Asset 14

Messy shit

Messy shit 3

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.

 

Wat als de beide uiteinden van de zogenoemde gender binary je koud laten? Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hun omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Ik heb mijn vader vanaf mijn vijftiende een tijdje niet gezien. Op de verjaardag van mijn halfzus kwam ik hem twee jaar geleden voor het eerst weer tegen. Het is gek om iemand die je eigenlijk heel goed kent opnieuw te ontmoeten. Want terwijl hij dezelfde persoon met een grote buik, een baard en cowboylaarzen is gebleven, heb ik mijn naam veranderd. Sinds een paar jaar stel ik mezelf voor als Lot. Het is een naam die ik heb gekozen omdat hij minder meisjesachtig is dan mijn oude naam en dat past beter bij mij.

Het was wennen voor mijn vader. Dat merk ik bij iedereen aan wie ik me opnieuw voorstel. Iedere keer hou ik een soort pitch waarin ik duidelijk maak waarom mijn nieuwe naam beter weerspiegelt wie ik ben en telkens voelt het alsof ik op een soort speeddate ben, maar dan met mijn vrienden, kennissen en familie.

Mijn vader vertelde me dat hij daadwerkelijk weer is begonnen met daten. Nauwkeuriger gezegd: hij is begonnen met het reageren op contactadvertenties uit Trouw en de Volkskrant. Volgens hem toch de wat intelligentere kranten: 'ik hoef niet met zo’n Telegraaf-type.' Hij vindt het spannend en leuk tegelijk, maar vooral gek om zich op zijn leeftijd opnieuw aan de wereld te moeten presenteren.

Nergens naar op weg

Over het jezelf presenteren haalt schrijfster Maggie Nelson in De Argonauten John Cage aan, de componist van de beroemde 4’33 minuten stilte. Cage antwoordde een journalist die hem vroeg zichzelf in een notendop te omschrijven: ‘Get yourself out of whatever cage you find yourself in.' Over Cage zelf zegt Nelson: ‘He knew that his name was stuck to him, or he was stuck to it. Still, he urges out of it.' Cage wilde zich ontworstelen aan een bepaald genre binnen de muziek en eigenlijk is dat helemaal niet zo’n gekke metafoor voor mijn situatie. Mede door mijn oude naam voelde het alsof ik vastzat in het hokje van ‘meisje’ (of de kooi, zoals Cage het ironisch genoeg zelf verwoordde). ‘Meisje’ is een genre binnen het grotere systeem dat gender heet. Aan dat genre probeer ik me te ontworstelen.

Mijn genderidentiteit bevindt zich in het grijze gebied dat je misschien inderdaad het beste kunt omschrijven als ‘messy shit’.

Nelson vertelt in De Argonauten ook over haar lief Harry, die zijn genderidentiteit uitlegt op een manier waar ik me wel in kan vinden. ‘"I’m not on my way anywhere", Harry sometimes tells inquirers. How to explain, in a culture frantic for resolution, that sometimes the shit stays messy?’ Ik ben ook nergens naar op weg. Hoewel (en misschien juist omdat) ik me ervan bewust ben dat je mannelijkheid en vrouwelijkheid op heel veel verschillende manieren kunt invullen, laten beide uiteinden van de gender binary me koud. Mijn genderidentiteit bevindt zich in het grijze gebied dat je misschien inderdaad het beste kunt omschrijven als ‘messy shit’. Als ik me voorstel aan mensen gebruik ik wel een andere term. Ik gebruik het woord genderqueer, wat zoveel betekent als non-binair.
Genderqueer kun je net als mannelijkheid en vrouwelijkheid op een heleboel verschillende manieren invullen. Het heeft bij mij even geduurd, maar ik ben er nu achter dat het niet betekent dat ik alleen maar in jongens- of genderneutrale kleren rond mag lopen. Het kan soms zo zijn dat ik zin heb om een jurkje te dragen en me daarmee op een manier presenteer die mensen ‘lezen’ als vrouwelijk, maar dat wil dan niet zeggen dat ik niet genderqueer ben.

Er ontstaat zo wel vaak verwarring bij andere mensen over wat ik dan ben. Het gevolg is dat het soms voelt alsof ik meedoe aan een programma als Adam Zkt. Eva, maar dan zonder tropisch eiland en met mij als enige naakte persoon. Het is alsof de halve wereld ineens het idee heeft dat ze me naar mijn geslachtsdelen mogen vragen, zo vastberaden zijn ze om erachter te komen aan welke kant van het man-vrouwspectrum ik thuishoor.

In tongen spreken

Je zou die gender binary waarop sommigen me proberen te plaatsen ook kunnen zien als twee stemmen. Schrijfster Zadie Smith zegt daarover in haar essay Speaking in Tongues: ‘Whoever changes their voice takes on, in Britain, a queerly tragic dimension. They have betrayed that puzzling dictum “To thine own self be true” so often quoted approvingly as if it represented the wisdom of Shakespeare rather than the hot air of Polonius.’

Juist omdat dat ‘eigen zelf’ wordt opgelegd door anderen is het belangrijk om dit 'zelf' te bedriegen door een andere stem aan te nemen.

Ik herken de noodzaak van het je ‘eigen zelf’ niet trouw blijven. Juist omdat dat ‘eigen zelf’ wordt opgelegd door anderen is het belangrijk om dit 'zelf' te bedriegen door een andere stem aan te nemen. Het veranderen van mijn naam en de daarmee gepaard gaande zoektocht naar mijn stem lijkt voor sommigen zelfs persoonlijk te worden en te voelen als verraad. ‘Maar je was altijd zo’n meisje’, zei mijn moeder teleurgesteld toen ik haar vertelde over mijn naamsverandering. Ook was ze bang dat ik ‘helemaal door zou slaan’, whatever that may mean, vooral toen ze mijn pot proteïnepoeder aanzag voor anabolen. Ik denk dat ze het lastig vond dat het beeld dat ze zo’n twintig jaar van me heeft gehad niet helemaal waar bleek te zijn. Ze kwam erachter dat ze haar eigen versie van vrouwelijkheid op mij had geprojecteerd en werd tegelijkertijd geconfronteerd met de eenzijdigheid daarvan.

Parelketting

Mijn vader heeft een ander begrip van wat vrouwelijkheid is. Hij begrijpt dat het anders in elkaar zit dan kokerrok vs. pantalon. Hij vertelt tijdens een etentje dat hij zelf door zijn zalvende stem en zachtaardige karakter vaak als feminien wordt gezien. Mijn vader is daar niet van onder de indruk. Hij heeft niet de behoefte om zijn mannelijkheid te bewijzen en hij vindt het onzin dat een man of een vrouw aan bepaalde vereisten zou moeten voldoen. ‘Maar een mooie vrouw in een goeie kokerrok stuur ik heus niet weg’, zegt hij met een twinkeling in zijn ogen.

Hij zal niet zeggen dat hij zijn kind jarenlang niet heeft gesproken en dat het hem niet goed lukt om af te vallen.

Ik vraag hem of hij al een reactie heeft gehad op een van zijn brieven. Mijn vader knikt en vertelt dat hij om acht uur een belafspraak heeft: ‘ze heet Inez.' Inez zoekt iemand met diepgang, iemand die net als zij op een spirituele zoektocht is en die graag samen lange wandelingen wil maken. Ik vraag me af wat mijn vader in zijn brief geschreven heeft. Waarschijnlijk iets over zijn eigen spirituele zoektocht. Ongetwijfeld haalt hij zijn stokpaardje Nietzsche aan: ‘je moet worden wie je bent.’

Hij zal het niet hebben over de dingen die niet zo leuk zijn en waarvoor hij bang is dat zij ze afkeurt. Hij zal niet zeggen dat hij het eigenlijk ontzettend heeft gehad met zijn werk, dat hij zijn kind jarenlang niet heeft gesproken en dat het hem, hoe hard hij ook zijn best doet, niet goed lukt om af te vallen.

We doen ons allemaal anders voor als we iemand voor de eerste keer ontmoeten en dat is niet per se slecht. Ik doe het ook: wanneer ik iemand de hand schud en mijn naam zeg, probeer ik mijn stem altijd zo laag mogelijk te laten klinken. Zo probeer ik diegene subtiel te hinten me niet als ‘mevrouw’ aan te spreken. Die hint wordt meestal niet opgepikt en daar wil ik me niet te veel van aan trekken. Wanneer een stem vrouwelijk klinkt, hoeft het niet te betekenen dat de spreker ook daadwerkelijk een vrouw is.

Als mijn vader weer de kamer inloopt na zijn belafspraak met Inez, is de schittering in zijn ogen verdwenen. ‘Ze klonk alsof ze een parelketting droeg’, zegt hij. Als vrijzinnige kunstenaar is het vooruitzicht om met een kakker te daten niet erg aanlokkelijk. Mijn vader blijkt gelijk te hebben. Een paar dagen later stuurt hij me een sms: ‘Het is een VVD’er :(.’

Opnieuw leren luisteren

Mijn eigen stem zit me soms in de weg, maar het is iets waar ik niet zoveel aan kan doen zonder bijvoorbeeld hormonen te nemen. Bij het lezen van Zadie Smiths essay Speaking in Tongues vond ik wel iets dat me hoopvol stemde. Ze heeft een theorie ontwikkeld over de verschillende stadia waarin een stem zich kan bevinden.

Ik vind het een fijn idee dat de twee contrasterende overtuigingen op een gegeven moment kunnen worden losgelaten.

In het eerste stadium zit de stem gevangen tussen twee polen, tussen twee contrasterende overtuigingen. Hierdoor is een tweede stadium noodzakelijk: de stem leert flexibel te zijn tussen deze twee vaststaande punten. Soms zelfs zo dat het twee op zichzelf staande identiteiten zijn. In het derde stadium leidt die flexibiliteit tot het vermogen om dingen van beide kanten te bekijken. Smith: ‘And then the final stage, which I think of as the mark of a certain kind of genius: the voice relinquishes ownership of itself, develops a creative sense of disassociation in which the claims that are particular to it seem no stronger than anyone else’s.’

Ik denk dat ik me zelf in het tweede of misschien derde stadium bevind: ik switch af en toe nog van de ene kant naar de andere. Dat is niet hoe ik het zou willen, maar voor nu is het oké. Ik vind het een fijn idee dat de twee contrasterende overtuigingen op een gegeven moment kunnen worden losgelaten. Dat ik op een dag niet meer het gevoel heb dat ik mijn stem een octaaf lager moet laten klinken ter compensatie van het jurkje dat ik draag. Die acceptatie van mijn flexibele stem en genderidentiteit vereist echter ook een onbevooroordeeld luisteren van mijn omgeving. In de woorden van Maggie Nelson: ‘the best way to find out how people feel about their gender or their sexuality – or anything else, really – is to listen to what they tell you, and to try to treat them accordingly, without shellacking over their version of reality with yours.’

Dit is stuk werd eerder gepubliceerd op 19 maart 2018 en is onderdeel van Hard//hoofd's best of 2018.

Mail

Lot Veelenturf doet onderzoek naar identiteit, het belang van genderneutrale voornaamwoorden en wat het betekent om een lichaam te hebben. Hen schrijft korte verhalen, essays en werkt aan een podcastserie rondom het thema gender.

Evelien Cambré is freelance illustrator. Haar werk bevindt zich voornamelijk in het journalistieke kader en hoewel de illustraties strak, minimaal en vectorachtig ogen, gaat Evelien bijna geheel analoog tewerk.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Telt iets als informatie als het voor de meeste mensen onleesbaar is? Alma Apt las de dichtbundel ‘Garments against Women’ van Anne Boyer. In die bundel legt zij een relatie tussen naaien en boekhouding: goede informatie hoeft net als een naaipatroon niet altijd transparant te zijn. Lees meer

Hard//talk: THIS IS MY PARK

THIS IS MY PARK

Kun je als vrouw wel stellen dat een park voor jou is? Marthe van Bronkhorst ziet in de billboards van Beyoncé meer verkooptruc dan feminisme. En stelt: het feminisme is er nog lang niet. Lees meer

Filmtrialoog: I am Greta

I am Greta

Documentairemaker Nathan Grossman portretteert Greta Thunberg tijdens haar missie om de ernst van klimaatverandering te laten doordringen bij politieke leiders. Lees meer

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Vrouwen in films reageren soms onverschrokken of ronduit agressief op het seksisme dan hun ten deel valt. Dat is spannend en zelfs bewonderenswaardig, al blijft geweld in het echte leven ongewenst. Toch kunnen we van deze films iets leren, aldus Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee. Lees meer

Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers