Asset 14

Messy shit

Messy shit 3

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.

 

Wat als de beide uiteinden van de zogenoemde gender binary je koud laten? Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hun omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Ik heb mijn vader vanaf mijn vijftiende een tijdje niet gezien. Op de verjaardag van mijn halfzus kwam ik hem twee jaar geleden voor het eerst weer tegen. Het is gek om iemand die je eigenlijk heel goed kent opnieuw te ontmoeten. Want terwijl hij dezelfde persoon met een grote buik, een baard en cowboylaarzen is gebleven, heb ik mijn naam veranderd. Sinds een paar jaar stel ik mezelf voor als Lot. Het is een naam die ik heb gekozen omdat hij minder meisjesachtig is dan mijn oude naam en dat past beter bij mij.

Het was wennen voor mijn vader. Dat merk ik bij iedereen aan wie ik me opnieuw voorstel. Iedere keer hou ik een soort pitch waarin ik duidelijk maak waarom mijn nieuwe naam beter weerspiegelt wie ik ben en telkens voelt het alsof ik op een soort speeddate ben, maar dan met mijn vrienden, kennissen en familie.

Mijn vader vertelde me dat hij daadwerkelijk weer is begonnen met daten. Nauwkeuriger gezegd: hij is begonnen met het reageren op contactadvertenties uit Trouw en de Volkskrant. Volgens hem toch de wat intelligentere kranten: 'ik hoef niet met zo’n Telegraaf-type.' Hij vindt het spannend en leuk tegelijk, maar vooral gek om zich op zijn leeftijd opnieuw aan de wereld te moeten presenteren.

Nergens naar op weg

Over het jezelf presenteren haalt schrijfster Maggie Nelson in De Argonauten John Cage aan, de componist van de beroemde 4’33 minuten stilte. Cage antwoordde een journalist die hem vroeg zichzelf in een notendop te omschrijven: ‘Get yourself out of whatever cage you find yourself in.' Over Cage zelf zegt Nelson: ‘He knew that his name was stuck to him, or he was stuck to it. Still, he urges out of it.' Cage wilde zich ontworstelen aan een bepaald genre binnen de muziek en eigenlijk is dat helemaal niet zo’n gekke metafoor voor mijn situatie. Mede door mijn oude naam voelde het alsof ik vastzat in het hokje van ‘meisje’ (of de kooi, zoals Cage het ironisch genoeg zelf verwoordde). ‘Meisje’ is een genre binnen het grotere systeem dat gender heet. Aan dat genre probeer ik me te ontworstelen.

Mijn genderidentiteit bevindt zich in het grijze gebied dat je misschien inderdaad het beste kunt omschrijven als ‘messy shit’.

Nelson vertelt in De Argonauten ook over haar lief Harry, die zijn genderidentiteit uitlegt op een manier waar ik me wel in kan vinden. ‘"I’m not on my way anywhere", Harry sometimes tells inquirers. How to explain, in a culture frantic for resolution, that sometimes the shit stays messy?’ Ik ben ook nergens naar op weg. Hoewel (en misschien juist omdat) ik me ervan bewust ben dat je mannelijkheid en vrouwelijkheid op heel veel verschillende manieren kunt invullen, laten beide uiteinden van de gender binary me koud. Mijn genderidentiteit bevindt zich in het grijze gebied dat je misschien inderdaad het beste kunt omschrijven als ‘messy shit’. Als ik me voorstel aan mensen gebruik ik wel een andere term. Ik gebruik het woord genderqueer, wat zoveel betekent als non-binair.
Genderqueer kun je net als mannelijkheid en vrouwelijkheid op een heleboel verschillende manieren invullen. Het heeft bij mij even geduurd, maar ik ben er nu achter dat het niet betekent dat ik alleen maar in jongens- of genderneutrale kleren rond mag lopen. Het kan soms zo zijn dat ik zin heb om een jurkje te dragen en me daarmee op een manier presenteer die mensen ‘lezen’ als vrouwelijk, maar dat wil dan niet zeggen dat ik niet genderqueer ben.

Er ontstaat zo wel vaak verwarring bij andere mensen over wat ik dan ben. Het gevolg is dat het soms voelt alsof ik meedoe aan een programma als Adam Zkt. Eva, maar dan zonder tropisch eiland en met mij als enige naakte persoon. Het is alsof de halve wereld ineens het idee heeft dat ze me naar mijn geslachtsdelen mogen vragen, zo vastberaden zijn ze om erachter te komen aan welke kant van het man-vrouwspectrum ik thuishoor.

In tongen spreken

Je zou die gender binary waarop sommigen me proberen te plaatsen ook kunnen zien als twee stemmen. Schrijfster Zadie Smith zegt daarover in haar essay Speaking in Tongues: ‘Whoever changes their voice takes on, in Britain, a queerly tragic dimension. They have betrayed that puzzling dictum “To thine own self be true” so often quoted approvingly as if it represented the wisdom of Shakespeare rather than the hot air of Polonius.’

Juist omdat dat ‘eigen zelf’ wordt opgelegd door anderen is het belangrijk om dit 'zelf' te bedriegen door een andere stem aan te nemen.

Ik herken de noodzaak van het je ‘eigen zelf’ niet trouw blijven. Juist omdat dat ‘eigen zelf’ wordt opgelegd door anderen is het belangrijk om dit 'zelf' te bedriegen door een andere stem aan te nemen. Het veranderen van mijn naam en de daarmee gepaard gaande zoektocht naar mijn stem lijkt voor sommigen zelfs persoonlijk te worden en te voelen als verraad. ‘Maar je was altijd zo’n meisje’, zei mijn moeder teleurgesteld toen ik haar vertelde over mijn naamsverandering. Ook was ze bang dat ik ‘helemaal door zou slaan’, whatever that may mean, vooral toen ze mijn pot proteïnepoeder aanzag voor anabolen. Ik denk dat ze het lastig vond dat het beeld dat ze zo’n twintig jaar van me heeft gehad niet helemaal waar bleek te zijn. Ze kwam erachter dat ze haar eigen versie van vrouwelijkheid op mij had geprojecteerd en werd tegelijkertijd geconfronteerd met de eenzijdigheid daarvan.

Parelketting

Mijn vader heeft een ander begrip van wat vrouwelijkheid is. Hij begrijpt dat het anders in elkaar zit dan kokerrok vs. pantalon. Hij vertelt tijdens een etentje dat hij zelf door zijn zalvende stem en zachtaardige karakter vaak als feminien wordt gezien. Mijn vader is daar niet van onder de indruk. Hij heeft niet de behoefte om zijn mannelijkheid te bewijzen en hij vindt het onzin dat een man of een vrouw aan bepaalde vereisten zou moeten voldoen. ‘Maar een mooie vrouw in een goeie kokerrok stuur ik heus niet weg’, zegt hij met een twinkeling in zijn ogen.

Hij zal niet zeggen dat hij zijn kind jarenlang niet heeft gesproken en dat het hem niet goed lukt om af te vallen.

Ik vraag hem of hij al een reactie heeft gehad op een van zijn brieven. Mijn vader knikt en vertelt dat hij om acht uur een belafspraak heeft: ‘ze heet Inez.' Inez zoekt iemand met diepgang, iemand die net als zij op een spirituele zoektocht is en die graag samen lange wandelingen wil maken. Ik vraag me af wat mijn vader in zijn brief geschreven heeft. Waarschijnlijk iets over zijn eigen spirituele zoektocht. Ongetwijfeld haalt hij zijn stokpaardje Nietzsche aan: ‘je moet worden wie je bent.’

Hij zal het niet hebben over de dingen die niet zo leuk zijn en waarvoor hij bang is dat zij ze afkeurt. Hij zal niet zeggen dat hij het eigenlijk ontzettend heeft gehad met zijn werk, dat hij zijn kind jarenlang niet heeft gesproken en dat het hem, hoe hard hij ook zijn best doet, niet goed lukt om af te vallen.

We doen ons allemaal anders voor als we iemand voor de eerste keer ontmoeten en dat is niet per se slecht. Ik doe het ook: wanneer ik iemand de hand schud en mijn naam zeg, probeer ik mijn stem altijd zo laag mogelijk te laten klinken. Zo probeer ik diegene subtiel te hinten me niet als ‘mevrouw’ aan te spreken. Die hint wordt meestal niet opgepikt en daar wil ik me niet te veel van aan trekken. Wanneer een stem vrouwelijk klinkt, hoeft het niet te betekenen dat de spreker ook daadwerkelijk een vrouw is.

Als mijn vader weer de kamer inloopt na zijn belafspraak met Inez, is de schittering in zijn ogen verdwenen. ‘Ze klonk alsof ze een parelketting droeg’, zegt hij. Als vrijzinnige kunstenaar is het vooruitzicht om met een kakker te daten niet erg aanlokkelijk. Mijn vader blijkt gelijk te hebben. Een paar dagen later stuurt hij me een sms: ‘Het is een VVD’er :(.’

Opnieuw leren luisteren

Mijn eigen stem zit me soms in de weg, maar het is iets waar ik niet zoveel aan kan doen zonder bijvoorbeeld hormonen te nemen. Bij het lezen van Zadie Smiths essay Speaking in Tongues vond ik wel iets dat me hoopvol stemde. Ze heeft een theorie ontwikkeld over de verschillende stadia waarin een stem zich kan bevinden.

Ik vind het een fijn idee dat de twee contrasterende overtuigingen op een gegeven moment kunnen worden losgelaten.

In het eerste stadium zit de stem gevangen tussen twee polen, tussen twee contrasterende overtuigingen. Hierdoor is een tweede stadium noodzakelijk: de stem leert flexibel te zijn tussen deze twee vaststaande punten. Soms zelfs zo dat het twee op zichzelf staande identiteiten zijn. In het derde stadium leidt die flexibiliteit tot het vermogen om dingen van beide kanten te bekijken. Smith: ‘And then the final stage, which I think of as the mark of a certain kind of genius: the voice relinquishes ownership of itself, develops a creative sense of disassociation in which the claims that are particular to it seem no stronger than anyone else’s.’

Ik denk dat ik me zelf in het tweede of misschien derde stadium bevind: ik switch af en toe nog van de ene kant naar de andere. Dat is niet hoe ik het zou willen, maar voor nu is het oké. Ik vind het een fijn idee dat de twee contrasterende overtuigingen op een gegeven moment kunnen worden losgelaten. Dat ik op een dag niet meer het gevoel heb dat ik mijn stem een octaaf lager moet laten klinken ter compensatie van het jurkje dat ik draag. Die acceptatie van mijn flexibele stem en genderidentiteit vereist echter ook een onbevooroordeeld luisteren van mijn omgeving. In de woorden van Maggie Nelson: ‘the best way to find out how people feel about their gender or their sexuality – or anything else, really – is to listen to what they tell you, and to try to treat them accordingly, without shellacking over their version of reality with yours.’

Dit is stuk werd eerder gepubliceerd op 19 maart 2018 en is onderdeel van Hard//hoofd's best of 2018.

Mail

Lot Veelenturf doet onderzoek naar identiteit, het belang van genderneutrale voornaamwoorden en wat het betekent om een lichaam te hebben. Hen schrijft korte verhalen, essays en werkt aan een podcastserie rondom het thema gender.

Evelien Cambré is freelance illustrator. Haar werk bevindt zich voornamelijk in het journalistieke kader en hoewel de illustraties strak, minimaal en vectorachtig ogen, gaat Evelien bijna geheel analoog tewerk.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer

Voor sommigen gelden nog steeds dezelfde reisbeperkingen

Voor sommigen gelden nog altijd dezelfde reisbeperkingen

Jonathan Luger is in de trein naar Amsterdam getuige van een ongehoorzaamheidsactie die niet bepaald burgerlijk is. Hij beseft hoe het internationale reisverkeer het afgelopen jaar voor vluchtelingen relatief weinig is veranderd. Lees meer

Essay: Boy's don't cry 1

Boys don't cry

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 1 met de films Mulan en Like father, like son. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer