tickets
Asset 14

Newsier?

De journalistiek heeft het graag over zichzelf, maar in tijden van crisis en onzekerheid valt dat gemakkelijk te vergeven. Wel zou het fijn zijn wanneer de discussie iets vaker over de inhoud in plaats van de vorm ging: het gaat om de functie die de journalistiek vervult.

Het is crisis in de journalistiek – oplagen staan onder druk, verdienmodellen hebben afgedaan en koerswijzigingen volgen elkaar in rap tempo op – en dat zullen we weten ook. Nooit eerder werd het cliché dat “de media wel erg graag over zichzelf berichten” vaker gebezigd dan nu. Maar de verontschuldigende toon waarop dat doorgaans gebeurt, is misplaatst: de crisis is reëel en dus het vermelden en bespreken waard.

Wie het debat een beetje volgt, merkt dat de discussie zich vaak richt op de vraag wat de grote instituties moeten doen om te overleven. Nrc.next moet, waarschijnlijk bij een gebrek aan een nog lelijker woord, newsier. Is dat een goed idee? Bij de NOS is het nieuwe toverwoord 'toegankelijkheid'. Is dat een slimme zet of het einde van degelijke informatievoorziening? Geert Mak opende een paar weken geleden de aanval op NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch onder de kop “Haalt de NRC 2014?”. Mak leek te denken dat het vertrek van de huidige leiding de toekomst van de krant zou veiligstellen.

Het zijn voorbeelden van hoe het debat de werkelijk interessante vraag uit de weg gaat: hoe zorgen we dat de verschillende functies die de huidige kwaliteitsmedia vervullen, bewaard blijven? Hoe zorgen we dat het publiek over tien jaar even goed of beter wordt geïnformeerd? Hoe zorgen we dat corrupte bestuurders en sjoemelende bedrijven er ook in 2020 niet zomaar mee wegkomen?

Het brengt een gevleugelde uitspraak van de Amerikaanse architect Louis Sullivan in herinnering: “Form ever follows function”; doorgaans geïnterpreteerd als de overtuiging dat de vorm die een gebouw krijgt logisch moet volgen uit zijn functie. De journalistiek kan deze woorden ook opvatten als een opdracht: denk na over welke rol journalistiek vervult, de vorm waarin dat onder veranderende omstandigheden mogelijk is moet daaruit voortvloeien. Je moet je niet afvragen “we hebben een krant, hoe blijft die doen wat ze doet?”, maar: “wat doet de krant en hoe zorgen we dat dat blijft gebeuren?”.

De voormalige redactie van nrc.next in de Rotterdamse Alexanderpolder. Foto: Jan Postma

Onlangs verscheen het rapport Post-Industrial Journalism: Adapting to the present [pdf]. Het houdt het veranderende journalistieke landschap in Amerika tegen het licht, en gaat in op de vraag hoe deze veranderende omstandigheden kunnen worden aangegrepen om de journalistiek niet alleen te helpen overleven maar vooral ook te versterken. De auteurs, drie medewerkers van de Columbia Journalism School, schrijven: “We beginnen met de vraag wat individuele journalisten kunnen en moeten doen, omdat hun werk hetgeen is dat er werkelijk toe doet, en omdat de obsessieve focus op het overleven van instituties een evidente waarheid heeft verhuld: de instituties doen ertoe omdat ze het werk van journalisten ondersteunen, en niet andersom.”

Met “het werk van journalisten” doelen de auteurs overigens vooral op nieuwsgaring en niet zaken als 'curatie' en 'duiding'. Hoewel het verspreiden van andermans vondsten en het interpreteren van de feiten van oudsher functies van de journalistiek zijn, moeten er natuurlijk wel feiten worden gevonden voordat ze kunnen worden verspreid of geïnterpreteerd. Denken dat betere curatie of meer duiding de redding van de journalistiek is, is vorm en functie verwarren. De krant kan heel goed meer lezers trekken door scherpere interpretaties van populaire columnisten, maar dat is heel iets anders dan zorgen dat nieuwswaardige zaken aan het licht komen.

Het rapport is nuchter over de zaken die door technologische ontwikkelingen beter aan anderen kunnen worden overgelaten. Veel vormen van informatieverzameling en -verspreiding kunnen door het publiek of machines worden gedaan. Ooggetuigen vertellen hun verhaal niet eerst aan een journalist, maar zijn op Twitter getuige, verslaggever en uitgever ineen. Maar wie denkt dat dit betekent dat de journalist overbodig is geworden, heeft het mis: die informatie moet nog altijd worden gecontroleerd. Verslaggeving, het interviewen van getuigen en het bestuderen van documenten zijn nog altijd waardevolle bezigheden: “There should be more original reporting, not less, and this original reporting should learn to live alongside newer forms of journalistic evidence gathering.

Het is de explosieve toename van de totale hoeveelheid informatie die ervoor zorgt dat er juist meer journalistiek werk te doen is en “nieuwe vormen van bewijsverzameling” noodzakelijk maakt. De auteurs stellen dat het terugdringen van 'data-analfabetisme' een van de grootste opdrachten is. Met minder middelen meer werk doen, kan alleen wanneer je efficiëntere methoden ontwikkelt. Er is in de vorm van open source data een schat aan informatie die momenteel te weinig wordt benut om journalistiek te bedrijven. Dat betekent niet alleen dat journalisten de waarde van die data moeten inzien, maar ook dat ze de technische kennis moeten verwerven om uit die berg aan informatie nieuws te destilleren. Denk bijvoorbeeld aan Nate Silver, het wonderkind van de New York Times, die er met zijn ingewikkelde computermodellen in slaagde de eindeloze stroom 'duiders' collectief voor schut te zetten.

In Nederland ziet momenteel een kleine hausse aan zeer interessante journalistieke initiatieven het levenslicht. Maar het valt te hopen dat die zich niet laten verleiden tot een al te nauwe definitie van wat journalistiek behelst door zich alleen te richten op 'duiding' en 'curatie'. Het nieuwe medium dat zich in de eerste plaats ten doel stelt de positie van onderzoeks- en datajournalistiek te versterken, laat vooralsnog op zich wachten.

-

Dit stuk verscheen, licht ingekort, ook in nrc.next.

Mail

Jan Postma Jan Postma (Delft, 1985) is politicoloog, fotograaf, journalist, parttime einzelgänger en meer. Maar, voordat u zich een beeld denkt te kunnen vormen, toch vooral dat laatste.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan