nieuwsbrief
Asset 14

Sprekende vogels

Meer weten over Belgen? Vraag het aan Joyce, ons Vlaamse redactielid. Ze kan tegen een stootje.

Mail

“Ik zou een vijs moeten hebben voor het ophangsysteem.” Mijn lief staat op een ladder in de galerie in Amsterdam. Martin, de galerist, kijkt hem niet-begrijpend aan. “Een wat?”, vraagt hij in lichte paniek, want het laddertje ziet er weinig stabiel uit. “Een vijs, voor het ophangsysteem”, met zijn hand maakt hij een draaibeweging naar de plug die al in het plafond zit. Dan klaart Martins gezicht op, “oh, je bedoelt een schroef!”, en hij schiet in de lach.

Martin en Pietje houden een galerie op de Amsterdamse Bloemgracht en zijn in niets de clichématige Hollander die de gemiddelde Vlaming zich voorstelt bij de gemiddelde Nederlander (luid, in groep, vrouw in kuitbroek, man met roze hemd). Behalve dan dat Pietje Pietje heet, wat echt alleen maar in Nederland kan. (‘Pietje’ betekent in Vlaanderen net zoveel als ‘pikje’, maar we vinden haar zo aardig dat we er niet mee lachen.)

Het blijft altijd leuk op café, de verschillen tussen Belgen en Nederlanders vergelijken, uitvergroten, elkaars taaltje imiteren, een volk omzetten tot een typetje. Iedere Vlaming denkt dat hij een Nederlander moeiteloos kan imiteren, en doet dat dan ook veelvuldig. Het is simpel: je begint gewoon iedere zin met ‘Nou’, ‘gezellig’ of ‘lekker’ en stopt er een paar keer ‘sodemieter’, ‘hartstikke’, ‘kut’ of ‘tering’ in. Tot daar reikt het vocabularium dat de imitatie-Nederlander bezigt. Ik kan me voorstellen dat Nederlanders precies hetzelfde doen met Vlamingen. Hoe dat moet klinken, daar heb ik geen idee van.

Toch heb ik het gevoel dat er iets is veranderd in het soort van lachen, aan beide kanten van de grens. Hollandermoppen zijn niet meer wat ze geweest zijn. Lachen met de ‘gierigen ollander’ bijvoorbeeld, is hopeloos ouderwets. Iedereen die in de horeca werkt weet het: Nederlanders zijn de allergulsten met fooien.

Illustratie: Liesbeth de Feyter

Volgens mij zijn ook Belgenmoppen anders dan vroeger. Het idee van die domme, slome Belg lijkt getaand. Het lijkt me een meer vertederd soort van lachen geworden. Belgen zijn timide, schattige wezentjes, met een grappig archaïsch taaltje, dat idee. Een beetje zoals je vertederd lacht om de eerste woordjes van een peuter. Of om een sprekende vogel. Bovendien lijkt de Nederlander verward om dat Vlaanderen-Wallonië-mysterie. Hoe zit dat nu, mag je wel ‘Vlaams’ zeggen, of Belgisch, of toch gewoon Nederlands? Daar lijken ze toch mee in te zitten, die Nederlanders. Bekommerd om het gevoelige Vlaamse, euh, Belgische hartje.

Hard//hoofd wil Belgen betrekken bij haar redactie, wat een prima idee is, want hoe Vlamingen zich kunnen ergeren aan de Hollandse uitspraak, zo jaloers zijn ze op het gevatte en scherpe geschreven en gezongen Hollandse woord. De nieuwe aanwinst… ben ik. Trots dat ik ben. Een paar weken geleden werd ik ingewijd achter de schermen van de redactie, het discussieforum waar alle ideeën voorgesteld en uitgewerkt worden. Op dat forum werd er gediscussieerd over hoe er meer Belgen bij de site betrokken konden worden. Iemand ontdekte het Vlaams woordenboek en toen volgde er een lijstje van ‘rare’ Belgische woorden die met vertedering en verbazing werden onthaald: lavabo, chauffage, mazout, verschieten, poep, chacoche, caoutchouc botten,…

Maar dan komt er protest:
Vinden Belgen het wel leuk om te lezen over ‘leuke woorden’ die Nederlanders leuk vinden...?
Goeie vraag, en ik neem het als mijn taak op om hierop te antwoorden, zodat jullie investering in een Belg toch de moeite loont: ik was inderdaad verbaasd dat de woorden die opgesomd werden raar bevonden werden. Dus in dat opzicht is het redelijk informatief en wel leuk. Anderzijds kreeg ik nog meer het gevoel dat we sprekende vogels zijn.

We kunnen toch ook een lijst met mooie Nederlandse woorden maken voor de Belgen? Piketanissie, misjpoge, mesjogge,…
Inderdaad, dat zou leuk kunnen zijn. Ik kende alleen dat laatste woord. Mag ik er alvast wat woorden aan toevoegen: beppen, fröbelen, tuthola, ouwehoeren. Kijk, van dit soort woorden lig ik dan weer slap.

De discussie gaat voort. Sommige redacteurs vinden dat Vlamingen creatiever zijn met de Nederlandse taal:
Het gaat (..)om het gegeven dat we Engelse woorden pikken zonder ook maar enige moeite te doen om ze te 'vernederlandsen'. (...).

Er volgt een voorstel om in navolging van dat creatieve Vlaams (‘wandelmenneke’ in plaats van mp3-speler) een tip te schrijven: verzin je eigen woorden. Eerst en vooral: het is waar, in Vlaanderen moeten we soms onze lach inhouden als we een volwassene op de openbare omroep horen zeggen: “we hebben afgesproken om elkaar hier te meeten”. Het klopt dat Nederlanders wel wat driest tekeer gaan met hun Engelse woorden. Maar wees gerust, in Vlaanderen gebeurt dat net zo goed en we voeren hier precies dezelfde discussies. Waar gaat dat héén met het Nederlands! Krantenkolommen vol. Ten tweede: wandelmenneke is geen, ik herhaal, geen Vlaams woord. In geen enkele streek. En wiegenwacht (in plaats van babysitter) ook niet.

De hard//hoofdredactie vervolgt de discussie:
Waarom moeten woorden dan "vernederlandsen"? (…) Het is (…) eerder een cultuurverschil. Vroeger hadden wij veel Franse (…) leenwoorden, tegenwoordig Engelse. In Vlaanderen is dat sentiment veel groter, vanwege de weigering om Franse woorden te gebruiken. Er zijn dus ook voornamelijk veel Franse woorden die een Nederlandse variant hebben (droogsliertmachine ipv centrifuge). Het Frans en het Duits hebben ook veel 'eigen' woorden (Festplatte = harde schijf, ordinateur = computer), maar zowel de Duitsers als de Vlamingen zeggen dan weer 'job' in plaats van 'baan.'

Een mooie nuancerende tussenkomst. Grotendeels waar ook, hoewel Franse leenwoorden echt niet zomaar uit sentiment gemeden worden. Ja, van gallicismen krijgt de Vlaamse leraar Nederlands de creeps (haha), maar de directe connotatie met de Franse taal en bijgevolg het trauma van de Waalse overheersing, daar denkt geen (jonge) mens meer aan. En de jongere generatie, die gaat voor Engels. Het vervangen van punaise door duimspijker of vélo door rijwiel, ligt toch al een flinke generatie achter ons. (By the way: ‘droogsliertmachine’? Sommige Vlamingen zeggen wel ‘droogzwierder’ en dat klinkt inderdaad idioot. Droogkast is meer ingeburgerd.)
Over de verschillen tussen Nederlands Nederlands en Vlaams Nederlands kun je inderdaad kolommen vol schrijven. Net zoals De Standaard en NRC Handelsblad twee weken geleden nog deden. Maar kun je er iets meer mee dan lachen? Moet er iets meer mee gebeuren dan lachen? Ach.

Er blijken vooral veel misverstanden te leven. Over het gebruik van ‘u’ en ‘gij’ bijvoorbeeld. Maar kijk. Ik ben hier, uw redactie-Belg. Vraag mij de oren van het hoofd over al uw Belgische twijfels, angsten, vooroordelen of nachtmerries en ik zal proberen te verhelderen! En wees niet bang om ook mij op het redactieforum even hard aan te pakken als uw collegae. Een Belg kan best tegen een stootje. Ik ken jullie nog niet, maar ik weet nu al: ik zie jullie graag.

Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5