“Ik val trouwens bij opera sowieso altijd in slaap, ongeacht of ik het mooi, interessant of ontroerend vind; wellicht dat dat iets te maken heeft met die comfortabele rode stoelen en het gedimde licht - halverwege een opera zit ik mezelf dan ook altijd driftig te knijpen."" /> “Ik val trouwens bij opera sowieso altijd in slaap, ongeacht of ik het mooi, interessant of ontroerend vind; wellicht dat dat iets te maken heeft met die comfortabele rode stoelen en het gedimde licht - halverwege een opera zit ik mezelf dan ook altijd driftig te knijpen."" />
Asset 14

Luisteren

Ik ben een slechte luisteraar. Dat is een verdomd lastige eigenschap voor een musicoloog, want je kan maar één ding met muziek: er naar luisteren. Er komt hier en daar natuurlijk ook wel wat kijken, voelen en wie weet zelfs ruiken aan te pas, maar het is toch hoofdzakelijk luisteren. Grootste probleem is mijn ongeduldige aard; ik heb een nogal korte concentratiespanne. Het gemiddelde popliedje kan ik nog wel aan, maar het uitzitten van een Wagneropera is me nog nooit gelukt. Ik val trouwens bij opera sowieso altijd in slaap, ongeacht of ik het mooi, interessant of ontroerend vind; wellicht dat dat iets te maken heeft met die comfortabele rode stoelen en het gedimde licht - halverwege een opera zit ik mezelf dan ook altijd driftig te knijpen. Maar dit terzijde.

Je zou dus haast kunnen zeggen dat ik een muziekliefhebber met een handicap ben. Mijn korte concentratiespanne staat regelmatig in de weg van mijn behoefte ergens echt goed naar te luisteren. En voor het doorgronden van sommige muziek – tot op zekere hoogte alle muziek, maar er zijn natuurlijk makkelijk en minder makkelijk behapbare voorbeelden – is echt goed luisteren toch zeker een basisvoorwaarde. Daar komt bij dat ik van mening ben dat je je nooit genoeg open kan stellen voor ongrijpbare, ontoegankelijke, vreemde muziek. En om muziek die je niet kent te leren kennen, te ondergaan, moet je luisteren. Het is natuurlijk vreemd: als het me zo moeilijk af gaat, zou je wellicht verwachten dat ik er ook geen zin in zou hebben of hoofdzakelijk naar Frans Bauer en Kool and the Gang zou luisteren. Niets is minder waar.

Nu is het heden ten dage makkelijk om te allen tijde muziek te luisteren. Terwijl ik dit stuk schrijf, heb ik een koptelefoon met muziek op. Op de fiets, in de trein, op het werk: idem. Maar het valt niet te ontkennen dat het schrijven van een stukje, het fietsen door de stad, het lezen van een boek of om het even welke bezigheid dan ook onherroepelijk in de weg staat van het echte luisteren. Alhoewel er mensen zijn die anders beweren – dezelfde mensen die menen dat het maar eens afgelopen moet zijn met die onzin van “stil zijn tijdens klassieke concerten,” en die multitasken tot een hogere kunst hebben verheven – kan je niet geconcentreerd naar muziek luisteren en tegelijkertijd iets anders doen. De muziek, ongeacht welke, degradeert dan onherroepelijk tot geluidsbehang. Bij sommige muziek gebeurt dat natuurlijk sneller en makkelijker dan bij andere (probeer bijvoorbeeld eens een CD van noiseartiest Merzbow op vol volume op te zetten en tegelijkertijd überhaupt een gedachte te hebben), maar feit blijft: muziek luisteren valt in laatste instantie niet te combineren met iets anders. Ieder die het tegendeel beweert heeft het nooit echt geprobeerd.

Ik dus wel. Zeker zeventig procent van mijn muziekconsumptie gebeurt al smokkelend tijdens andere bezigheden, maar omdat ik mij bewust ben van de noodzaak om actief te luisteren, dwing ik mijzelf ertoe hier met enige regelmaat aan te voldoen; thuis, in de trein of in de concertzaal. Door het, tegen mijn onrustige natuur in, goed luisteren – een constant gevecht tegen het eigen zitvlees – wordt de luisterervaring actiever, bewuster en de muziek minder vanzelfsprekend. Zo verwordt mijn handicap dus eigenlijk tot een voordeel: omdat ik normaliter overal met een half oor naar luister, maar daarmee niet tevreden kan zijn, dwing ik mijzelf mij af en toe vast te pinnen in een stoel en te luisteren, want je kan nog zo muziekwetenschap gestudeerd hebben, of je al jaren in muziek hebben verdiept, uiteindelijk ben ik niet anders dan ieder ander. Om muziek te begrijpen, moet je er naar luisteren. Dat kan bijna iedereen, maar je moet het wel willen.

Mail

Melle Kromhout

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziRedacteur
het laatste
Slentermijmeringen uit Rotterdam

Slentermijmeringen uit Rotterdam

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Rotterdam. Lees meer

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Als we gisteravond íets van Nazmiye Oral leerden, dan is het wel hoe belangrijk het is om de ruimte die we hebben gewonnen aan anderen door te geven. Lees meer

 Een kosmische estafette

Een kosmische estafette

Maar liefst vier verschillende robots zullen de buisjes als een estafette op tientallen miljoenen kilometers van de aarde aan elkaar doorgeven. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 32

Als alles anders loopt

Deze week worden onze redacteurs blij van poëzie op hun time line, een film met Cate Blanchett en een verassingsalbum. Lees meer

Scheerlijn - Haring

Scheerlijn - Haring

Dit seizoen warmt Hard//hoofd zich aan de zomer in een samenwerking met de Seizoenszine: een reeks zines waarin wordt samengewerkt door schrijvers, illustratoren en fotografen om het seizoen te omvatten. Deze week is de beurt aan Liene Schipper. Lees meer

Column: Vervuilde idylle

Vervuilde idylle

Iduna Paalman belt vanuit de camping in Frankrijk met haar oma. Net daarvoor las ze nog in de dichtbundel van de Duitse Monika Rinck. Lees meer

Micha's Muur

Micha's Muur

Gijs van Maanen bezocht Micha Wertheims voorstelling 'Voor alle duidelijkheid' en constateerde dat die stond als een huis. Maar juist een scheurtje in een van de muren had de verbeelding van het publiek kunnen prikkelen, betoogt hij. Lees meer

Slentermijmeringen uit Londen

Slentermijmeringen uit Londen

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Londen. Lees meer

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Strafpleiter Inez Weski gaat vrijuit in Zomergasten

Inez Weski bleek een intelligente, doordachte gast die uitspraken doet over de condition humaine, maar ook wantrouwig is tegenover de mensheid. Lees meer

Tip: zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Wat te doen als je gelooft dat ieder mens bestaansrecht heeft, behalve jij? Op grijze dagen verliest ook Annelies van Wijk zichzelf weleens uit het oog. Een tip om je ondermijnende gedachtes 180 graden te draaien. Lees meer

Een Betonskelet leggen (fragment)

Vertigo

Dit seizoen warmt Hard//hoofd zich aan de zomer in een samenwerking met de Seizoenszine: een reeks zines waarin wordt samengewerkt door schrijvers, illustratoren en fotografen om het seizoen te omvatten. Deze week is de beurt aan Ceren Uzuner. Lees meer

Column: Het is tijd

Strijdlied voor een nieuwe tijd

In haar eerste column op Hard//hoofd toont Marthe van Bronkhorst zich meteen onverschrokken: ze heft een strijdlied aan voor de nieuwe wereld. Lees meer

 I Am OK

I Am OK

Gevoelens van somberheid, eenzaamheid, rusteloosheid en verdriet voelt en herkent iedereen, maar sommigen van ons voelen ze dagelijks. Hoe ga je daar als maker mee om? Hoe visualiseer je iets wat vaak niet zichtbaar is aan de buitenkant? Lees meer

8 + 5 + 36 + 9

8 + 5 + 36 + 9

Het leven van de hoofdpersoon van dit korte verhaal speelt zich af in een kleine bubbel van drie personen: haar beste vriendin, het vriendje van haar beste vriendin en zijzelf. Een bubbel die vroeg of laat onvermijdelijk uiteen zal spatten. Lees meer

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Bij Typhoon was geen vleugje ironie te bekennen

Typhoon bleek een meer dan vriendelijke eerste Zomergast; vrolijk en inspirerend genoeg om Janine Abbring een lesje ‘wokeness voor beginners’ te geven. Maar vliegt de tijd voorbij terwijl je kijkt? Dat niet. Lees meer

Tip: Beleef een walgelijke extase 1

Beleef een walgelijke extase

Na het lezen van Clarice Lispectors meesterwerk, moet Rijk Kistemaker zich inhouden om niet allerlei wilde flora en fauna te gaan lastigvallen. Een tip over de verzoening met sidderende geleedpotigen en ander niet-menselijk gespuis.  Lees meer

 Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

Had ik al verteld hoe onderdrukt ík ben?

"Als gevolg van het optreden van radicale groepen die (institutioneel) racisme zeggen te willen bestrijden, komt de vrijheid van meningsuiting onder druk te staan", ondertekenden onder anderen Zihni Özdil, Jan Roos en Geerten Waling. Ook de namen van niet minder dan twaalf Forum-vertegenwoordigers staan onder de brief. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 31

Het is voorbij voor je het weet

Deze week werden onze redacteuren blij van een veel te korte serie, een ongebruikelijke detective en muziek die niet voor jouw oren bestemd is. Lees meer

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers 1

De rollen omgedraaid - kijken naar kunstkijkers

Wanneer een bezoeker in een museum bij een kunstwerk net wat langer dan de gemiddelde dertig seconden blijft staan, zou Vivian Mac Gillavry diegene het liefst het hemd van het lijf vragen. Om zo min mogelijk mensen lastig te vallen, bedacht ze een undercoveroperatie. Lees meer

Filmtrialoog: Queen & Slim

Queen & Slim

Onze redacteuren zagen Queen & Slim, een 'instant classic met een hoge mate van urgentie'. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan