Asset 14

Naar de kerk (IV)

Nikki is niet gelovig. Toch gaat ze sinds kort iedere week naar de kerk, steeds naar een andere. Op hard//hoofd doet ze verslag van haar zondagen.

“Naar de kerk?” vroeg m’n collega eens verbaasd. “Maar dan moet je zo vroeg op. Wil je niet uitslapen?” In feite valt het altijd wel mee met het tijdstip; waar ik doordeweeks om half negen de voordeur achter me dicht moet trekken, hoef ik voor de kerkdienst geregeld pas om tien voor half elf op de fiets te stappen. Maar in Zuid-Afrika, waar ik op reis ben, is dat wel even anders: de dienst begint hier om acht uur ’s ochtends en hij zal ruim drie uur duren. Ongeveer zo lang als Lord of the Rings of Titanic – maar dan zonder zwaardgevechten of stomende seksscènes.

Niet dat deze kerk zou misstaan in een blockbuster. De Regina Mundi in Soweto, Johannesburg is oud en beroemd: ze diende tijdens de apartheid als onderkomen voor politieke activisten. De kogelgaten staan nog in de muren. De banken staan in drie rijen opgesteld in een lange, diepe zaal, die sober is ingericht, op de blauw knipperende kerstverlichting achterin na.

Als kind ging ik naar een protestantse basisschool. Dat leek mijn ouders handig, als compromis voor opa en oma, die mijn broertje en mij het liefst gedoopt hadden gezien, maar ook nuttig. Nederland is toch een christelijk land, het geloof speelt nog altijd een grote rol in onze maatschappij. Maar dat is niets vergeleken bij Zuid-Afrika. Hier is bijna iedereen christelijk. Het geloof is de gemene deler, het functioneert als een nationale cultuur die mensen verbindt en met elkaar in contact brengt. Politiek en geloof gaan hand in hand: aartsbisschop Desmond Tutu en dominee Frank Chikane zijn eveneens belangrijke politieke activisten Hier is de kerk nog afgeladen. Diensten worden enthousiast gevierd in een mix van uitgelaten dansen en zingen en begeesterde preken.

Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Het is een week na Pasen, en de (bijzonder jonge – hij kan niet ouder zijn dan 35) dominee spreekt, als een leraar, over ongelovige Thomas. Volgens hem zijn we allemaal een beetje Thomas; we willen zekerheid, of het nu gaat om het geloof, of de keuze van onze baan of geliefde. Ik zit vooraan in de rij banken en knik peinzend mee.
Mijn vader vertelde me als kind al regelmatig: ‘het enige in het leven dat zeker is, is dat niets zeker is.’ Het zoeken naar zekerheid, leerde ik zo, is iets nutteloos, bij vlagen zelfs iets slechts. Om nu te horen dat diezelfde behoefte menselijk is, begrijpelijk, en bovendien een belangrijk motief in de Bijbel (“Toen Thomas eenmaal Jezus zag, zei hij ‘Mijn Heer, Mijn God’; toen hij overtuigd was, was hij ook écht en voor altijd overtuigd”), doet iets met me. Ik geloof dat ik, voor het eerst, echt iets heb aan de Bijbel. Dat hij me troost.

Als een stand up comedian pikt de dominee iemand uit de eerste rij – mij. “Is dat je vriendje, naast je? Als je met hem gaat trouwen, wil je toch ook zeker zijn dat hij de ware is?” Ik bloos, lach. De rest van de dienst blijft hij me in de gaten houden, knikt naar me en knipoogt. Wanneer hij preekt over een man die elke dag water haalt met een gebarsten kruik, lijkt hij te weten dat hij me raakt.
“Op een ochtend zegt de kruik tegen de man: ‘Ik wil niet meer naar de rivier. Ik ben moe en oud, ik ben gebarsten, voor je thuis bent is de helft van het water uit mij gelekt. Laat me hier blijven.’ De man is verbaasd; ‘Maar kruik toch, je bent mijn favoriete kruik! Is het je nooit opgevallen dat ik jou altijd aan mijn linkerzijde draag? En heb je weleens gekeken naar de linkerzijde van de weg naar huis? Die staat vol met bloemen. Bloemen die jij hebt gewaterd, zodat ze groot en mooi kunnen bloeien. Daarom neem ik jou mee, kruik. Jij zorgt voor de bloemen.’”

“Ik weet", gaat de dominee verder, “dat wij veel problemen hebben. Zuid-Afrika is een gebroken land. Het is een kruik met barsten, waar de helft van het water uit loopt. Maar door die barsten ontstaan er ook hele mooie bloemen. Ik hoop dat we altijd die bloemen zullen blijven zien.” Hij kijkt me nu recht aan, en ik zit zo roerloos mogelijk m’n tranen weg te knipperen. Noem het het vroege uur, noem het de lange zit, maar hij heeft me gebroken. Als ik zo’n kerk in Nederland kon vinden, een waar gedanst werd en gepraat over politiek, een waar mensen op hun verantwoordelijkheid worden aangesproken en getroost voor het ongeluk dat ze niet kunnen verhelpen, dan zou ik, denk ik terwijl ik daar zit op het houten bankje, me er zo toe bekeren. Dit is hoe het geloof zou moeten zijn. En tegelijkertijd weet ik ook dat ik een dienst als deze waarschijnlijk niet meer tegen zal komen, dat een deel van de charme zit in het op vakantie zijn, niets met deze mensen gemeen hoeven te hebben. Stel dat ik werkelijk wekelijks zou gaan, hoe snel slaat troost dan om in bemoeizucht, en warmte in bedrukking?

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 7

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 3)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

:Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Marthe van Bronkhorst bekijkt Europa als een treinreis en stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen als het zijn van de conducteur op die rammelende trein. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 6

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Nooit Verzonden - wacht op titel

Afscheidsbrief aan een waardeloze dokter

Er zijn nog steeds dokters die de gezondheidsklachten van hun patiënten niet serieus nemen. Luuk Schokker schreef een openhartige brief aan één van hen. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1) 1

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

Zo beweegt ze niet

Zo beweegt ze niet

Ze had zich er grondig op voorbereid. Spotify-playlists, het juiste jurkje, en zelfs een plan voor gespreksonderwerpen. Maar nu, in de rij voor de club, voelt alles vreemd en ongepast. Een audioverhaal van Lakaver (Werner de Valk en Roderik Maes). Lees meer

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

Ik wil het woord tokkie nooit meer horen

"Ofwel we noemen mij voortaan een tokkie, en ik zal de titel met trots dragen. Of we stoppen met het gebruik van het woord tokkie en laten het weer alleen een familienaam zijn." In deze gastcolumn geeft Anne Schepers een ijzersterk pleidooi tegen het negatieve gebruik van het woord 'tokkie'. Lees meer

Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

Relatietherapie voor een  meningsverschil over AI en kunst 1

Relatietherapie voor een meningsverschil over AI en kunst

Drie kunstenaars komen samen om te praten over de relatie tussen AI en kunst. Twee verschillen flink van mening, de derde bemiddelt. Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe schrijvers en kunstenaars. We zijn al dertien jaar gratis toegankelijk en advertentievrij. Zo’n vrije ruimte is harder nodig dan ooit. Steun de makers van de toekomst; sluit je vóór 1 juli aan als kunstverzamelaar en ontvang in juli je eerste kunstwerk!

Word kunstverzamelaar