Asset 14

Newsier?

De journalistiek heeft het graag over zichzelf, maar in tijden van crisis en onzekerheid valt dat gemakkelijk te vergeven. Wel zou het fijn zijn wanneer de discussie iets vaker over de inhoud in plaats van de vorm ging: het gaat om de functie die de journalistiek vervult.

Het is crisis in de journalistiek – oplagen staan onder druk, verdienmodellen hebben afgedaan en koerswijzigingen volgen elkaar in rap tempo op – en dat zullen we weten ook. Nooit eerder werd het cliché dat “de media wel erg graag over zichzelf berichten” vaker gebezigd dan nu. Maar de verontschuldigende toon waarop dat doorgaans gebeurt, is misplaatst: de crisis is reëel en dus het vermelden en bespreken waard.

Wie het debat een beetje volgt, merkt dat de discussie zich vaak richt op de vraag wat de grote instituties moeten doen om te overleven. Nrc.next moet, waarschijnlijk bij een gebrek aan een nog lelijker woord, newsier. Is dat een goed idee? Bij de NOS is het nieuwe toverwoord 'toegankelijkheid'. Is dat een slimme zet of het einde van degelijke informatievoorziening? Geert Mak opende een paar weken geleden de aanval op NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch onder de kop “Haalt de NRC 2014?”. Mak leek te denken dat het vertrek van de huidige leiding de toekomst van de krant zou veiligstellen.

Het zijn voorbeelden van hoe het debat de werkelijk interessante vraag uit de weg gaat: hoe zorgen we dat de verschillende functies die de huidige kwaliteitsmedia vervullen, bewaard blijven? Hoe zorgen we dat het publiek over tien jaar even goed of beter wordt geïnformeerd? Hoe zorgen we dat corrupte bestuurders en sjoemelende bedrijven er ook in 2020 niet zomaar mee wegkomen?

Het brengt een gevleugelde uitspraak van de Amerikaanse architect Louis Sullivan in herinnering: “Form ever follows function”; doorgaans geïnterpreteerd als de overtuiging dat de vorm die een gebouw krijgt logisch moet volgen uit zijn functie. De journalistiek kan deze woorden ook opvatten als een opdracht: denk na over welke rol journalistiek vervult, de vorm waarin dat onder veranderende omstandigheden mogelijk is moet daaruit voortvloeien. Je moet je niet afvragen “we hebben een krant, hoe blijft die doen wat ze doet?”, maar: “wat doet de krant en hoe zorgen we dat dat blijft gebeuren?”.

De voormalige redactie van nrc.next in de Rotterdamse Alexanderpolder. Foto: Jan Postma

Onlangs verscheen het rapport Post-Industrial Journalism: Adapting to the present [pdf]. Het houdt het veranderende journalistieke landschap in Amerika tegen het licht, en gaat in op de vraag hoe deze veranderende omstandigheden kunnen worden aangegrepen om de journalistiek niet alleen te helpen overleven maar vooral ook te versterken. De auteurs, drie medewerkers van de Columbia Journalism School, schrijven: “We beginnen met de vraag wat individuele journalisten kunnen en moeten doen, omdat hun werk hetgeen is dat er werkelijk toe doet, en omdat de obsessieve focus op het overleven van instituties een evidente waarheid heeft verhuld: de instituties doen ertoe omdat ze het werk van journalisten ondersteunen, en niet andersom.”

Met “het werk van journalisten” doelen de auteurs overigens vooral op nieuwsgaring en niet zaken als 'curatie' en 'duiding'. Hoewel het verspreiden van andermans vondsten en het interpreteren van de feiten van oudsher functies van de journalistiek zijn, moeten er natuurlijk wel feiten worden gevonden voordat ze kunnen worden verspreid of geïnterpreteerd. Denken dat betere curatie of meer duiding de redding van de journalistiek is, is vorm en functie verwarren. De krant kan heel goed meer lezers trekken door scherpere interpretaties van populaire columnisten, maar dat is heel iets anders dan zorgen dat nieuwswaardige zaken aan het licht komen.

Het rapport is nuchter over de zaken die door technologische ontwikkelingen beter aan anderen kunnen worden overgelaten. Veel vormen van informatieverzameling en -verspreiding kunnen door het publiek of machines worden gedaan. Ooggetuigen vertellen hun verhaal niet eerst aan een journalist, maar zijn op Twitter getuige, verslaggever en uitgever ineen. Maar wie denkt dat dit betekent dat de journalist overbodig is geworden, heeft het mis: die informatie moet nog altijd worden gecontroleerd. Verslaggeving, het interviewen van getuigen en het bestuderen van documenten zijn nog altijd waardevolle bezigheden: “There should be more original reporting, not less, and this original reporting should learn to live alongside newer forms of journalistic evidence gathering.

Het is de explosieve toename van de totale hoeveelheid informatie die ervoor zorgt dat er juist meer journalistiek werk te doen is en “nieuwe vormen van bewijsverzameling” noodzakelijk maakt. De auteurs stellen dat het terugdringen van 'data-analfabetisme' een van de grootste opdrachten is. Met minder middelen meer werk doen, kan alleen wanneer je efficiëntere methoden ontwikkelt. Er is in de vorm van open source data een schat aan informatie die momenteel te weinig wordt benut om journalistiek te bedrijven. Dat betekent niet alleen dat journalisten de waarde van die data moeten inzien, maar ook dat ze de technische kennis moeten verwerven om uit die berg aan informatie nieuws te destilleren. Denk bijvoorbeeld aan Nate Silver, het wonderkind van de New York Times, die er met zijn ingewikkelde computermodellen in slaagde de eindeloze stroom 'duiders' collectief voor schut te zetten.

In Nederland ziet momenteel een kleine hausse aan zeer interessante journalistieke initiatieven het levenslicht. Maar het valt te hopen dat die zich niet laten verleiden tot een al te nauwe definitie van wat journalistiek behelst door zich alleen te richten op 'duiding' en 'curatie'. Het nieuwe medium dat zich in de eerste plaats ten doel stelt de positie van onderzoeks- en datajournalistiek te versterken, laat vooralsnog op zich wachten.

-

Dit stuk verscheen, licht ingekort, ook in nrc.next.

Mail

Jan Postma Jan Postma (Delft, 1985) is politicoloog, fotograaf, journalist, parttime einzelgänger en meer. Maar, voordat u zich een beeld denkt te kunnen vormen, toch vooral dat laatste.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Filmtrialoog

Kajillionaire

Redacteurs Jozien Wijkhuis, Loren Snel en Oscar Spaans togen naar de bioscoop voor Kajillionaire van Miranda July, en zagen een absurdistisch verhaal over een paar ouders dat hun dochter als verdienmodel ziet. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 36

Een nieuwe routine

Deze week worden onze redacteurs blij van een nieuwe uitdaging, het aanbreken van de mandarijnentijd en zes soorten radijsjes. Lees meer

Racisme, weet je nog?

Racisme, weet je nog?

We zijn een halfjaar verder en het gesprek over racisme is weer terug bij af. Waar wachten we op? De volgende catastrofe? Lees meer

Het Vertrek (3) - De krakende vloer

Het Vertrek (3) - De krakende vloer

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de derde aflevering. Lees meer

Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Outsider art is in zwang bij musea die pleiten voor diversiteit. Amber Bloos vraagt zich af of de term nu echt bijdraagt aan de erkenning van de kunstwerken van gemarginaliseerde mensen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan