gender studies nog steeds een omstreden tak van de wetenschap zijn. Jihane Chaara vindt het prima dat er opgeroepen wordt tot kritisch kijken naar wetenschappelijke publicaties, maar dat de activisten dat over de rug van de gender studies doen, baart haar zorgen. Beschermen ze de wetenschap, of de gevestigde orde?

Onlangs hebben drie onderzoekers (James Lindsay, Helen Pluckrose en Peter Boghossian) een twintigtal papers met veel hocus pocus-taal, foute data en onlogische conclusies ingezonden naar een aantal wetenschappelijke tijdschriften. Het vakgebied dat het doelwit was van deze neppapers was gender studies. Wat bleek? Zeven papers werden gepubliceerd, zes werden afgewezen en de rest bevond zich nog in het proces van peer reviews en herschrijvingen. Met deze actie drukten voorgenoemde onderzoekers in de voetstappen van Alan Sokal, een natuurkundige die in de jaren negentig veel kritiek geuit heeft op het postmodernistische discours. Zo beweerde Sokal dat dit discours de realiteit slechts een kwestie maakte van sociale en linguïstische constructen. Volgens hem zou het allemaal een onwetenschappelijke bende zijn, daar bij gender studies. Ook Sokal heeft een nonsens-paper weten te publiceren. Nu Lindsay, Pluckrose en Boghossian hetzelfde hebben gedaan, heeft dat wederom een storm doen oplaaien over gender studies. Is het een wetenschap, of een linkse hobby?

Als je het mij vraagt, zijn ideologie en wetenschap geen tegenpolen van elkaar.

Allereerst is het van groot belang om kanttekeningen te plaatsen bij de betrouwbaarheid van de test die Lindsay, Pluckrose en Boghossian toegepast hebben. Het zou netter zijn geweest om deze methode toe te passen op uiteenlopende vakgebieden, en deze dan met elkaar te kunnen vergelijken. Deze test is nu nietszeggend, vanwege het gebrek aan vergelijkingsmateriaal.

Laten we dat in het achterhoofd houden terwijl we nadenken over het interessante vraagstuk dat ten grondslag ligt aan deze discussie. Als je het mij vraagt, zijn ideologie en wetenschap geen tegenpolen van elkaar. Aan elk onderzoek gaan hypothesen vooraf; er wordt nagedacht over een theoretisch kader, over kapstokken om de data aan op te hangen. Het bedrijven van wetenschap komt, mijns inziens, neer op het bestuderen van de wereld waarin we leven. Grof gezegd kun je dat opdelen in drie categorieën (die absoluut overlap met elkaar hebben!): je kunt de wereld om ons heen bestuderen, je kunt mensen bestuderen, of je kunt bestuderen wat mensen produceren. Bij het laatste kun je je een myriade aan onderwerpen voorstellen: cultuur, literatuur, kunst, geschiedenis enzoverder. Gender studies is het bestuderen van een onderdeel van de cultuur waarin we leven. Het richt zich grotendeels op identiteiten en op constructen zoals macht. Dit zou niet meer ideologisch of politiek moeten zijn dan het bestuderen van andere onderdelen van cultuur. Ik vermoed dat het politiseren van gender studies iets te maken heeft met het uitdagen en bevragen van identiteiten die men zich eigen gemaakt heeft. Het bevragen van de gevestigde orde is dikwijls politiek beladen, daar valt moeilijk aan te ontkomen. Er zouden serieuze vraagtekens geplaatst moeten worden bij waarom iets politiek beladen is, en tevens zou er kritisch gekeken moeten worden naar wat dat te betekenen heeft voor de wetenschappelijkheid van een gebied.

Het publicatieproces in wetenschappelijke tijdschriften heeft vooralsnog te veel zwaktepunten. De peer reviews moeten aangescherpt worden. Dit geldt niet alleen voor gender studies, maar voor alle disciplines.

Tijdens mijn studie (klinische) neuropsychologie heb ik een minor in gender studies gevolgd. Ik genoot het meeste van de werkgroepen, waarbij we met (pak ‘m beet) dertig mensen in een groot vierkant met tafels zaten. Er was voldoende ruimte voor discussie en interactie. Omdat het een minor betrof, kwam elke student vanuit andere hoeken en gaten van de academische wereld gekropen. Iedereen had een andere kijk op wetenschap en op waarheid, maar we deelden een interesse in onderwerpen zoals gender, klasse, identiteit en seksualiteit. We bestudeerden verschillende modellen om naar deze constructen te kijken, lazen en interpreteerden teksten van filosofen, gingen op excursies, en we waren het lang niet altijd met elkaar eens. Het voelde even verfrissend als vertrouwd. Ik heb toentertijd geen enkele twijfel gehad over de validiteit van gender studies als academisch vakgebied, ondanks dat er andere onderzoeksmethoden gebruikt werden dan ik gewend was vanuit mijn eigen studie.

Het ‘onwetenschappelijk’ verklaren van een heel vakgebied haalt het bestaansrecht en de legitimiteit weg. Het suggereert dat de onderwerpen die bestudeerd worden niet waardevol zijn; dat het niet nuttig zou zijn om er een vergrootglas boven te houden. Ik zal de laatste zijn die betoogt dat de actie van Lindsay, Pluckrose and Boghossian niets nuttigs aan het licht gebracht heeft. Het publicatieproces in wetenschappelijke tijdschriften heeft vooralsnog te veel zwaktepunten. De peer reviews moeten aangescherpt worden. De kern van het onderzoek moet altijd liggen in het kritisch benaderen van een onderwerp. Dit geldt niet alleen voor gender studies, maar voor alle disciplines.

Laten we die gaten in het publicatieproces dichtmetselen in plaats van de speren te richten op een vakgebied door het weg te zetten als ‘te politiek’ of ‘te ideologisch’. En als je je toch nog groen en geel ergert aan het feit dat de wetenschap bepaalde aspecten van de cultuur bestudeert, vraag je dan eens af: is het de wetenschap die je vurig wil beschermen, of de gevestigde orde?

 

Mail

Jihane Chaara (1991) is een idealist met een voorliefde voor doortastende en zachtaardige mensen/woorden.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer