Asset 14

Een liefde lang (III)

In een korte serie vertellen oudere echtparen over hun herinneringen aan de liefde. Deze keer: Paula en Camiel.

Camiel (80) en Paula (78) zijn 58 jaar getrouwd. Camiel is veertig jaar ploegbaas in de Antwerpse haven geweest, Paula bleef thuis. Ze kregen twee kinderen. Sinds drie jaar wonen ze in een serviceflat; een paar straten van de buurt waar ze allebei opgroeiden.

Camiel:

“Ik zag haar voor het eerst bij ons thuis, op de bank. Ze was bij mijn moeder op bezoek om kleren te verstellen. Ik deed mijn legerdienst en had congé. Ik was de avond ervoor een stevige pot gaan pakken en was laat uit bed. Ik wist niet meer wie zij was, ik herkende haar totaal niet meer. Nochtans zijn wij familie: haar moeder was de nicht van mijn vader.

“Aan wat denkt een jongeman die net uit het leger komt? Het er eens goed van nemen, hè. Ik had haar meegevraagd om te gaan dansen, in de Firenze op ’t Coninckspleintje. Dat was de eerste keer dat zij in een café kwam.

“’t Coninckspleintje was toen nog heel anders; niet vol dronkenmannen en drugsdealers zoals nu. Och, er werd ook weleens gevochten, maar we liepen niet rond met een mes in onze zakken. Dat gebeurde vroeger niet. Het was wat boksen, meer niet.

“Hoe het begonnen is? Dat weet ik niet meer. Zij was niet mis, ik was niet mis; het was logisch dat wij op elkaar vielen. En trouwen? Dat was net zoals bij heel veel jonge mensen toen: als je niet uitkeek met wat je deed, was ’t koekenbak, en dan moest je wel trouwen!

'Ik zie u graag', dat hebben wij nog geen enkele keer tegen elkaar gezegd.

“Toen wij trouwden hadden wij helemaal niets. Ik kom uit een arm gezin, mijn vader had een been verloren op zijn werk in de dokken. Een auto hadden wij niet, wel een vélo. Daarmee fietste ik iedere dag naar de haven. Over de jaren heen hebben we alle spullen die we wilden bij elkaar gespaard. Wij hebben nooit iets op krediet gekocht. Dat maakt me erg trots.

“We hebben nooit ruzie gehad, hoewel Paula misschien wel redenen had om kwaad te worden. Ik was nooit thuis: het was nu eenmaal mijn job om na de shift nog een stevige pot te gaan pakken. Zij heeft dat aanvaard.

“‘Ik zie u graag’, dat hebben wij nog geen enkele keer tegen elkaar gezegd. Die jonge mensen die dat alle dagen tegen elkaar zeggen, dat begrijpen wij niet. Die twijfelen allemaal aan zichzelf. Wij weten dat we mekaar graag zien, we zijn toch getrouwd met elkaar? Ik heb me al die jaren nooit die vraag gesteld of ik Paula wel zou houden. Je hebt een huishouden, je werkt en de tijd gaat voort. Meer is er niet aan.”

Illustratie: Suzanna Knight.

Paula:

“Ik was achttien en hij was twintig. Hij was heel knap, met pikzwart Elvisachtig haar, met brylcreem achterover gekamd tot een envelopke vanachter. En dat legeruniform!

"Ik was nog nooit weggeweest. Hij kwam het vragen aan m’n grootouders, of ik mee mocht. Ik ben opgevoed door mijn grootouders, mijn moeder was veel te jong toen ze mij kreeg, ze wilde mij niet hebben. Mijn vader heb ik nooit gekend.

“Toen ik zwanger was, heeft Camiel aan mijn grootvader gevraagd: nonkel Charel, mogen wij trouwen? Ja, ja, trouwen jullie maar, zei die. Er werd niet al te veel spel van gemaakt. We zijn te voet naar het gemeentehuis gegaan in Berchem. Een auto hadden we niet - en daarbij; het was vlak bij huis. Ik was vier maanden ver, maar je zag er nog niks van.

“Het feest was bij mijn grootouders thuis. Er was niet veel volk: zijn ouders, mijn grootouders en tante Maria en nonkel Jos, die getuigen waren.
Mijn grootmoeder had konijn klaargemaakt en ’s avonds zijn we met de vrienden naar ’t café gegaan. Een van hen heeft de hele avond accordeon gespeeld.

“Camiel werkte altijd, ook op zondag, weken aan een stuk. Van twee uur 's middags tot tien uur 's avonds; altijd maar werken. En ik ben thuis gebleven. Ik deed alles zelf: naaien en breien en alles wat een huisvrouw doet. Ik had niet veel vriendinnen, ik was altijd alleen.
Ik maakte daar geen probleem van. Ik heb Camiel nooit gevraagd om thuis te blijven. Ik heb mijn plan getrokken. We hadden daar nu eenmaal voor gekozen en dan moet je daar mee leren leven.

“We hebben twee kinderen gekregen, een jongen en een meisje. Het eerste was een tweeling, maar eentje is gestorven: wiegendood. ‘Binnenstuip’, noemden ze dat vroeger. Tweeënhalf jaar later is er een dochter geboren. Maar we zien geen van onze kinderen nog. Door stomme omstandigheden, roddels, misverstanden. Ach. Ik wil er liever niet over praten. Maar het verdriet is nu achter de rug. Het heeft me meer dan tien jaar gekost, maar nu aanvaard ik dat ik mijn kinderen nooit meer zal zien.

Seks is heel belangrijk in een relatie. Als dat niet gaat, dan gaat er niks.

“We doen het goed, we hebben elkaar. Wij zijn overal doorheen gesparteld. Hoe? Door elkaar te aanvaarden zoals je bent. Door je best te doen. Door water bij de wijn te doen. Ik ben altijd afhankelijk geweest van mijn man, ik had zelf geen inkomen. Dus wat moet je dan doen? Problemen oplossen.

“De dag dat Camiel op pensioen moest, was de gelukkigste dag van mijn leven. Hij is nu twintig jaar thuis en dat zijn de twintig beste jaren van mijn leven geweest. Nu heb ik een sociaal leven, we kunnen eindelijk samen dingen doen.

“In de spiegel zie je jezelf anders dan op een foto. Als ik in de spiegel kijk, zie ik niet dat ik oud ben. In mijn hoofd voel ik me nog altijd jong. Maar stilaan begin ik mijn eigen beperkingen te aanvaarden. Dat ik niet meer kan gaan lijndansen, dat vind ik erg. Gaan fietsen gaat ook niet meer met die heupen en die knieën. Ook seks wordt minder evident.

“Seks is heel belangrijk in een relatie. Als dat niet gaat, dan gaat er niks. Het fijne is dat we nu meer tijd hebben. Alles kan maar niks moet. Op onze leeftijd en na al die jaren samen, weten we ook veel beter wat we wel of niet graag hebben. Ja, ik vind het leven met het ouder worden op alle vlakken steeds maar beter worden.’

Lees het verhaal van Leo & Simone, dat van Maria & Jan en dat van Tina & Herman.

Deze publicatie is onderdeel van de ‘vergeetzondagen’ in samenwerking met Castrum Peregrini.

Mail

Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

Suzanna Knight is een illustrator en schrijver, woonachtig in Rotterdam. Overdag maakt ze de creatieve reclamewereld onveilig met haar copywriting skills, ’s avonds zit ze achter de tekentafel met een potlood en een potje Oost-Indische inkt. Ze luistert graag mensen af in de trein en verzamelt zielige plantjes.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Automatische concepten 46

Demoontjes

Marthe van Bronkhorst laat haar demoontjes uit. Dat scheelt, want dan hoeft ze ze even niet zelf te dragen. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke

In ‘Adult Alternative’ verleggen transgender modellen de grenzen van het begeerlijke

Met Adult Alternative, ‘de eerste erotische fototentoonstelling met transgender, intersekse en non-binaire modellen ooit’, wil Pride Photo Nijmegen een taboedoorbrekende expo neerzetten. Die belofte wordt slechts ten dele waargemaakt, zag Marte Hoogenboom – al is ook dat de moeite waard. Lees meer

Heimweek Mixtape

Heimweek Mixtape

Heimwee kan niet zonder muziek, en een themaweek niet zonder mixtape. Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met liedjes gekozen door redacteuren. Lees meer

Heimwee is de wreedste pijn

Heimwee is de wreedste pijn

Is heimwee vertaalbaar? Marthe van Bronkhorst reflecteert op de emotie in haar vertalingen van drie romantische dichters die zeer onder hun heimwee leden. Lees meer

Ter Reparatie

Ter Reparatie

Soms past toch niet alles op de manier waarop je het je had voorgesteld. Vrienden doen alles voor elkaar, toch? Een kort verhaal over elkaar net missen, drie vrienden en een paarse trui. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Nieuwe nostalgie 1

Nieuwe nostalgie

Normaal gesproken vragen wij onze redacteuren: wat maakt je blij? Tijdens de Heimweek: wat maakt je nostalgisch? Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

 Samen alleen op de wereld

Samen alleen op de wereld

Speciaal voor de Heimweek delen tien fotografen beelden die hen doen terugverlangen naar een plek of een moment in hun leven. Het resultaat is een uniek inkijkje in de diversiteit van heimwee en nostalgie; misschien wel de allerindividueelste emoties. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Nog even, langzaam

Nog even, langzaam

Soms heb je heimwee naar dingen die er nog zijn. Nora van Arkel schreef een gedicht over heimwee naar een relatie die nog niet voorbij is: 'hier, fluister ik maar alles / wat ik voel is morgen'. Lees meer

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Wanneer zwaartekracht zich omdraait

Imme lijdt aan gemis. Ze heeft houvast nodig. Maar hoe ziet dat eruit? Een evocatief verhaal over troost en verlangen van kunstenaar Sanne van Balen. Lees meer

Redactioneel

Hard//hoofd doet of ze thuis is

Hard//hoofd nodigt je van harte uit: doe alsof je thuis bent in deze heimweek. Wat betekent thuis zijn in tijden van pandemie? Of voor mensen die een plek zoeken om veilig te leven, maar daarvoor op de vlucht moeten? Hoe inspireert heimwee de kunstenaar? Het wordt een week om naar terug te verlangen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Strijdbaarheid (en wiskunde)

Strijdbaarheid (en wiskunde)

Deze week worden onze redacteurs blij van strijdbaarheid en een online tentoonstelling in New York. Lees meer

Morgen ruikt naar tijgers

Morgen ruikt naar tijgers

Een tijgerbrood, een zoektocht en een verzameling geurzakjes. Zullen Jefta en Ellis vinden waar ze naar op zoek zijn? Een voorpublicatie uit het afstudeerwerk van Francis Nagy. Lees meer

Fossil Free Culture NL over een Museumplein zonder Shell  1

In de kunst is Shell niet welkom, zegt Fossil Free Culture NL

Bedrijven als Shell hebben in de cultuursector nog een dikke vinger in de pap. Een gesprek met de kunstenaars-activisten van 'Fossil Free Culture' over artwashing, politieke kunst en feminisme in tijden van klimaatontwrichting. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan