tickets
Asset 14

Sprekende vogels

Meer weten over Belgen? Vraag het aan Joyce, ons Vlaamse redactielid. Ze kan tegen een stootje.

“Ik zou een vijs moeten hebben voor het ophangsysteem.” Mijn lief staat op een ladder in de galerie in Amsterdam. Martin, de galerist, kijkt hem niet-begrijpend aan. “Een wat?”, vraagt hij in lichte paniek, want het laddertje ziet er weinig stabiel uit. “Een vijs, voor het ophangsysteem”, met zijn hand maakt hij een draaibeweging naar de plug die al in het plafond zit. Dan klaart Martins gezicht op, “oh, je bedoelt een schroef!”, en hij schiet in de lach.

Martin en Pietje houden een galerie op de Amsterdamse Bloemgracht en zijn in niets de clichématige Hollander die de gemiddelde Vlaming zich voorstelt bij de gemiddelde Nederlander (luid, in groep, vrouw in kuitbroek, man met roze hemd). Behalve dan dat Pietje Pietje heet, wat echt alleen maar in Nederland kan. (‘Pietje’ betekent in Vlaanderen net zoveel als ‘pikje’, maar we vinden haar zo aardig dat we er niet mee lachen.)

Het blijft altijd leuk op café, de verschillen tussen Belgen en Nederlanders vergelijken, uitvergroten, elkaars taaltje imiteren, een volk omzetten tot een typetje. Iedere Vlaming denkt dat hij een Nederlander moeiteloos kan imiteren, en doet dat dan ook veelvuldig. Het is simpel: je begint gewoon iedere zin met ‘Nou’, ‘gezellig’ of ‘lekker’ en stopt er een paar keer ‘sodemieter’, ‘hartstikke’, ‘kut’ of ‘tering’ in. Tot daar reikt het vocabularium dat de imitatie-Nederlander bezigt. Ik kan me voorstellen dat Nederlanders precies hetzelfde doen met Vlamingen. Hoe dat moet klinken, daar heb ik geen idee van.

Toch heb ik het gevoel dat er iets is veranderd in het soort van lachen, aan beide kanten van de grens. Hollandermoppen zijn niet meer wat ze geweest zijn. Lachen met de ‘gierigen ollander’ bijvoorbeeld, is hopeloos ouderwets. Iedereen die in de horeca werkt weet het: Nederlanders zijn de allergulsten met fooien.

Illustratie: Liesbeth de Feyter

Volgens mij zijn ook Belgenmoppen anders dan vroeger. Het idee van die domme, slome Belg lijkt getaand. Het lijkt me een meer vertederd soort van lachen geworden. Belgen zijn timide, schattige wezentjes, met een grappig archaïsch taaltje, dat idee. Een beetje zoals je vertederd lacht om de eerste woordjes van een peuter. Of om een sprekende vogel. Bovendien lijkt de Nederlander verward om dat Vlaanderen-Wallonië-mysterie. Hoe zit dat nu, mag je wel ‘Vlaams’ zeggen, of Belgisch, of toch gewoon Nederlands? Daar lijken ze toch mee in te zitten, die Nederlanders. Bekommerd om het gevoelige Vlaamse, euh, Belgische hartje.

Hard//hoofd wil Belgen betrekken bij haar redactie, wat een prima idee is, want hoe Vlamingen zich kunnen ergeren aan de Hollandse uitspraak, zo jaloers zijn ze op het gevatte en scherpe geschreven en gezongen Hollandse woord. De nieuwe aanwinst… ben ik. Trots dat ik ben. Een paar weken geleden werd ik ingewijd achter de schermen van de redactie, het discussieforum waar alle ideeën voorgesteld en uitgewerkt worden. Op dat forum werd er gediscussieerd over hoe er meer Belgen bij de site betrokken konden worden. Iemand ontdekte het Vlaams woordenboek en toen volgde er een lijstje van ‘rare’ Belgische woorden die met vertedering en verbazing werden onthaald: lavabo, chauffage, mazout, verschieten, poep, chacoche, caoutchouc botten,…

Maar dan komt er protest:
Vinden Belgen het wel leuk om te lezen over ‘leuke woorden’ die Nederlanders leuk vinden...?
Goeie vraag, en ik neem het als mijn taak op om hierop te antwoorden, zodat jullie investering in een Belg toch de moeite loont: ik was inderdaad verbaasd dat de woorden die opgesomd werden raar bevonden werden. Dus in dat opzicht is het redelijk informatief en wel leuk. Anderzijds kreeg ik nog meer het gevoel dat we sprekende vogels zijn.

We kunnen toch ook een lijst met mooie Nederlandse woorden maken voor de Belgen? Piketanissie, misjpoge, mesjogge,…
Inderdaad, dat zou leuk kunnen zijn. Ik kende alleen dat laatste woord. Mag ik er alvast wat woorden aan toevoegen: beppen, fröbelen, tuthola, ouwehoeren. Kijk, van dit soort woorden lig ik dan weer slap.

De discussie gaat voort. Sommige redacteurs vinden dat Vlamingen creatiever zijn met de Nederlandse taal:
Het gaat (..)om het gegeven dat we Engelse woorden pikken zonder ook maar enige moeite te doen om ze te 'vernederlandsen'. (...).

Er volgt een voorstel om in navolging van dat creatieve Vlaams (‘wandelmenneke’ in plaats van mp3-speler) een tip te schrijven: verzin je eigen woorden. Eerst en vooral: het is waar, in Vlaanderen moeten we soms onze lach inhouden als we een volwassene op de openbare omroep horen zeggen: “we hebben afgesproken om elkaar hier te meeten”. Het klopt dat Nederlanders wel wat driest tekeer gaan met hun Engelse woorden. Maar wees gerust, in Vlaanderen gebeurt dat net zo goed en we voeren hier precies dezelfde discussies. Waar gaat dat héén met het Nederlands! Krantenkolommen vol. Ten tweede: wandelmenneke is geen, ik herhaal, geen Vlaams woord. In geen enkele streek. En wiegenwacht (in plaats van babysitter) ook niet.

De hard//hoofdredactie vervolgt de discussie:
Waarom moeten woorden dan "vernederlandsen"? (…) Het is (…) eerder een cultuurverschil. Vroeger hadden wij veel Franse (…) leenwoorden, tegenwoordig Engelse. In Vlaanderen is dat sentiment veel groter, vanwege de weigering om Franse woorden te gebruiken. Er zijn dus ook voornamelijk veel Franse woorden die een Nederlandse variant hebben (droogsliertmachine ipv centrifuge). Het Frans en het Duits hebben ook veel 'eigen' woorden (Festplatte = harde schijf, ordinateur = computer), maar zowel de Duitsers als de Vlamingen zeggen dan weer 'job' in plaats van 'baan.'

Een mooie nuancerende tussenkomst. Grotendeels waar ook, hoewel Franse leenwoorden echt niet zomaar uit sentiment gemeden worden. Ja, van gallicismen krijgt de Vlaamse leraar Nederlands de creeps (haha), maar de directe connotatie met de Franse taal en bijgevolg het trauma van de Waalse overheersing, daar denkt geen (jonge) mens meer aan. En de jongere generatie, die gaat voor Engels. Het vervangen van punaise door duimspijker of vélo door rijwiel, ligt toch al een flinke generatie achter ons. (By the way: ‘droogsliertmachine’? Sommige Vlamingen zeggen wel ‘droogzwierder’ en dat klinkt inderdaad idioot. Droogkast is meer ingeburgerd.)
Over de verschillen tussen Nederlands Nederlands en Vlaams Nederlands kun je inderdaad kolommen vol schrijven. Net zoals De Standaard en NRC Handelsblad twee weken geleden nog deden. Maar kun je er iets meer mee dan lachen? Moet er iets meer mee gebeuren dan lachen? Ach.

Er blijken vooral veel misverstanden te leven. Over het gebruik van ‘u’ en ‘gij’ bijvoorbeeld. Maar kijk. Ik ben hier, uw redactie-Belg. Vraag mij de oren van het hoofd over al uw Belgische twijfels, angsten, vooroordelen of nachtmerries en ik zal proberen te verhelderen! En wees niet bang om ook mij op het redactieforum even hard aan te pakken als uw collegae. Een Belg kan best tegen een stootje. Ik ken jullie nog niet, maar ik weet nu al: ik zie jullie graag.

Mail

Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

Luister naar je coupé

Luister naar je coupé

Nora van Arkel las het liefst een boek in de trein, maar stoorde zich aan pratende mensen in de stiltecoupé. Tot ze besloot de gesprekken in haar voordeel te gebruiken. Een tip om je niet te ergeren in het OV. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Alles vijf sterren: Om het een beetje dragelijk te houden

Om het een beetje dragelijk te houden

Deze week worden we blij van een timer, filmpjes van spelende kinderen en een Reddit-forum met alle antwoorden. Lees meer

Edward Hopper - Chop Suey

Verdrietvoyeur

Van een veilige afstand laat Babet ons meekijken naar een vrouw in een jas en laat ze ons gissen naar wie deze vrouw is of zou kunnen zijn. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan