nieuwsbrief
Asset 14

Naar de kerk (IV)

Nikki is niet gelovig. Toch gaat ze sinds kort iedere week naar de kerk, steeds naar een andere. Op hard//hoofd doet ze verslag van haar zondagen.

Mail

“Naar de kerk?” vroeg m’n collega eens verbaasd. “Maar dan moet je zo vroeg op. Wil je niet uitslapen?” In feite valt het altijd wel mee met het tijdstip; waar ik doordeweeks om half negen de voordeur achter me dicht moet trekken, hoef ik voor de kerkdienst geregeld pas om tien voor half elf op de fiets te stappen. Maar in Zuid-Afrika, waar ik op reis ben, is dat wel even anders: de dienst begint hier om acht uur ’s ochtends en hij zal ruim drie uur duren. Ongeveer zo lang als Lord of the Rings of Titanic – maar dan zonder zwaardgevechten of stomende seksscènes.

Niet dat deze kerk zou misstaan in een blockbuster. De Regina Mundi in Soweto, Johannesburg is oud en beroemd: ze diende tijdens de apartheid als onderkomen voor politieke activisten. De kogelgaten staan nog in de muren. De banken staan in drie rijen opgesteld in een lange, diepe zaal, die sober is ingericht, op de blauw knipperende kerstverlichting achterin na.

Als kind ging ik naar een protestantse basisschool. Dat leek mijn ouders handig, als compromis voor opa en oma, die mijn broertje en mij het liefst gedoopt hadden gezien, maar ook nuttig. Nederland is toch een christelijk land, het geloof speelt nog altijd een grote rol in onze maatschappij. Maar dat is niets vergeleken bij Zuid-Afrika. Hier is bijna iedereen christelijk. Het geloof is de gemene deler, het functioneert als een nationale cultuur die mensen verbindt en met elkaar in contact brengt. Politiek en geloof gaan hand in hand: aartsbisschop Desmond Tutu en dominee Frank Chikane zijn eveneens belangrijke politieke activisten Hier is de kerk nog afgeladen. Diensten worden enthousiast gevierd in een mix van uitgelaten dansen en zingen en begeesterde preken.

Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Het is een week na Pasen, en de (bijzonder jonge – hij kan niet ouder zijn dan 35) dominee spreekt, als een leraar, over ongelovige Thomas. Volgens hem zijn we allemaal een beetje Thomas; we willen zekerheid, of het nu gaat om het geloof, of de keuze van onze baan of geliefde. Ik zit vooraan in de rij banken en knik peinzend mee.
Mijn vader vertelde me als kind al regelmatig: ‘het enige in het leven dat zeker is, is dat niets zeker is.’ Het zoeken naar zekerheid, leerde ik zo, is iets nutteloos, bij vlagen zelfs iets slechts. Om nu te horen dat diezelfde behoefte menselijk is, begrijpelijk, en bovendien een belangrijk motief in de Bijbel (“Toen Thomas eenmaal Jezus zag, zei hij ‘Mijn Heer, Mijn God’; toen hij overtuigd was, was hij ook écht en voor altijd overtuigd”), doet iets met me. Ik geloof dat ik, voor het eerst, echt iets heb aan de Bijbel. Dat hij me troost.

Als een stand up comedian pikt de dominee iemand uit de eerste rij – mij. “Is dat je vriendje, naast je? Als je met hem gaat trouwen, wil je toch ook zeker zijn dat hij de ware is?” Ik bloos, lach. De rest van de dienst blijft hij me in de gaten houden, knikt naar me en knipoogt. Wanneer hij preekt over een man die elke dag water haalt met een gebarsten kruik, lijkt hij te weten dat hij me raakt.
“Op een ochtend zegt de kruik tegen de man: ‘Ik wil niet meer naar de rivier. Ik ben moe en oud, ik ben gebarsten, voor je thuis bent is de helft van het water uit mij gelekt. Laat me hier blijven.’ De man is verbaasd; ‘Maar kruik toch, je bent mijn favoriete kruik! Is het je nooit opgevallen dat ik jou altijd aan mijn linkerzijde draag? En heb je weleens gekeken naar de linkerzijde van de weg naar huis? Die staat vol met bloemen. Bloemen die jij hebt gewaterd, zodat ze groot en mooi kunnen bloeien. Daarom neem ik jou mee, kruik. Jij zorgt voor de bloemen.’”

“Ik weet", gaat de dominee verder, “dat wij veel problemen hebben. Zuid-Afrika is een gebroken land. Het is een kruik met barsten, waar de helft van het water uit loopt. Maar door die barsten ontstaan er ook hele mooie bloemen. Ik hoop dat we altijd die bloemen zullen blijven zien.” Hij kijkt me nu recht aan, en ik zit zo roerloos mogelijk m’n tranen weg te knipperen. Noem het het vroege uur, noem het de lange zit, maar hij heeft me gebroken. Als ik zo’n kerk in Nederland kon vinden, een waar gedanst werd en gepraat over politiek, een waar mensen op hun verantwoordelijkheid worden aangesproken en getroost voor het ongeluk dat ze niet kunnen verhelpen, dan zou ik, denk ik terwijl ik daar zit op het houten bankje, me er zo toe bekeren. Dit is hoe het geloof zou moeten zijn. En tegelijkertijd weet ik ook dat ik een dienst als deze waarschijnlijk niet meer tegen zal komen, dat een deel van de charme zit in het op vakantie zijn, niets met deze mensen gemeen hoeven te hebben. Stel dat ik werkelijk wekelijks zou gaan, hoe snel slaat troost dan om in bemoeizucht, en warmte in bedrukking?

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Beeldbrekers (VII): 'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

In deze serie interviewt Hard//hoofd beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering 7: In een oude kogelfabriek op het Hembrugterrein is sinds deze zomer Het HEM te bezoeken, ‘een nieuw huis voor cultuur’. In gesprek met Laura Kemper. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

Tip: Leer elkaars taal van de liefde

Leer elkaars taal van de liefde

Kiki Bolwijn heeft een bijzondere manier van communiceren met haar vader: zonder veel woorden te wisselen begrijpen ze elkaar heel goed. Een tip om elkaars taal van de liefde te leren spreken, ook als dat soms niet de jouwe is. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

Alles vijf sterren: 15

Persoonlijke revoluties en opdringerige aansporingen

Deze week worden we blij van een eeuwenoude schoolkrant, een handig polsbandje en een kostuumdrama zoals we dat niet gewend zijn. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5